حقوق کیفری
ذخیرهسازی، ارائه و انتشار غیرقانونی دادههای شخصی (مادههای 135 تا 140 قانون مجازات ترکیه)
در این مقاله 17 عنوان
- پاسخ کوتاه: جرایم دادههای شخصی کدامند و مجازات آنها چقدر است؟
- دادههای شخصی چیست؟
- عناصر تشکیلدهنده جرایم
- تفاوت با جرم نقض حریم خصوصی
- دلایل موجه و قانونی
- حالات مشدده و اشخاص حقوقی
- تعدد جرم: توهین، جرم متصل و وجود بیش از یک بزهدیده
- مجازاتها، دادگاه صالح و مرور زمان
- روشهای درخواست تحت قانون KVKK و ضمانتاجراهای اداری
- شخصی که دادههایش به اشتراک گذاشته شده چه کاری باید انجام دهد؟
- اجرای مجازات
- جرایم دادههای شخصی در مورد اتباع خارجی
- در یک پرونده مربوط به دادههای شخصی چه نکاتی باید بررسی شود؟
- پرسشهای متداول
- نتیجه
- منابع حقوقی و بررسیهای مرتبط
- نویسنده و اطلاعرسانی حقوقی
انتشار: · آخرین بهروزرسانی:
این محتوا جهت اطلاعرسانی عمومی است و جایگزین مشاوره حقوقی برای پرونده مشخص شما نمیشود.
پاسخ کوتاه: جرایم دادههای شخصی کدامند و مجازات آنها چقدر است؟
ضبط غیرقانونی، ارائه به دیگری، انتشار یا به دست آوردن دادههای شخصی، جرایمی را تشکیل میدهند که در مواد 135 تا 140 قانون مجازات ترکیه تنظیم شدهاند. کسی که دادههای شخصی را بهطور غیرقانونی ضبط کند، به حبس از یک تا سه سال و کسی که دادههای شخصی را بهطور غیرقانونی به دیگری ارائه دهد، منتشر کند یا به دست آورد، به حبس از دو تا چهار سال محکوم میشود. به اشتراکگذاری نام و شماره تلفن یک شخص در رسانههای اجتماعی، انتشار مجدد عکسهای همسر سابق بدون رضایت او یا تهیه گزارش پزشکی یک فرد و ارائه آن به شخص ثالث، در آرای اخیر دیوان عالی کشور (Yargıtay) بهعنوان نمونههای بارز این جرایم پذیرفته شده است.
اگر جرم توسط یک کارمند دولتی با سوءاستفاده از اختیارات ناشی از وظیفه یا با بهرهگیری از تسهیلات ناشی از یک حرفه یا هنر خاص ارتکاب یابد، مجازات به میزان نصف افزایش مییابد. طبق ماده 139 قانون مجازات ترکیه (TCK)، جرایم ضبط دادههای شخصی، ارائه یا به دست آوردن غیرقانونی دادهها و عدم نابودسازی دادهها، منوط به شکایت شاکی نیست. در مقابل، هیئت عمومی شعب کیفری و شعبه دوازدهم کیفری دیوان عالی کشور (Yargıtay)، صرف استعلام و خواندن اطلاعات در سیستم توسط کارمند دولتی با رمز عبوری که به وی داده شده است را تا زمانی که آن را با کسی به اشتراک نگذارد، جرم ندانسته و موضوعی انضباطی تلقی میکند.
این راهنما؛ مفهوم دادههای شخصی، عناصر هر جرم، تفاوت با جرم نقض حریم خصوصی، دلایل موجه و قانونی، حالات مشدده، قواعد تعدد جرم، مجازاتها، روشهای درخواست در قانون حفاظت از دادههای شخصی شماره 6698، اقداماتی که بزهدیده میتواند انجام دهد و نتایج حاصله برای اتباع خارجی را توضیح میدهد.

دادههای شخصی چیست؟
طبق ماده 3/1-d قانون حفاظت از دادههای شخصی شماره 6698، داده شخصی به هرگونه اطلاعاتی اطلاق میشود که مربوط به یک شخص حقیقی مشخص یا قابل شناسایی باشد. در توضیحات ماده 135 قانون مجازات ترکیه (TCK) نیز ذکر شده است که هرگونه اطلاعات مربوط به شخص حقیقی، داده شخصی تلقی شده و تفاوتی بین ثبت داده در محیط رایانهای یا روی کاغذ قائل نشده است. ماده 17/1 قانون KVKK نیز پیشبینی کرده است که در خصوص جرایم مربوط به دادههای شخصی، مواد 135 تا 140 قانون مجازات ترکیه اعمال شود.
نام و نام خانوادگی، شماره شناسایی ملی ترکیه (T.C.)، شماره شناسایی اتباع خارجی، شماره تلفن، آدرس، آدرس ایمیل، پلاک خودرو، اطلاعات IBAN و حساب بانکی، آدرس IP، اطلاعات موقعیت مکانی، عکس، ضبط صدا، اثر انگشت، سوابق پزشکی و سوابق کیفری، دادههای شخصی محسوب میشوند. محرمانه بودن داده الزامی نیست. طبق رأی مورخ 08.12.2022 هیئت عمومی شعب کیفری دیوان عالی کشور (Yargıtay) در رأی به شماره E. 2018/611, K. 2022/784 همانطور که ذکر شد، از آنجا که به موجب ماده 136 قانون مجازات ترکیه (TCK 136)، تمامی دادههای شخصی تحت حمایت قرار گرفتهاند، لزوماً نیازی نیست که دادههای شخصی حتماً محرمانه باشند؛ ارزش مورد حمایت، راز بودن داده نیست، بلکه حقوق شخصیتی فردی است که داده به او تعلق دارد.
عدم نمایش صورت شخص در عکسها، همیشه ویژگی داده شخصی بودن آن را از بین نمیبرد. در رای شعبه دوازدهم کیفری دیوان عالی کشور ترکیه (Yargıtay) مورخ 21.04.2026 به شماره E. 2024/978, K. 2026/4128تصریح شده است که در عکسهای فاش شده که با زوم کردن به گونهای گرفته شده که موها، پشت و لباسهای شاکی که در حیاط خانهاش بوده را نشان میدهد، هویت فرد با توجه به چگونگی وقوع حادثه و محل تصویربرداری قابل تشخیص است. شعبه، با پذیرش اینکه اصل «عدم جلب توجه و ناشناس ماندن» حتی در مکانهای عمومی معتبر است و با استناد به اینکه حکم برائت صادره به دلیل عدم مناسب بودن عکسها برای شناسایی نادرست بوده، حکم را نقض کرده است.
دادههای شخصی با ماهیت خاص
طبق ماده 135/2 قانون مجازات ترکیه (TCK)، اگر دادههای شخصی مربوط به عقاید سیاسی، فلسفی یا مذهبی، پیشینه نژادی، گرایشهای اخلاقی برخلاف قانون، زندگی جنسی، وضعیت سلامت یا وابستگیهای سندیکایی افراد باشد، مجازات جرم ثبت دادهها به میزان نصف افزایش مییابد. فهرست دادههای شخصی با ماهیت خاص در ماده 6 قانون حفاظت از دادههای شخصی (KVKK) گستردهتر است و شامل ظاهر و پوشش، عضویت در انجمن یا بنیاد، محکومیت کیفری، دادههای بیومتریک و ژنتیکی نیز میشود. با قانون شماره 7499 مورخ 2 مارس 2024، شرایط پردازش دادههای با ماهیت خاص در ماده 6 قانون KVKK دوباره تنظیم شده است. از منظر حقوق کیفری، علت تشدید مجازات تنها برای انواع دادههای ذکر شده در ماده 135/2 قانون مجازات ترکیه (TCK) اعمال میشود.

