Adli veya İdari Makam Kararıyla İkamet İzni 2026
پاسخ کوتاه: Türkiye’de bir adli veya idari süreç nedeniyle kalması gereken yabancıya, yetkili makamın talebi veya kararına dayanılarak kısa dönem ikamet izni verilebilir. Bu izin, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 31/1-g maddesinde düzenlenmiştir. Ancak yalnızca bir dava, soruşturma ya da idari dosyanın bulunması yeterli değildir; yabancının Türkiye’de kalmasının gerekli olduğunu ortaya koyan somut, güncel ve yetkili bir makam yazısı veya kararı bulunmalıdır.
Bu ikamet türü uygulamada mağdur, müşteki, tanık, şüpheli, sanık veya taraf sıfatıyla yürüyen süreçlerde gündeme gelebilir. Her dosyanın sonucu farklıdır. Başvurunun hukuki dayanağı, ilgili makamın yazısının içeriği ve yabancının Türkiye’de bulunmasının gerçekten gerekli olup olmadığı birlikte değerlendirilir. Genel ikamet sistemi hakkında temel bilgi için انواع اجازه اقامت در ترکیه و فرایند درخواست می‌توانید به مقاله ما مراجعه کنید.
Adli veya İdari Makam Kararıyla İkamet İzni Nedir?
Adli veya idari makam kararıyla ikamet izni, yabancının Türkiye’de kalmasını gerektiren resmî bir talep ya da karara bağlı kısa dönem ikamet iznidir. Hukuki dayanak, 6458 sayılı Kanun’un 31/1-g maddesidir. Göç İdaresi Başkanlığının resmî açıklamasında da bu kapsamdaki iznin süresinin, karar veya talepte belirtilen süre dikkate alınarak düzenleneceği belirtilmektedir.
Düzenlemenin amacı, devam eden adli ya da idari işlemin sağlıklı yürütülebilmesi için Türkiye’de bulunması gereken yabancının yasal kalışını güvenceye almaktır. Bu nedenle izin, yabancının yalnızca kişisel kalma isteğine değil, kamu makamınca belirlenen somut ihtiyaca dayanır.
| عنصر | Aranan temel durum |
|---|---|
| مبنای حقوقی | 6458 sayılı Kanun m.31/1-g |
| نوع مجوز | اجازه اقامت کوتاه‌مدت |
| Belirleyici belge | Yetkili adli veya idari makamın talebi ya da kararı |
| مدت | Karar veya talepte belirtilen ihtiyaç süresi dikkate alınır |
| حق کار | İkamet izni tek başına çalışma hakkı vermez |
چه کسانی می‌توانند برای این اجازه اقامت درخواست دهند؟
Kanun, başvurabilecek kişileri ceza muhakemesi sıfatları veya belirli dava türleriyle sınırlamamıştır. Ölçüt, yabancının adli veya idari makamın talep ya da kararına bağlı olarak Türkiye’de kalmasının gerekmesidir. Bu kapsam uygulamada aşağıdaki durumlarda incelenebilir:
- Ceza soruşturmasında mağdur, müşteki veya tanık olarak beyanı, teşhisi ya da başka bir usul işlemi gereken yabancılar,
- Kovuşturma aşamasında duruşmaya veya belirli işlemlere katılması gereken sanık, mağdur, katılan ya da tanıklar,
- Bir mahkeme kararının uygulanması veya yargısal işlemin tamamlanması için Türkiye’de bulunması gereken yabancılar,
- Yetkili bir idari kurumun yürüttüğü işlem, inceleme veya soruşturma sebebiyle Türkiye’de kalması resmen talep edilen kişiler,
- Başka bir izin sebebi sona ermiş olmakla birlikte adli veya idari makamın açık talebi nedeniyle ülkede bulunması gereken yabancılar.
Bu örnekler otomatik kabul anlamına gelmez. Her başvuruda makam yazısının yetkisi, güncelliği, kapsamı ve Türkiye’de kalma zorunluluğunu ne ölçüde açıkladığı incelenir.
Bir Dava veya Soruşturmanın Bulunması Yeterli midir?
خیر. Yabancının UYAP’ta görünen bir dosyasının bulunması, duruşma tarihinin belirlenmesi veya bir avukat tarafından temsil edilmesi tek başına 31/1-g kapsamında ikamet izni hakkı doğurmaz. Kanun, “adli veya idari makamların talep veya kararlarına bağlı olarak Türkiye’de kalması gereken” yabancıları kapsar. Dolayısıyla dosyanın varlığı ile Türkiye’de fiziken kalma gerekliliği birbirinden ayrılmalıdır.
Örneğin yabancı vekille temsil edilebiliyor, duruşmaya uzaktan katılabiliyor ya da dosyanın niteliği fiziki varlığını gerektirmiyorsa makam, Türkiye’de kalmanın zorunlu olmadığı sonucuna ulaşabilir. Buna karşılık savcılık veya mahkeme, belirli işlemler için yabancının hazır bulunması gerektiğini açıkça yazmışsa başvurunun dayanağı güçlenir.
Makam yazısında hangi bilgiler bulunmalıdır?
Tek tip bir yazı bulunmamakla birlikte, uygulamada belgenin aşağıdaki hususları açıkça göstermesi önemlidir:
- Yazıyı veya kararı düzenleyen makamın adı,
- Dosya, soruşturma, esas ya da işlem numarası,
- Yabancının kimliği ve süreçteki sıfatı,
- Türkiye’de kalmasının hangi işlem için gerekli olduğu,
- Gerekliliğin başlangıç ve mümkünse bitiş tarihi,
- Belgenin tarih, sayı, imza veya doğrulama bilgileri.
“İlgilinin devam eden dosyası vardır” şeklindeki genel bir yazı ile “şu tarihler arasında yürütülecek işlemlerde hazır bulunması gerekmektedir” şeklindeki somut yazı aynı ispat gücüne sahip değildir.
Adli Makam ve İdari Makam Ne Anlama Gelir?
Adli makamlar
Mahkemeler ve Cumhuriyet başsavcılıkları başta olmak üzere yargısal süreci yürüten yetkili merciler adli makam kapsamında değerlendirilebilir. Dosyanın hukuk, ceza veya başka bir yargı kolunda olması tek başına belirleyici değildir. Asıl mesele, yetkili makamın yabancının Türkiye’de bulunmasına yönelik talep veya kararının bulunmasıdır. Dosya bilgileri پرتال شهروندی UYAP üzerinden görülebilse de ikamet başvurusunda ihtiyaç duyulan makam yazısı ayrıca temin edilmelidir.
İdari makamlar
Kanunla belirli bir işlem yürütme ve karar alma yetkisi verilen kamu kurumları, somut olayın niteliğine göre idari makam olabilir. Bununla birlikte özel bir şirketin, derneğin, hastanenin veya kişinin davet yazısı bu bent kapsamında “idari makam talebi” sayılmaz. Belgeyi düzenleyen kurumun kamu gücüne dayalı yetkisi ve talebin yürütülen resmî işlemle bağlantısı bulunmalıdır.
Bu İzin Diğer Hukuki Statülerden Nasıl Ayrılır?
| وضعیت | 31/1-g ikamet izniyle farkı |
|---|---|
| اجازه اقامت بشردوستانه | İnsani ikamet, 6458 sayılı Kanun m.46’daki olağanüstü sebeplere dayanır; adli/idari makam izni ise m.31/1-g kapsamında kısa dönem izindir. |
| Adli kontrol veya yurt dışına çıkış yasağı | Ceza muhakemesi tedbiridir; tek başına ikamet kartı yerine geçmez. |
| Sınır dışı kararının dava konusu edilmesi | Davanın işlem üzerindeki etkisi ayrı kurallara tabidir; kendiliğinden m.31/1-g izni oluşturmaz. |
| گواهی ثبت درخواست اجازه اقامت | Yapılmış bir ikamet başvurusunun devam ettiğini gösterir; ikamet türünün hukuki sebebi değildir. |
| اجازه کار | Çalışma ve ikamet hakkı bakımından özel sonuç doğurur; 31/1-g izni ise çalışma yetkisi vermez. |
Özellikle adli kontrol kararı bulunan kişinin “zaten Türkiye’den çıkamıyorum, o hâlde ikamet iznim otomatik olarak devam eder” düşüncesi doğru değildir. Ceza muhakemesi tedbiri ile yabancılar hukuku statüsü farklı idari ve hukuki işlemlerdir. Benzer şekilde, hakkında تصمیم اخراج از کشور bulunan yabancının durumunda hem sınır dışı işlemi hem de ikamet talebi ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Adli veya İdari Makam Kararıyla İkamet İzni Başvurusu Nasıl Yapılır?