عناصر تشکیلدهنده جرایم
ثبت دادههای شخصی (ماده 135 قانون مجازات ترکیه)
کسی که دادههای شخصی را برخلاف قانون ثبت کند، به حبس از یک تا سه سال محکوم میشود. ثبت کردن، تثبیت دادههای شخصی بر روی یک حامل داده، یعنی ذخیره کردن آن به صورت نوشتاری، صوتی، تصویری یا دیجیتال به نحوی که در صورت نیاز قابل استفاده مجدد باشد، است. درج اطلاعات هویت و آدرس فرد در یک دفتر یا پرونده بدون رضایت و مبنای قانونی، تکثیر غیرمجاز لیست مشتریان، یا ضبط مخفیانه حرکات یک فرد و جمعآوری آن در یک پایگاه داده میتواند این جرم را تشکیل دهد.
برای تحقق جرم، ثبت باید «برخلاف قانون» باشد. اگر یکی از شرایط پردازش ذکر شده در ماده 5 قانون KVKK مانند رضایت صریح، پیشبینی صریح در قانون، اجرای قرارداد، انجام تعهد قانونی، ایجاد یا حفظ یک حق، و منافع مشروع مسئول داده وجود داشته باشد، ثبت قانونی است. ثبت اطلاعات هویتی و بانکی کارمند توسط کارفرما برای پرداخت حقوق، جرم نیست؛ اما آرشیو کردن سیستماتیک پستهای خصوصی کارمند در حسابهای شبکههای اجتماعی توسط همان کارفرما میتواند مورد بحث باشد.
ارائه، انتشار یا تحصیل غیرقانونی دادهها (ماده 136 قانون مجازات ترکیه)
کسی که دادههای شخصی را برخلاف قانون به دیگری بدهد، منتشر کند یا به دست آورد، به حبس از دو تا چهار سال محکوم میشود. این جرم دارای رفتارهای انتخابی است. طبق دلیل توجیهی قانون، قانونی بودن یا نبودن ثبت داده اهمیتی ندارد؛ دادهای که بهطور قانونی به دست آمده نیز میتواند بهطور غیرقانونی به دیگری داده یا منتشر شود. همانطور که در رأی مورخ 21.06.2023 هیئت عمومی شعب کیفری ذکر شده است، ماده 136 قانون مجازات ترکیه (TCK) یک جرم با خطر انتزاعی است و میتواند با قصد عام ارتکاب یابد؛ لزومی ندارد که فاعل با هدف یا انگیزه خاصی عمل کند.
- ارائه: انتقال دادههای شخصی به یک یا چند نفر مشخص است. در رأی شعبه 12 کیفری دیوان عالی کشور (Yargıtay) مورخ 12.03.2026 به شماره E. 2023/4676, K. 2026/2628، پذیرفته شده است که متهمی که گزارشهای استراحت پزشکی همسرش را که در مرحله طلاق بوده از کلینیک روانپزشکی بیمارستان تهیه کرده و نسخهای از این گزارش را برای استفاده به عنوان دلیل در یک پرونده کیفری دیگر به همسایهاش داده است، به دلیل ارائه دادههای شخصی مربوط به وضعیت سلامتی بدون رضایت، مرتکب جرم موضوع ماده 136/1 قانون مجازات ترکیه (TCK) شده است.
- انتشار: اعلام دادهها به نحوی که تعداد نامشخصی از افراد به آن دسترسی داشته باشند. اشتراکگذاری در شبکههای اجتماعی، وبسایتها یا گروههای پیامرسان در این دامنه قرار میگیرد. رأی شعبه 12 کیفری دیوان عالی کشور (Yargıtay) مورخ 26.02.2026 در دادنامه شماره E. 2023/351, K. 2026/1983حکم محکومیت صادره علیه متهمی که عکسهای دوران ازدواج خود با همسر سابقش را پس از طلاق و بدون رضایت وی در حساب شبکههای اجتماعی خود بازنشر کرده بود، طبق ماده 136/1 قانون مجازات ترکیه (TCK 136/1) تأیید گردید.
- تحصیل (دسترسی): این جرم عبارت است از تحت تسلط درآوردن دادههای شخصی که تحت تسلط دیگری قرار دارد، از طریق غیرقانونی. کپی کردن دادهها از رایانه یا تلفن، عکس گرفتن از اسناد موجود در یک پرونده یا خرید یک پایگاه داده سرقت شده در این محدوده قرار میگیرد.
مطابق ماده 136/2 قانون مجازات ترکیه (TCK)، اگر موضوع جرم، اظهارات یا تصاویر ضبط شده بزهدیده یا شاهد طبق مواد 236/5 و 236/6 قانون آیین دادرسی کیفری ترکیه (CMK) باشد، مجازات به میزان یک برابر افزایش مییابد. این حکم بهویژه برای مقابله با افشای ضبط اظهارات کودکان و زنان بزهدیده در جرایم جنسی که در اتاقهای مصاحبه قضایی گرفته شده، پیشبینی شده است.
استعلام توسط کارمند دولت در سامانه
موضوعی که در رویه قضایی بیش از همه مورد بحث قرار میگیرد، این است که کارمند دولتی که به واسطه وظیفهاش رمز عبور دریافت کرده، در سامانههایی مانند سامانه اشتراک هویت (KPS)، MERNIS، POLNET یا موارد مشابه، در مورد فردی که هیچ ارتباطی با شغل او ندارد، استعلام بگیرد. در رأی هیئت عمومی شعب کیفری (CGK) به تاریخ 21.06.2023 به شماره E. 2021/12-384, K. 2023/367در پروندهای که کارمندی از روی کنجکاوی، اطلاعات هویتی و آدرس وزیر کشور وقت را بررسی کرده بود، با ارزیابی همزمان این موارد که رمز عبور توسط سازمان داده شده، هیچ تلاش ویژهای برای ورود به سامانه انجام نگرفته، اطلاعات صرفاً خوانده شده و با کسی به اشتراک گذاشته نشده و هیچ هدف غیرقانونی دنبال نشده است، این عمل به عنوان اقدامی که مستلزم تحقیقات انضباطی است و جرم محسوب نمیشود، پذیرفته شده است.
شعبه دوازدهم کیفری دیوان عالی (Yargıtay) این رویه قضایی را گسترش داده و اعمال میکند. در رأی این شعبه به تاریخ 25.04.2024 به شماره E. 2022/7038, K. 2024/1950 ذکر شده است که تصرف با تحت تسلط درآوردن دادههای تحت تسلط دیگری محقق میشود و عمل کارمندی که با استفاده از دستگاه و رمز عبور داده شده توسط سازمان، به دادههایی که از قبل تحت دسترسی او بوده نگاه کرده است، نمیتواند به عنوان تصرف محسوب شود. در رأی مورخ 11.05.2026 این شعبه به شماره E. 2025/7886, K. 2026/4856رأی برائت مبنی بر اینکه استعلام دادههای شخصی در سامانه از روی کنجکاوی، علاقه یا اهداف دیگر و صرفاً آگاهی از این دادهها با حواس ظاهری، جرمی در محدوده قانون مجازات ترکیه (TCK) تشکیل نمیدهد، تأیید شد. همچنین در رأی همتاریخ به شماره E. 2024/1298, K. 2026/4850 حکم محکومیت صادر شده علیه یک مأمور پلیس که در تاریخهای مختلف عکسهای ظاهری همسرش در مرحله طلاق، کارهای مربوط به گذرنامه، مدرک تحصیلی، اطلاعات بیمارستان و داروخانه، عکسهای گواهینامه رانندگی، اطلاعات خواهر و برادران و خودروهای اجارهای او را استعلام کرده بود، به دلیل عدم تحقق ارکان قانونی جرم نقض شد.