- Uygun makam belgesi alınır: Türkiye’de kalmayı gerektiren talep veya karar, dosyayı yürüten yetkili makamdan temin edilir.
- Belgenin kapsamı kontrol edilir: Kimlik, dosya numarası, gerekçe ve ihtiyaç süresi açık olmalıdır.
- Başvuru türü belirlenir: İlk başvuru, uzatma veya başka bir ikamet türünden geçiş seçeneklerinden somut duruma uygun olan seçilir.
- Elektronik başvuru tamamlanır: درخواست سامانه e-İkamet اداره مهاجرت از طریق آن انجام می‌شود.
- Belgeler sunulur: Başvuru formunda belirtilen evrak, ilgili il göç idaresinin usulüne göre teslim edilir.
- Eksiklik talepleri takip edilir: Makam yazısının güncellenmesi veya ek belge istenmesi hâlinde verilen süre kaçırılmamalıdır.
Mevcut bir ikamet türünden bu sebebe geçilecekse درخواست تغییر نوع اجازه اقامت kuralları ayrıca dikkate alınmalıdır. Aynı sebep devam ederken süre uzatılacaksa درخواست تمدید اجازه اقامت süresi ve usulü takip edilmelidir.
مدارک لازم چیست؟
Kesin belge listesi başvuru formuna, yabancının durumuna ve il göç idaresinin somut talebine göre değişebilir. Göç İdaresi de gerekli belgelerin e-İkamet başvurusu tamamlandıktan sonra başvuru formunda gösterildiğini belirtmektedir. Genel olarak şu belgeler hazırlanır:
- فرم درخواست اجازه اقامت،
- Pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin aslı ve gerekli sayfalarının örnekleri,
- Güncel biyometrik fotoğraflar,
- Türkiye’de kalınacak adresi gösteren belgeler,
- Geçerli sağlık sigortası veya sigorta yerine kabul edilen belge,
- Harç ve kart bedeli makbuzları ya da muafiyet belgesi,
- Adli veya idari makamın talebi, ara kararı, müzekkeresi ya da ilgili resmî yazısı,
- Dosyanın güncel durumunu ve yabancının sıfatını gösteren destekleyici belgeler,
- Vekille işlem yapılıyorsa usulüne uygun vekâletname.
Göç İdaresi ikamet izni sıkça sorulan sorular sayfası, başvurunun yabancı tarafından bizzat, yasal temsilci veya vekâletname sahibi avukat aracılığıyla yapılabileceğini; gerektiğinde yabancının da hazır bulunmasının istenebileceğini açıklamaktadır.
İkamet İzni Ne Kadar Süreyle Verilir?
Bu izin için herkese uygulanacak sabit bir süre yoktur. Göç İdaresi Başkanlığının ikamet izni türleri açıklamasına göre izin süresi, adli veya idari makamın kararında ya da talebinde belirtilen süre göz önünde bulundurularak belirlenir.
Bu nedenle makam yazısında belirsiz veya geçmiş bir tarih bulunması sorun yaratabilir. Yargılama devam ediyor olsa bile yabancının fiziken Türkiye’de kalmasını gerektiren aşama sona ermişse uzatma talebi reddedilebilir. Tersine, ihtiyaç devam ediyorsa güncel makam yazısıyla süresinde uzatma başvurusu yapılmalıdır.
Makam yazısında süre belirtilmemişse ne olur?