مرز این خط رویه قضایی روشن است: اگر کارمند، اطلاعات استعلام شده را با گرفتن اسکرینشات، یادداشت کردن یا ارسال به شخص دیگری از سامانه خارج کند، دیگر نمیتوان از صرف خواندن صحبت کرد. در این صورت، موضوع «ارائه» یا «تصرف» در محدوده ماده 136 TCK و تشدید مجازات برای کارمند دولت طبق ماده 137/1-a مطرح میشود. علاوه بر این، جرم نبودن صرف استعلام، مسئولیت انضباطی، تعلیق از خدمت و مسئولیت اداری در محدوده قانون حفاظت از دادههای شخصی (KVKK) را از بین نمیبرد.
موارد پر تکرار در رویه قضایی
برای مشاهده کامل جدول به طرفین بکشید
| رویداد | عنوانگذاری احتمالی | توضیحات |
|---|---|---|
| انتشار نام و شماره تلفن یک فرد در شبکههای اجتماعی | ماده 136/1 قانون مجازات ترکیه (TCK)، انتشار | اگر همراه با توهین انجام شده باشد، طبق ماده 44 TCK تنها مجازات ماده 136 TCK اعمال میشود |
| انتشار مجدد عکسهای گرفته شده با همسر سابق بدون رضایت او | ماده 136/1 قانون مجازات ترکیه (TCK)، انتشار | رضایت دوران ازدواج، انتشار پس از جدایی را در بر نمیگیرد |
| ارائه گزارش سلامت دریافت شده از بیمارستان به شخص ثالث | ماده 136/1 قانون مجازات ترکیه (TCK)، ارائه | هدف استفاده به عنوان مدرک، عمل را قانونی نمیکند |
| استعلام کنجکاوانه مأمور در سامانه و صرفاً خواندن اطلاعات | جرم نیست، موضوع انضباطی است | تا زمانی که داده از سامانه خارج نشود، تصرف محسوب نمیشود |
| گرفتن اسکرینشات از اطلاعات استعلام شده و ارسال آن به دیگران | ماده 136/1 و 137/1-a قانون مجازات ترکیه (TCK) | مجازات با تشدید مربوط به کارمند دولت به میزان نصف افزایش مییابد |
| فروش اطلاعات مشتری توسط کارمند بانک به اشخاص ثالث | ماده 136/1 و 137/1-b قانون مجازات ترکیه (TCK) | تشدید مجازات به دلیل سوءاستفاده از موقعیت شغلی؛ اعمال ماده 140 قانون مجازات ترکیه (TCK) و ماده 18 قانون حفاظت از دادههای شخصی (KVKK) در مورد شرکت |
| عکاسی پنهانی از فردی در حیاط خانه و افشای آن | ماده 134/2 قانون مجازات ترکیه (TCK) | افشای تصاویر مربوط به حریم خصوصی؛ تعقیب منوط به شکایت |
| حذف نشدن دادههای مشتری پس از پایان مهلت نگهداری | ماده 138/1 قانون مجازات ترکیه (TCK) و ماده 17/2 قانون حفاظت از دادههای شخصی (KVKK) | نقض تعهد حذف یا بینامسازی |
امحاء نکردن دادهها (TCK 138)
عدم انجام وظیفه توسط کسانی که مکلف به امحاء دادهها در سیستم هستند، علیرغم سپری شدن مهلتهای قانونی، مستلزم مجازات حبس از یک تا دو سال است. اگر موضوع جرم، دادههایی باشد که طبق مقررات CMK باید از بین بروند یا امحاء شوند، برای نمونه سوابق شناسایی ارتباطات یا دادههای ژنتیکی جمعآوری شده در پروندههایی که منجر به برائت شدهاند، مجازات یک برابر افزایش مییابد. طبق ماده 17/2 قانون حفاظت از دادههای شخصی (KVKK)، کسانی که برخلاف ماده 7 قانون مذکور، دادههای شخصی را حذف یا بینامسازی نمیکنند نیز طبق TCK 138 مجازات میشوند. این حکم برای مدیران شرکتهایی که دادههای مشتریان را پس از پایان مهلت نگهداری حذف نمیکنند، حائز اهمیت است.
تفاوت با جرم نقض حریم خصوصی
جرایم دادههای شخصی و جرم نقض حریم خصوصی مقرر در TCK 134 در یک بخش قرار دارند و اغلب با یکدیگر اشتباه گرفته میشوند. TCK 134/1 کسی که حریم خصوصی افراد را نقض کند به حبس از یک تا سه سال محکوم میکند؛ اگر این نقض از طریق ضبط تصویر یا صدا صورت گیرد، مجازات یک برابر افزایش مییابد. TCK 134/2 کسی را که تصاویر یا صداهای مربوط به حریم خصوصی را بهطور غیرقانونی افشا کند، به حبس از دو تا پنج سال محکوم میکند. جرایم TCK 134 طبق TCK 139 منوط به شکایت است، در حالی که TCK 135 و 136 منوط به شکایت نیستند.
برای مشاهده کامل جدول به طرفین بکشید
| معیار | جرایم دادههای شخصی (TCK 135-136) | نقض حریم خصوصی (TCK 134) |
|---|---|---|
| ارزش مورد حمایت | حق کنترل فرد بر دادههای متعلق به خود | محرمانگی فضای خصوصی زندگی فرد |
| موضوع | هرگونه داده شخصی اعم از محرمانه یا غیرمحرمانه | فضا، تصاویر و صداهای مربوط به حریم خصوصی |
| نمونه بارز | اشتراکگذاری شماره تلفن، آدرس یا اطلاعات هویتی | ضبط و افشای غیرمجاز داخل منزل یا لحظات خصوصی |
| شکایت | منوط به شکایت نیست | منوط به شکایت |
| میانجیگری کیفری (Uzlaştırma) | وجود ندارد | به دلیل منوط بودن به شکایت، وجود دارد |
| کیفری | 135: 1 تا 3 سال؛ 136: 2 تا 4 سال | 134/1: 1 تا 3 سال؛ 134/2: 2 تا 5 سال |
تفاوت بر اساس ماهیت داده در هر پرونده مشخص میشود. نام و شماره تلفن یک فرد، رازی مربوط به حریم خصوصی نیست اما داده شخصی محسوب میشود؛ اشتراکگذاری آن جرم TCK 136 را تشکیل میدهد. عکسهای مخفیانه گرفته شده از حیاط خانه یک فرد، در حیطه حریم خصوصی است و افشای آن جرم TCK 134/2 را تشکیل میدهد. اگر یک عمل واحد هر دو جرم را تشکیل دهد، طبق TCK 44 مجازات شدیدترین جرم اعمال میشود. فرآیند تحقیقات و ادله در جرایم نقض حریم خصوصی در مقاله نقض حریم خصوصی .
در صورت دسترسی غیرمجاز به سیستم رایانهای و کسب دادههای شخصی، جرم ورود غیرمجاز به سیستم رایانهای (TCK 243) نیز جداگانه محقق میشود. اگر از دادههای شخصی برای افتتاح خط، حساب یا دریافت وام به نام دیگری استفاده شود، جرایم کلاهبرداری حرفهای (TCK 158) و سوءاستفاده از کارتهای بانکی یا اعتباری (TCK 245) مطرح میگردد. چارچوب کلی جرایم سایبری در راهنمای جرایم سایبری، و انواع کلاهبرداری عبارتند از در راهنمای جرم کلاهبرداری شرح داده شده است.
دلایل موجه و قانونی
عبارت «بهطور غیرقانونی» در TCK 135 و 136 مستلزم آن است که مرتکب با علم به غیرقانونی بودن عمل خود اقدام کند. در دکترین حقوقی و رویه دیوان عالی کشور ترکیه (Yargıtay)، پذیرفته شده است که در جرایمی که عبارت «بهطور غیرقانونی» در تعریف جرم آمده، این عنصر باید تحت پوشش قصد مستقیم (مستقیم) باشد. موارد توجیهی که در عمل بیش از همه مطرح میشوند عبارتند از:
- رضایت ذینفع: طبق TCK 26/2 و KVKK 5/1، ضبط یا اشتراکگذاری که با رضایت صریح فرد انجام شود، جرم محسوب نمیشود. رضایت باید مربوط به موضوعی مشخص باشد، بر مبنای اطلاعرسانی بوده و آزادانه اعلام شده باشد؛ رضایتی که در طول ازدواج یا رابطه داده شده، اشتراکگذاریهای پس از پایان رابطه را در بر نمیگیرد.
- اجرای حکم قانون: پردازش دادهها توسط پلیس، دادستانی و دادگاه در چارچوب فعالیتهای تحقیقاتی و قضایی، طبق TCK 24 و KVKK 28/1-d قانونی است.
- اعمال حق و حق طرح ادعا و دفاع: در یک پرونده برای اثبات ادعا یا دفاع، ارائه دادهای که مستقیماً با پرونده مرتبط بوده و از طریق قانونی به دست آمده باشد به دادگاه، به عنوان یک قاعده کلی جرم محسوب نمیشود. اما تهیه دادهها از طریق غیرقانونی یا ارائه آنها به اشخاص ثالث خارج از دادگاه، خارج از این حمایت قرار میگیرد. رای مربوط به گزارش پزشکی که در بالا به آن اشاره شد، نشان میدهد که هدف «استفاده به عنوان دلیل» باعث نمیشود که تهیه داده از بیمارستان و ارائه آن به شخص دیگری قانونی تلقی شود.
- حق اطلاعرسانی و آزادی بیان: مطابق با ماده 28/1-c قانون محافظت از دادههای شخصی (KVKK)، دادههای شخصی مشروط بر اینکه حریم خصوصی یا حقوق شخصیتی را نقض نکند و یا جرم محسوب نشود، میتواند در چارچوب هنر، تاریخ، ادبیات، علم یا آزادی بیان پردازش شود. در فعالیتهای روزنامهنگاری، اصول منفعت عمومی، واقعگرایی، بهروز بودن و تناسب همگی با هم مورد انتظار هستند.
حالات مشدده و اشخاص حقوقی
مطابق با ماده 137 قانون مجازات ترکیه (TCK)، در صورتی که جرایم مذکور در مواد 135 و 136 قانون مجازات ترکیه توسط یک کارمند دولتی و با سوءاستفاده از اختیارات ناشی از وظیفه، یا با بهرهبرداری از تسهیلاتی که یک حرفه یا هنر خاص فراهم میکند انجام شود، مجازات تا نصف افزایش مییابد. بند اول شامل کارمندان دولتی است که به سیستمهای ثبتاحوال، اسناد، امنیت، بهداشت یا مالیاتی دسترسی دارند؛ بند دوم شامل اشخاصی است که به دلیل حرفه خود به دادههای شخصی دسترسی دارند، مانند بانکداران، کارکنان اپراتورهای موبایل، پرسنل بیمارستانهای خصوصی، کارکنان پست و پیک، مشاوران املاک و توسعهدهندگان نرمافزار. در بند دوم، لزومی ندارد که مرتکب کارمند دولتی باشد؛ استفاده از امکان دسترسی ناشی از حرفه در ارتکاب جرم کافی است.
مطابق با ماده 140 قانون مجازات ترکیه (TCK)، به دلیل ارتکاب این جرایم، تدابیر امنیتی مذکور در ماده 60 قانون مجازات ترکیه در مورد اشخاص حقوقی اعمال میشود. در جرایم مربوط به دادهها که با مشارکت ارکان یا نمایندگان شخص حقوقی و به نفع آن شخص انجام میشود، برای مثال در صورتی که یک شرکت پایگاه داده مشتریان خود را بدون اخذ رضایت به شرکت دیگری بفروشد، ابطال مجوز فعالیت و ضبط عواید حاصل از جرم میتواند مطرح شود. این مسئولیت کیفری مستقل از جریمههای نقدی اداری است که مطابق با ماده 18 قانون محافظت از دادههای شخصی (KVKK) به شرکت تعلق میگیرد.
تعدد جرم: توهین، جرم متصل و وجود بیش از یک بزهدیده
در رای هیئت عمومی شعب کیفری به تاریخ 08.12.2022موردی بررسی شد که در آن متهم از طریق یک حساب شبکه اجتماعی، نام و شماره تلفن شاکی را به همراه عبارتی توهینآمیز منتشر کرده بود. دادگاه بدوی برای دو جرم جداگانه حکم به مجازات داده بود. هیئت مذکور اعلام کرد که یک پست واحد از نظر حقوقی یک فعل واحد محسوب میشود و با این فعل هم جرم انتشار غیرقانونی دادههای شخصی موضوع ماده 136 قانون مجازات ترکیه و هم جرم توهین علنی موضوع ماده 125 قانون مجازات ترکیه محقق شده است و با استناد به ماده 44 قانون مجازات ترکیه، به اتفاق آراء تصمیم گرفت که باید تنها بر اساس ماده 136 قانون مجازات ترکیه که مستلزم شدیدترین مجازات است، حکم صادر شود.
در رای هیئت عمومی شعب کیفری به تاریخ 06.03.2024 در رأی به شماره E. 2019/258, K. 2024/109 مقررات مربوط به جرم زنجیرهای مورد بررسی قرار گرفته است. به نظر هیئت، در صورتی که دادههای شخصی متعلق به یک فرد در راستای یک تصمیم واحد برای ارتکاب جرم، در زمانهای مختلف ارائه، منتشر یا تحصیل شود، مطابق با ماده 43/1 قانون مجازات ترکیه، احکام جرم زنجیرهای اعمال میشود و برای این امر لزومی ندارد که دادهها از یک نوع باشند؛ برای مثال، انتشار عکس یک شخص در یک زمان و اطلاعات هویتی او در زمانی دیگر، یک جرم زنجیرهای واحد را تشکیل میدهد. در مقابل، در پروندهای که متهم در دو دادخواست شکایت جداگانه به یک نهاد دولتی، از اطلاعات هویتی و تلفنی دو نفر ناشناس استفاده کرده بود، به دلیل عدم وجود دلیل مبنی بر اینکه دادهها همزمان و با یک فعل واحد تحصیل شدهاند، پذیرفته شد که نمیتوان ماده 43/2 را اعمال کرد و برای هر بزهدیده جرم جداگانهای محقق شده است.