Süre belirtilmemesi başvurunun otomatik olarak reddedileceği anlamına gelmez; ancak idarenin gereklilik süresini belirlemesini zorlaştırır. Dosyayı yürüten makamdan ihtiyacın tahmini veya belirli bir tarihe kadar devam ettiğini açıklayan ek yazı alınması, belirsizliği azaltabilir.
Bu İkamet İzniyle Çalışılabilir mi?
Hayır, yalnızca ikamet kartına dayanılarak çalışılamaz. Adli veya idari makam kararıyla verilen kısa dönem ikamet izni, yabancıya yasal kalış hakkı sağlar; çalışma hakkı için ayrıca çalışma izni veya kanuni çalışma izni muafiyeti gerekir. Çalışma planı bulunan kişiler مجوز کار اتباع خارجی koşullarını ayrıca incelemelidir.
Başvuru Neden Reddedilebilir veya İzin Neden İptal Edilebilir?
Başlıca riskler şunlardır:
- Yetkili makamın açık talep veya kararının sunulmaması,
- Sunulan belgenin güncel olmaması veya yalnızca dosyanın varlığını göstermesi,
- Yabancının Türkiye’de fiziken kalmasının gerekli olduğunun ortaya konulamaması,
- Karar veya talepteki sürenin sona ermesi,
- Kısa dönem ikamet izninin genel şartlarının karşılanmaması,
- İznin amacı dışında kullanıldığının tespit edilmesi,
- Hakkında geçerli sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı bulunması,
- Eksik veya çelişkili bilgi ve belge sunulması.
Ret kararıyla karşılaşıldığında tebliğ belgesindeki gerekçe ve kanun yolu süresi esas alınmalıdır. Genel çerçeve için رد درخواست اجازه اقامت و دعوای ابطال تصمیم yazımızı; verilmiş iznin sonradan kaldırılması hâlinde ise لغو اجازهٔ اقامت می‌توانید مقاله ما را مطالعه کنید.
Ret Kararına Karşı Dava Açılabilir mi?
İkamet izni talebinin reddi veya mevcut iznin iptali idari işlem niteliğindedir ve koşulları varsa idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir. Dava süresi, görevli ve yetkili mahkeme, tebliğ tarihi ve işlemin niteliğine göre belirlenir. Başka bir başvuru yapılması ya da idareye dilekçe verilmesi her durumda dava süresini durdurmaz.
İptal davasında özellikle şu hususlar önem taşır:
- Yetkili makam yazısının başvuru tarihinde geçerli olup olmadığı,
- Yabancının Türkiye’de kalmasını gerektiren somut işlemler,
- Ret gerekçesinin belgelerle uyumlu olup olmadığı,
- İdarenin güncel makam yazısını değerlendirip değerlendirmediği,
- Kararın gerekçe, ölçülülük ve hukuki güvenlik ilkelerine uygunluğu.
Dava açılması, her durumda yabancıya yeni bir ikamet kartı veya otomatik çalışma hakkı vermez. Yasal kalış ve sınır dışı riskleri somut dosyanın bütününe göre ayrıca değerlendirilmelidir. Tahdit kodu ya da giriş yasağı da bulunuyorsa tahdit kodları ve emsal kararlar çalışmamız yol gösterici olabilir.
Başvurudan Önce Kontrol Listesi
- Makam yazısı gerçekten yetkili kurum tarafından mı düzenlendi?
- Yazıda yabancının kimlik bilgileri ve dosya numarası doğru mu?
- Türkiye’de kalma gerekliliği açıkça belirtilmiş mi?
- İhtiyaç süresi veya yaklaşan işlem tarihleri gösterilmiş mi?
- Belge güncel mi; dosyanın sonraki aşaması için yeni yazı gerekiyor mu?
- Pasaport, adres, sigorta ve diğer genel belgeler tamam mı?
- İlk, geçiş veya uzatma başvurusundan hangisinin yapılacağı doğru belirlendi mi?
- Başka bir ret, iptal, sınır dışı veya giriş yasağı kararı var mı?
سؤالات متداول
Mahkemede davamın olması bu ikamet iznini almam için yeterli mi?