در صورتی که از دادههای شخصی به عنوان ابزاری برای اخاذی استفاده شود، مثلاً برای دریافت پول با تهدید به انتشار آدرس یا اطلاعات خصوصی یک فرد، جرم اخاذی موضوع ماده 107 قانون مجازات ترکیه نیز جداگانه بررسی میشود؛ در این مورد به راهنمای جرم اخاذی مراجعه کنید میتوان بررسی کرد.
مجازاتها، دادگاه صالح و مرور زمان
برای مشاهده کامل جدول به طرفین بکشید
| جرم | کیفری | شکایت | مرور زمان عادی |
|---|---|---|---|
| ثبت دادههای شخصی (135/1) | حبس از 1 سال تا 3 سال | منوط به شکایت نیست | ۸ سال |
| ثبت دادههای دارای ویژگیهای خاص (135/2) | 1 سال و 6 ماه تا 4 سال و 6 ماه حبس | منوط به شکایت نیست | ۸ سال |
| ارائه، انتشار یا تحصیل دادهها (136/1) | 2 تا 4 سال حبس | منوط به شکایت نیست | ۸ سال |
| سوابق دادرسی قضایی (136/2) | حبس از 4 تا 8 سال | منوط به شکایت نیست | 15 سال |
| مامور دولت یا سهولت حرفهای (137) | مجازات جرم مربوطه به میزان نصف افزایش مییابد | منوط به شکایت نیست | بر اساس سقف افزایشیافته |
| از بین نبردن دادهها (138/1) | 1 تا 2 سال حبس | منوط به شکایت نیست | ۸ سال |
| نقض حریم خصوصی (134/1، 134/2) | 1 تا 3 سال؛ در صورت افشا 2 تا 5 سال | منوط به شکایت | ۸ سال |
رسیدگی به این جرایم به عنوان قاعده کلی در دادگاه کیفری بدوی (Asliye Ceza) انجام میشود. هنگام تعیین دادگاه صالح، طبق ماده 14 قانون شماره 5235، سقف مجازات قانونی جرم بدون در نظر گرفتن عوامل تشدیدکننده یا تخفیفدهنده در نظر گرفته میشود؛ از این رو، حتی اگر ماده 137 قانون مجازات ترکیه (TCK) اعمال شود، رسیدگی به این جرایم در دادگاه کیفری بدوی صورت میگیرد. هنگامی که TCK 136/1 و TCK 137 با هم اعمال شوند، مجازات به سه تا شش سال حبس افزایش مییابد و مرور زمان عادی تعقیب به پانزده سال میرسد. در صورت وجود اقدامات مخل مرور زمان، مهلتها طبق TCK 67/4 به میزان نصف افزایش مییابد.
میانجیگری، تعلیق و آیینهای ویژه
از آنجا که جرایم موضوع مواد 135، 136 و 138 قانون مجازات ترکیه منوط به شکایت نبوده و در فهرست CMK 253/1-b جای ندارند، برای متهمان بزرگسال در حیطه میانجیگری قرار نمیگیرند. در مورد کودکان در معرض بزهکاری، طبق CMK 253/1-c در جرایم TCK 135/1 و 138/1 که سقف مجازات آنها از سه سال فراتر نمیرود، میانجیگری انجام میشود؛ اما از آنجا که سقف مجازات TCK 136 چهار سال است، برای کودکان نیز میانجیگری اعمال نمیشود. در مورد TCK 135/1 با سقف سه سال و TCK 138/1 با سقف دو سال، تعویق در اقامه دعوای عمومی طبق CMK 171/2 ممکن است. آیین رسیدگی ساده تنها برای TCK 138/1 که سقف مجازات آن دو سال است، قابل اجرا میباشد.
مجازات دو سال حبس که از حداقل برای TCK 136/1 تعیین شده، با اعمال تخفیف قضایی طبق TCK 62 به یک سال و هشت ماه کاهش مییابد؛ در این صورت، تعویق اعلام حکم (HAGB) یا تعلیق اجرای مجازات ممکن است. در پروندهای که موضوع رأی مورخ 26.02.2026 شعبه 12 کیفری دیوان عالی کشور (Yargıtay) بوده، برای متهم یک سال و هشت ماه حبس تعیین و مجازات تعلیق شده است. شرایط تعویق اعلام حکم که با قانون شماره 7589 مورخ 16.07.2026 بازنگری شد، در نوشته مربوط به مقررات تعویق اعلام حکم (HAGB) در بسته قضایی دوازدهم تبیین شده است. جرایم مربوط به دادههای شخصی در زمره جرایم کاتالوگ موضوع CMK 100/3 جای نمیگیرند؛ در عمل، بازداشت موقت به صورت استثنایی، به ویژه در پروندههای نشت دادههای بزرگ و فروش دادهها مطرح میشود.
در پروندههای تشکیلشده برای جرایم دادههای شخصی، حق ملحق شدن به دعوا متعلق به شخصی است که دادههایش بهطور غیرقانونی پردازش شده است. شعبه 12 کیفری دیوان عالی کشور (Yargıtay) در رأی مورخ 26.02.2026 خود تصریح کرده است که در واقعه انتشار عکسهای همسر سابق، همسر جدید بزهدیده، فاقد عنوان بزهدیده یا متضرر از جرم است و نمیتواند نسبت به حکم فرجامخواهی کند.
روشهای درخواست تحت قانون KVKK و ضمانتاجراهای اداری
شخصی که دادههای شخصی او بهطور غیرقانونی پردازش شده است، علاوه بر تحقیقات کیفری، یک راهکار اداری نیز در اختیار دارد. طبق ماده 11 قانون حفاظت از دادههای شخصی (KVKK)، شخص ذینفع حق دارد با مراجعه به مسئول پردازش دادهها، از پردازش شدن یا نشدن دادههایش اطلاع یابد، هدف از پردازش را بپرسد، اشخاص ثالثی که دادهها به آنها منتقل شده را بشناسد، درخواست اصلاح دادههای ناقص یا غلط، درخواست حذف یا امحای دادهها و مطالبه جبران خسارت را مطرح کند. مسئول پردازش دادهها باید طبق KVKK 13، حداکثر ظرف مدت سی روز به درخواست پاسخ دهد.
در صورت رد درخواست، ناکافی بودن پاسخ یا عدم پاسخگویی در موعد مقرر، شخص ذینفع میتواند طبق KVKK 14، از تاریخ اطلاع از پاسخ و در هر حال حداکثر ظرف مدت شصت روز از تاریخ درخواست، نزد «هیئت حفاظت از دادههای شخصی» شکایت کند. بدون طی مسیر مراجعه به مسئول پردازش دادهها، نمیتوان به هیئت مذکور شکایت کرد. هیئت در مواردی همچون عدم رعایت تعهد اطلاعرسانی، عدم رعایت امنیت دادهها و عدم تبعیت از تصمیمات هیئت، طبق KVKK 18 جریمه اداری اعمال میکند. مبالغ این جریمهها هر ساله بر اساس نرخ بازنگری مجدد بهروزرسانی میشود. تصمیمات هیئت و آییننامه مراجعه به آن، در سایت رسمی سازمان حفاظت از دادههای شخصی منتشر میشود. طبق KVKK 14/3، حق مطالبه خسارت برای کسانی که حقوق شخصیشان نقض شده، طبق مقررات عمومی محفوظ است.
شخصی که دادههایش به اشتراک گذاشته شده چه کاری باید انجام دهد؟
- ادله را حفظ کنید: اسکرینشات، آدرس لینک، تاریخ انتشار و نام کاربری حساب منتشرکننده را ذخیره کنید. در صورت امکان، از طریق دفتر اسناد رسمی (noter) یا سامانههای e-tespit صورتجلسه تهیه کنید.
- اعلام جرم کنید: از آنجایی که TCK 135 و TCK 136 منوط به شکایت نیستند، مهلت شش ماهه شکایت اعمال نمیشود؛ با این حال برای جلوگیری از مفقود شدن ادله، باید در اسرع وقت اقدام به طرح شکایت کرد. در جرایم رایانهای، طبق ماده 12/6 قانون آیین دادرسی کیفری (CMK)، دادگاه محل اقامت بزهدیده نیز صلاحیت رسیدگی دارد.
- درخواست حذف محتوا را ثبت کنید: مطابق ماده 9 قانون شماره 5651، میتوان از دادگاه صلح کیفری درخواست حذف محتوا یا مسدودسازی دسترسی کرد؛ این روند در [usul] توضیح داده شده است. در مطلب مسدودسازی دسترسی به اینترنت .
- به مسئول حفاظت از دادهها مراجعه کنید: اگر نشت دادهها از منبع یک شرکت، بیمارستان یا موسسه رخ داده است، مطابق مواد 11 و 13 قانون حفاظت از دادههای شخصی (KVKK) درخواست خود را ثبت کنید و بسته به نتیجه، به هیئت مربوطه شکایت نمایید.
- درخواست خسارت کنید: اگر به دلیل انتشار محتوا، خسارت معنوی ایجاد شده باشد، میتوان بر اساس احکام عمومی، دادخواست مطالبه خسارت ارائه کرد.
سایر تبعات کیفری مطالب منتشر شده در شبکههای اجتماعی در مطلب [sosyal medya paylaşım cezaları] نوشته شده است. اینکه تصاویر اسکرینشات و سوابق دیجیتال چگونه در دادگاه ارزیابی میشوند، در [انتهای مطلب] توضیح داده شده است. نوشتار مربوط به ادله دیجیتال .
اجرای مجازات
جرایم مربوط به دادههای شخصی از نظر اجرای مجازات تحت رژیم سختگیرانهای قرار دارند. ماده 107/2-f قانون شماره 5275، نسبت آزادی مشروط را برای محکومان به حبس مدتدار به جرمهای علیه زندگی خصوصی و حریم خصوصی، یعنی جرایم موضوع مواد 132، 133، 134، 135، 136، 137 و 138 قانون مجازات ترکیه (TCK)، دو سوم تعیین کرده است. به همین دلیل، هنگامی که دو سوم از مجازات حبس قطعیشده در موسسه کیفری با حسن رفتار سپری شود، آزادی مشروط مطرح میشود، نه نیمی از آن. این نسبت به طور قابل توجهی سختگیرانهتر از نسبت یکدوم در جرایمی مانند سرقت یا کلاهبرداری است؛ بنابراین بررسی امکانات «تعویق اعلام حکم» (HAGB) و «تعلیق اجرای مجازات» در مرحله دادرسی اهمیت دوچندانی پیدا میکند. در صورت وجود شرایط، بخشی از مجازات میتواند با اعمال تدابیر نظارت قضایی اجرا شود؛ این روند در [سایر بخشها] توضیح داده شده است. در جرایم دادهای که توسط کارمند دولت در حین انجام وظیفه ارتکاب یافته، طبق ماده 53/5 قانون مجازات ترکیه (TCK)، ممکن است فرد از تصدی سمتی که از آن سوءاستفاده کرده، برای مدتی پس از پایان دوره محکومیت نیز محروم شود. در مقاله روند اجرای مجازات در زندان باز توضیح داده شده است. در جرایم مربوط به داده که توسط مامور دولت در حین انجام وظیفه ارتکاب مییابد، مطابق ماده 53/5 قانون مجازات ترکیه (TCK)، ممکن است فرد برای مدت معینی پس از پایان دوران محکومیت از انجام وظیفهای که از آن سوءاستفاده کرده است، منع گردد.
جرایم دادههای شخصی در مورد اتباع خارجی
دادههای شخصی بیگانگان ساکن در ترکیه نیز به همان شیوه دادههای شهروندان ترکیه محافظت میشود. شماره شناسایی خارجی، اطلاعات گذرنامه، اطلاعات کارت اجازه اقامت، سوابق ورود و خروج و اطلاعات مربوط به درخواست حمایت بینالمللی، جزو دادههای شخصی محسوب میشوند. از آنجا که درخواست حمایت بینالمللی شامل دادههای با ماهیت خاص مانند عقاید سیاسی، اعتقادات مذهبی یا قومیت متقاضی است، ثبت غیرقانونی این دادهها میتواند موجب اعمال تشدید مجازات موضوع ماده 135/2 قانون مجازات ترکیه (TCK) گردد.
در عمل، موارد زیر در مورد بیگانگان به وفور دیده میشود: استفاده از فتوکپی گذرنامه که هنگام اجاره خانه یا درخواست کار ارائه شده برای اهداف دیگر؛ افتتاح خط تلفن یا حساب بانکی با استفاده از اطلاعات هویتی بیگانگان بدون اطلاع آنها؛ فروش اطلاعات متعلق به بیگانگان توسط افرادی که به سیستمهای اداره مهاجرت یا پلیس دسترسی دارند به واسطهها؛ افشای وضعیت اقامت یا درخواست حمایت بینالمللی بیگانه در شبکههای اجتماعی. در این مورد اخیر، دسترسی مقامات کشور مبدأِ بزهدیده به این اطلاعات میتواند خطرات جدی برای امنیت فرد و خانوادهاش ایجاد کند. نکات مهمی که بیگانگان هنگام اجاره خانه باید به آن توجه کنند در مطلب [yabancıların Türkiye’de ev kiralaması] توضیح داده شده است. در مطلب [yabancıların Türkiye’de ev kiralaması] توضیح داده شده است. مورد بررسی قرار گرفته است.
اگر مرتکب جرم بیگانه باشد، تحقیقات انجام شده در مورد جرم دادههای شخصی، مطابق ماده 202 قانون آیین دادرسی کیفری (CMK) با کمک مترجم صورت میگیرد. در مواردی که چهرهای خشن از جرم مانند فروش داده یا کلاهبرداری با اطلاعات هویتی وجود داشته باشد، مطابق ماده 54/1-d قانون شماره 6458، میتوان برای بیگانه به دلیل تهدید علیه نظم عمومی، حکم اخراج از کشور صادر کرد. تأثیرات محکومیت بر اجازه اقامت و درخواست شهروندی در [بخش مربوطه] توضیح داده شده است. انتقال دادههای شخصی به خارج از کشور نیز طبق ماده 9 قانون حفاظت از دادههای شخصی (KVKK) منوط به شرایطی است که در سال 2024 با قانون شماره 7499 بازنگری شده است. در مقاله اگر تبعه خارجی بازداشت شود چه میشودو راهکار شکایت علیه تصمیم اخراج از کشور عبارت است از مقاله مربوط به تصمیم اخراج توضیح داده شده است. انتقال دادههای شخصی به خارج از کشور نیز به شرایطی بستگی دارد که در سال 2024 با قانون شماره 7499 بازنگری شده است.