Hayır. Dava kaydı tek başına yeterli değildir. Yetkili adli makamın talebi veya kararı ile yabancının Türkiye’de kalmasının gerekli olduğu somut biçimde ortaya konulmalıdır.
Tanık olan yabancı bu izne başvurabilir mi?
Tanığın Türkiye’de bulunması yetkili makamca gerekli görülmüş ve bu husus resmî yazıyla belirtilmişse başvuru değerlendirilebilir. Yalnızca tanık listesinde adının bulunması otomatik hak oluşturmaz.
Yurt dışına çıkış yasağı ikamet izni yerine geçer mi?
Hayır. Yurt dışına çıkış yasağı adli bir tedbirdir; ikamet izni kartı değildir. Yabancının yasal kalış statüsü ayrıca düzenlenmelidir.
İzin süresi mahkeme bitene kadar mı verilir?
Zorunlu olarak değil. Süre, makam kararında veya talebinde belirtilen ihtiyaç dönemi dikkate alınarak belirlenir. Yargılama sürse bile fiziki bulunma ihtiyacı daha kısa olabilir.
Başvuruyu avukat yapabilir mi?
Başvuru, usulüne uygun vekâletnameye sahip avukat aracılığıyla yapılabilir. Bununla birlikte idare, gerekli gördüğünde yabancının başvuruda hazır bulunmasını isteyebilir.
Bu ikamet izni çalışma hakkı verir mi?
Hayır. Çalışmak için ayrıca geçerli çalışma izni veya mevzuata uygun çalışma izni muafiyeti bulunmalıdır.
Makamın talebi sona ererse izin devam eder mi?
İznin dayanağı ortadan kalktığında iptal veya uzatılmama riski doğar. Yabancının başka bir yasal kalış sebebi varsa uygun ikamet türüne geçiş süresi geçirilmeden değerlendirilmelidir.
نتیجه‌گیری
Adli veya idari makam kararıyla ikamet izninin merkezinde, yabancının Türkiye’de bulunmasını gerektiren açık ve güncel resmî belge yer alır. Bir dava ya da soruşturmanın varlığı tek başına yeterli değildir. Makam yazısının gerekçesi, kapsamı ve süresi başvuru dosyasındaki diğer belgelerle uyumlu olmalıdır. Başvuru reddi veya izin iptali hâlinde ise tebliğ tarihi ve kanun yolu süreleri gecikmeden incelenmelidir.
İkamet ve çalışma statüsünün birlikte değerlendirilmesi gereken dosyalarda در صفحه خدمات حقوق اتباع خارجی ما konu başlıklarından yararlanabilirsiniz.
اطلاعات نویسنده
وکیل باتین ییلماز
شماره ثبت کانون وکلای استانبول: 77008
عبارت انطباق با مقررات حرفه‌ای کانون وکلای ترکیه و ممنوعیت تبلیغات
این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی حقوقی تهیه شده است. هدف آن تبلیغ برای هیچ شخص یا نهادی، جذب کار یا موکل، ارجاع، ادعای برتری حرفه‌ای یا تضمین نتیجه نیست.
هنگام تهیه محتوا قواعد حرفه‌ای اتحادیه کانون‌های وکلای ترکیه و مقررات منع تبلیغات در حرفه وکالت رعایت شده است. اطلاعات این مقاله به‌منزله مشاوره حقوقی یا نظر حقوقی قطعی درباره پرونده مشخص نیست.
ارتباط و اطلاع‌رسانی حقوقی
وکیل باتین ییلماز
شماره ثبت کانون وکلای استانبول: 77008
محله یاکوپلو، بلوار حریت، رزیدانس اسکای‌پورت، طبقه:12 شماره:133، بیلیک‌دوزو، استانبول
تلفن: 0 (532) 669 34 90
تلفن جایگزین: 0 (532) 732 34 90
این بخش تماس صرفاً برای معرفی راه‌های ارتباطی در خصوص خدمات حقوقی تهیه شده و هیچ‌گونه هدف تبلیغاتی، جذب کار، جذب موکل یا ادعای برتری حرفه‌ای ندارد.