در یک پرونده مربوط به دادههای شخصی چه نکاتی باید بررسی شود؟
- آیا اطلاعات موضوع جرم، داده شخصی متعلق به یک شخص حقیقی معین یا قابل تشخیص است؟
- آیا داده مذکور تصویر یا صوتی مربوط به زندگی خصوصی است؛ در این صورت آیا موضوع باید در چارچوب ماده 134 قانون مجازات ترکیه (TCK) ارزیابی شود؟
- آیا عمل منتسب به متهم، ذخیره کردن است یا ارائه دادن، انتشار، یا به دست آوردن داده؟
- آیا اقدام انتسابی به کارمند عمومی تنها محدود به استعلام و مشاهده در سامانه بوده است یا دادهها به خارج از سیستم منتقل شدهاند؟
- آیا دلیل موجهی برای قانونی بودن عمل مانند رضایت صریح، اختیار قانونی، اعمال حق یا حق اطلاعرسانی وجود دارد؟
- اگر داده به عنوان مدرک در یک پرونده ارائه شده باشد، آیا از طریق قانونی به دست آمده و صرفاً به دادگاه ارائه شده است؟
- آیا در همان اشتراکگذاری، جرم دیگری مانند توهین وجود داشته و ماده 44 قانون مجازات ترکیه (TCK 44) اعمال شده است؟
- آیا اشتراکگذاری دادههای متعلق به یک فرد در زمانهای مختلف، به عنوان جرم به صورت زنجیرهای ارزیابی شده است؟
- آیا شرایط تشدید مجازات طبق ماده 137 قانون مجازات ترکیه (TCK 137)، یعنی بهرهبرداری از تسهیلات ناشی از وظیفه یا حرفه، به صورت عینی مشخص شده است؟
- آیا حساب کاربری که اقدام به اشتراکگذاری کرده، با استفاده از سابقه IP، اطلاعات مشترک یا بررسی دستگاه، متعلق به متهم اثبات شده است؟
پرسشهای متداول
مجازات جرم انتقال غیرقانونی دادههای شخصی چیست؟
مطابق با ماده 136/1 قانون مجازات ترکیه (TCK)، کسی که دادههای شخصی را به صورت غیرقانونی به دیگری منتقل، منتشر یا تصاحب کند، به حبس از دو تا چهار سال محکوم میشود. اگر این جرم توسط یک کارمند دولتی با سوءاستفاده از مقام یا با بهرهگیری از مزایای شغلی ارتکاب یابد، مجازات به میزان نصف افزایش مییابد.
آیا به اشتراک گذاشتن شماره تلفن شخصی دیگر جرم است؟
شماره تلفن یک داده شخصی محسوب میشود و به اشتراک گذاشتن آن در شبکههای اجتماعی یا یک گروه بدون رضایت یا مبنای قانونی میتواند جرم انتشار موضوع ماده 136 قانون مجازات ترکیه را تشکیل دهد. هیئت عمومی شعب کیفری دیوان عالی ترکیه پذیرفته است که متهمی که نام و شماره تلفن شخصی را همراه با عبارات توهینآمیز منتشر کرده، باید طبق ماده 136 قانون مجازات ترکیه محکوم شود.
آیا جرایم مربوط به دادههای شخصی منوط به شکایت شاکی است؟
خیر. مطابق ماده 139 قانون مجازات ترکیه، جرایم ثبت دادههای شخصی، انتقال یا تصاحب غیرقانونی دادهها و عدم امحای دادهها منوط به شکایت نیست. دادسرا به محض اطلاع از وقوع جرم به صورت خودکار (re'sen) تحقیقات را آغاز میکند و انصراف از شکایت منجر به موقوفی تعقیب نمیشود. اما جرم نقض حریم خصوصی منوط به شکایت شاکی است.
آیا استعلام وضعیت یک فرد در سیستم توسط کارمند دولتی جرم است؟
طبق نظر هیئت عمومی شعب کیفری و شعبه 12 کیفری دیوان عالی ترکیه، اگر کارمندی که دارای رمز عبور است، صرفاً به دلیل کنجکاوی یا انگیزههای مشابه در سیستم استعلام گرفته و اطلاعات را مطالعه کند، تا زمانی که آن را با کسی به اشتراک نگذارد، موضوع جرم کیفری نبوده بلکه یک مسئله انضباطی است. اما اگر اطلاعات ثبت، از صفحه عکسبرداری یا به شخص ثالث داده شود، مواد 136 و 137 قانون مجازات ترکیه مطرح میشود.
آیا انتشار عکسهای همسر سابق یا شریک عاطفی سابق جرم است؟
بله، اگر بدون رضایت منتشر شود میتواند جرم تلقی گردد. شعبه 12 کیفری دیوان عالی ترکیه در سال 2026 حکم محکومیت متهمی را که عکسهای دوران ازدواج را پس از طلاق بدون رضایت مجدداً منتشر کرده بود، طبق ماده 136/1 قانون مجازات ترکیه تأیید کرد. انتشار تصاویر خصوصی (مبتذل) نیز تحت ماده 134/2 قانون مجازات ترکیه مشمول مجازات سنگینتری است.
آیا ارائه دادههای شخصی به دادگاه به عنوان مدرک جرم است؟
به عنوان یک قاعده کلی، ارائه دادهای که مستقیماً با دعوا مرتبط بوده و از طریق قانونی به دست آمده باشد، در محدوده حق اقامه دعوا و دفاع قرار میگیرد. با این حال، اگر دادهها از راه غیرقانونی تهیه شده باشند یا به اشخاص ثالث خارج از دادگاه داده شوند، ممکن است جرم محسوب شود؛ دیوان عالی ترکیه ارائه گواهی پزشکی اخذ شده از بیمارستان به همسایه را جرم دانسته است.
آیا در جرایم مربوط به دادههای شخصی میانجیگری کیفری وجود دارد؟
در مورد بزرگسالان، جرایم مندرج در مواد 135، 136 و 138 قانون مجازات ترکیه مشمول میانجیگری نمیشوند. در مورد اطفال در معرض خطر ارتکاب جرم، برای جرایم مواد 135/1 و 138/1 که سقف مجازات آنها از سه سال بیشتر نیست، میانجیگری انجام میشود. از آنجا که سقف مجازات ماده 136 چهار سال است، میانجیگری برای اطفال نیز اعمال نمیشود.
شرکتها چگونه در قبال نقض دادههای شخصی مسئول شناخته میشوند؟
مدیران و کارکنان شرکتها به صورت شخصی تحت مواد 135-138 قانون مجازات ترکیه مسئولیت کیفری دارند. طبق ماده 140 قانون مجازات ترکیه، میتوان علیه شرکت احکام اقدامات تأمینی صادر کرد. همچنین هیئت حفاظت از دادههای شخصی (KVKK)، برای تخلفاتی مانند عدم رعایت تکلیف اطلاعرسانی و امنیت دادهها، طبق ماده 18 قانون حفاظت از دادههای شخصی (KVKK) جریمه اداری اعمال میکند.
تفاوت بین شکایت به مرجع حفاظت از دادهها (KVKK) و شکایت کیفری چیست؟
شکایت کیفری به دادسرای عمومی ارائه میشود و هدف آن مجازات مجرم است. شکایت به مرجع KVKK پس از مراجعه اولیه به مسئول داده، به هیئت حفاظت از دادههای شخصی ارائه شده و هدف آن اعمال مجازات اداری و رفع نقض است. این دو مسیر از یکدیگر مستقل بوده و میتوانند به طور همزمان استفاده شوند.
مرور زمان در جرایم مربوط به دادههای شخصی چقدر است؟
از نظر مواد 135/1، 136/1 و 138/1 قانون مجازات ترکیه (TCK)، مرور زمان عادی تعقیب مطابق با ماده 66/1-e قانون مذکور، هشت سال است و با احتساب موارد انقطاع تا دوازده سال تمدید میشود. اگر تشدید مجازات موضوع ماده 137 قانون مجازات ترکیه (TCK) اعمال شود و سقف مجازات از پنج سال فراتر رود، برای نمونه در جرم موضوع ماده 136/1 قانون مجازات ترکیه (TCK) که توسط کارمند دولت ارتکاب یافته باشد، مدت مرور زمان عادی به پانزده سال افزایش مییابد.
آیا دادههای شخصی اتباع خارجی نیز تحت حمایت و حفاظت قرار دارند؟
بله. اطلاعات مربوط به شماره شناسایی اتباع خارجی، گذرنامه و اقامت، و همچنین اطلاعات مربوط به درخواست حمایت بینالمللی اتباع خارجی ساکن در ترکیه، دادههای شخصی محسوب شده و تحت مواد 135 تا 140 قانون مجازات ترکیه (TCK) و قانون حفاظت از دادههای شخصی (KVKK)، همانند شهروندان ترکیه محافظت میشوند. اتباع خارجی نیز میتوانند شکایت کیفری ثبت کرده و درخواستهای مربوط به قانون حفاظت از دادههای شخصی (KVKK) را ارائه دهند.
آیا حذف دادههای شخصی به اشتراک گذاشته شده از اینترنت امکانپذیر است؟
امکانپذیر است. طبق ماده 9 قانون شماره 5651، میتوان از دادگاه کیفری صلح درخواست کرد که محتوا حذف شده یا دسترسی به آن مسدود شود. همچنین میتوان به پلتفرمی که محتوا در آن قرار دارد اطلاع داد و اگر دادهها از یک موسسه نشت کرده باشد، میتوان طبق قانون حفاظت از دادههای شخصی (KVKK) درخواست حذف دادهها را ارائه کرد.
نتیجه
ثبت، ارائه، انتشار و به دست آوردن غیرقانونی دادههای شخصی، حق کنترل فرد بر اطلاعات متعلق به خود را، اعم از محرمانه بودن یا نبودن، محافظت میکند. ماده 135 قانون مجازات ترکیه (TCK 135) جرم «ثبت» و ماده 136 قانون مجازات ترکیه (TCK 136) جرم «ارائه، انتشار و به دست آوردن» را مجازات میکند؛ هر دو جرم مذکور منوط به شکایت نبوده و برای بزرگسالان در شمول میانجیگری کیفری قرار نمیگیرند. تشدید مجازات به دلیل کارمند دولت بودن یا استفاده از تسهیلات حرفهای، مجازات را تا میزان نصف افزایش میدهد.
رویه قضایی فعلی دیوان عالی کشور ترکیه (Yargıtay) بر دو محور متمرکز است. از یک سو، اشتراکگذاری دادههایی مانند شماره تلفن و عکس بدون رضایت، و ارائه دادههای با ماهیت خاص مانند گزارش پزشکی به اشخاص ثالث، صراحتاً جرم تلقی میشوند. از سوی دیگر، صرفِ استعلام اطلاعات توسط کارمند دولت در سامانهای که به آن دسترسی دارد و مطالعه آن، تا زمانی که داده را از سامانه خارج نکند، جرم محسوب نشده و صرفاً موضوع انضباطی تلقی میگردد. در هر پرونده باید ماهیت داده، اینکه فعل ارتکابی کدامیک از رفتارهای انتخابی را تشکیل میدهد، آیا دلیل موجه قانونی وجود دارد یا خیر و انتساب اشتراکگذاری به متهم، به صورت جداگانه بررسی شود. از آنجایی که مسیر کیفری و مسیر اداری ذیل قانون حفاظت از دادههای شخصی (KVKK) مستقل از یکدیگر هستند، بزهدیده میتواند از هر دو مسیر به طور همزمان استفاده کند.
منابع حقوقی و بررسیهای مرتبط
قوانین و مقررات
- قانون شماره 5237 مجازات ترکیه (TCK)، مادههای 24، 26، 43، 44، 53، 60، 62، 66، 67، 107، 125، 134-140، 158، 243، 245.
- قانون حفاظت از دادههای شخصی شماره 6698، مادههای 3، 5، 6، 7، 9، 11، 13، 14، 17، 18، 28.
- قانون آیین دادرسی کیفری ترکیه (5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu)، مادههای 12، 100، 171، 202، 236، 251، 253.
- قانون شماره 5651 در خصوص تنظیم انتشارات در محیط اینترنت و مبارزه با جرایم ارتکابی از طریق این انتشارات، ماده 9.
- قانون اتباع خارجی و حمایت بینالمللی شماره 6458، ماده 54.
آرای دیوان عالی کشور (Yargıtay)
- دیوان عالی کشور، شعبه 12 کیفری، پرونده 2024/1298، حکم 2026/4850، تاریخ 11.05.2026
- شعبه دوازدهم کیفری دیوان عالی کشور ترکیه، E. 2025/7886, K. 2026/4856, T. 11.05.2026
- شعبه دوازدهم کیفری دیوان عالی کشور ترکیه، E. 2024/978, K. 2026/4128, T. 21.04.2026
- شعبه دوازدهم کیفری دیوان عالی کشور ترکیه، E. 2023/4676, K. 2026/2628, T. 12.03.2026
- شعبه دوازدهم کیفری دیوان عالی کشور ترکیه، E. 2023/351, K. 2026/1983, T. 26.02.2026
- شعبه دوازدهم کیفری دیوان عالی کشور ترکیه، E. 2022/7038, K. 2024/1950, T. 25.04.2024
- هیئت عمومی شعب کیفری دیوان عالی کشور، E. 2019/258, K. 2024/109, T. 06.03.2024
- هیئت عمومی شعب کیفری دیوان عالی کشور ترکیه، E. 2021/12-384, K. 2023/367, T. 21.06.2023
- هیئت عمومی شعب کیفری دیوان عالی کشور، E. 2018/611, K. 2022/784, T. 08.12.2022
بررسیهای مرتبط
نویسنده و اطلاعرسانی حقوقی
Av. Batın YILMAZ
کانون وکلای استانبول – شماره پروانه: 77008
این راهنما بر اساس قوانین جاری مرتبط با جرایم دادههای شخصی و آرای منتشر شده دیوان عالی کشور ترکیه تهیه شده است. اطلاعات قانونی تا تاریخ 10 نوامبر 2026 بررسی شدهاند. نتیجه هر پرونده وابسته به وضعیت ادله همان پرونده است؛ توضیحات این راهنما به این معنا نیست که در یک پرونده خاص نتیجه مشابهی حاصل خواهد شد.
محتوای این صفحه صرفاً جهت اطلاعرسانی عمومی بوده و برای استفاده کلیه همکاران آزاد است. با این حال، طبق قانون شماره 5846 حقوق مؤلف و آثار هنری، در صورت استفاده از تمام یا بخشی از این نوشته، خواهشمندیم ضمن درج منبع به صورت «دفتر وکالت Batın Yılmaz – batinyilmaz.av.tr»، نسبت به قرار دادن لینک مستقیم به مطلب مذکور اقدام نمایید.