Gayrimenkul Hukuku
Önalım (Şufa) Hakkı Davası: Hisseli Tapuda Satışa Karşı Paydaşın Hakları ve Süreleri
در این مقاله 15 عنوان
- Kısa Cevap: Önalım
- Önalım (Şufa) Hakkı Nedir?
- Önalım Hakkının Şartları
- Önalım Hakkının Kullanılamadığı Durumlar
- Süreler: 3 Ay, 1 Yıl, 2 Yıl
- Bedel: Satış Bedeli mi, Rayiç Bedel mi?
- Anayasa Mahkemesi’nin 2026 İptal Kararı
- Dava Nasıl Açılır?
- Muvazaa: Bağış Görünümlü Satış, Yüksek Gösterilen Bedel
- 7589 Sayılı Kanun ve Miras Taşınmazları
- Alıcı ve Satıcı Açısından Öneriler
- 2026 Kararları
- سؤالات متداول
- نتیجه
- Kaynaklar
انتشار: · آخرین بهروزرسانی:
این محتوا جهت اطلاعرسانی عمومی است و جایگزین مشاوره حقوقی برای پرونده مشخص شما نمیشود.
Yazan ve inceleyen: Av. Batın Yılmaz, İstanbul Barosu · Mevzuat ve içtihat durumu: Kasım 2026
Kısa Cevap: Önalım

Paylı (hisseli) bir taşınmazda paydaşlardan biri payını üçüncü bir kişiye satarsa, diğer paydaşlar önalım (şufa) davası açarak satılan payı alıcıdan alıp kendi adlarına tescil ettirebilir (TMK m. 732).
Dava süreleri şöyledir:
- Satış noter aracılığıyla bildirildiyse, bildirimden itibaren ۳ ماه.
- Her hâlde satıştan itibaren ۱ سال. Bu süre 25 Aralık 2025’ten önceki satışlarda 2 yıldır.
7571 sayılı Kanun’la 25 Aralık 2025’ten itibaren davacı, tapudaki satış bedelini değil, hâkimin belirlediği rayiç bedeli ve alıcıya düşen tapu giderlerini depo etmek zorundadır. Anayasa Mahkemesi bu rayiç bedel kuralını iptal etmiştir. Ancak iptal 6 Ağustos 2027’de yürürlüğe girecektir. O tarihe kadar rayiç bedel uygulanmaya devam eder (AYM, 16.07.2026, E. 2026/23, K. 2026/162, RG 06.11.2026).
Öne çıkan 6 nokta
- Üst süre bir yıla indi. 25.12.2025 ve sonrasındaki satışlarda satıştan itibaren 1 yıl içinde dava açılmalıdır.
- Cebri artırma ve Devlet İhale Kanunu satışlarında önalım kullanılamaz.
- Rayiç bedel hangi tarihe göre belirlenir? Yargıtay 7. HD’ye göre yeni davalarda dava tarihine, 25.12.2025’te derdest olan davalarda 25.12.2025’e göre belirlenir (07.09.2026, E. 2026/3449, K. 2026/3685).
- AYM iptali 6 Ağustos 2027’de yürürlüğe girer. Sonrasında hangi bedelin uygulanacağı yasama düzenlemesine bağlıdır.
- Fiili taksim varsa önalım hakkı kullanılamaz. Taşınmaz paydaşlar arasında fiilen bölünüp kullanılıyorsa dava reddedilir (7. HD, 08.09.2026, E. 2026/2765, K. 2026/3727).
- Miras kalan, henüz paylaşılmamış (elbirliği) taşınmazda önalım yoktur. 7589 sayılı Kanun’un getirdiği “mirasçılar arası ilk artırma” bir önalım hakkı değildir.
Önalım (Şufa) Hakkı Nedir?
Önalım hakkı, paylı mülkiyette paydaşlara, birlikte malik oldukları taşınmaza dışarıdan bir kişinin katılmasını önleme imkânı veren yasal bir haktır. TMK m. 732’ye göre paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmazdaki payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması hâlinde, diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabilir.
Hak, yenilik doğuran bir haktır ve dava yoluyla kullanılır. Davacı, satılan payın alıcı adına olan tapu kaydının iptalini ve kendi adına tescilini ister. Mahkeme, kanuni bedelin kesin süre içinde depo edilmesi şartıyla davayı kabul eder.
Önalım Hakkının Şartları
- Paylı mülkiyet: Taşınmazın tapuda paylı (ör. 1/4, 3/4) olarak kayıtlı olması gerekir. Elbirliği mülkiyetinde (paylaşılmamış miras) önalım hakkı doğmaz. Bu aşamada mirasçının belirli bir taşınmaz üzerinde tek başına satabileceği bir payı yoktur.
- Satış: Pay devri satış yoluyla olmalıdır. Bağış, trampa ve miras yoluyla geçişte önalım doğmaz. Ancak satışın bağış gibi gösterildiği muvazaa iddiası ispatlanırsa önalım kullanılabilir.
- Üçüncü kişiye satış: Payın başka bir paydaşa satışında önalım hakkı yoktur. Alıcı satış anında paydaş değilse üçüncü kişidir.
- Davacının paydaş olması: Davacı, satış tarihinde ve dava süresince paydaş olmalıdır.
- Sürenin kaçırılmamış olması (aşağıda).
- Bedelin kesin süre içinde depo edilmesi (aşağıda).
Kat mülkiyeti notu: Kat mülkiyetine geçilmiş binada kat malikleri birbirlerinin bağımsız bölümleri üzerinde önalım hakkına sahip değildir. Bununla birlikte bir bağımsız bölümün kendisi birden fazla kişiye paylı olarak aitse, o bağımsız bölümdeki paydaşlar arasında önalım hakkı doğabilir.
Önalım Hakkının Kullanılamadığı Durumlar
- Cebri artırma: İcra veya ortaklığın giderilmesi kapsamındaki ihalelerde önalım hakkı kullanılamaz (TMK m. 733/1).
- 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamındaki satışlar: 7571 sayılı Kanun’la eklenmiştir. 25.12.2025’ten itibaren kamu idarelerinin bu Kanun kapsamındaki satışlarında önalım kullanılamaz.
- Fiili taksim: Paydaşlar taşınmazı aralarında fiilen bölüşüp her biri belirli bir bölümü kullanıyorsa, önalım hakkı kullanılması dürüstlük kuralına aykırı sayılır. Yargıtay 7. HD, davalının sunduğu taksim sözleşmesinde davacının murisinin imzasının bulunması ve taşınmazın bölünmüş olarak kullanıldığının anlaşılması üzerine davanın reddini onamıştır. Davacı, sınır kazıklarının satıştan sonra konulduğunu ileri sürmüştü (7. HD, 08.09.2026, E. 2026/2765, K. 2026/3727).
- Feragat: Paydaş, önalım hakkından genel olarak ancak resmî şekilde feragat edebilir. Belirli bir satış için feragat ise yazılı şekilde yapılabilir (TMK m. 733/2).
Süreler: 3 Ay, 1 Yıl, 2 Yıl
Güncel TMK m. 733/4’e göre önalım hakkı, satışın hak sahibine bildirildiği tarihin üzerinden üç ay ve her hâlde satışın üzerinden bir yıl geçmekle düşer.
برای مشاهده کامل جدول به طرفین بکشید
| Satış tarihi | Noter bildirimi yapıldıysa | Bildirim yapılmadıysa (üst süre) |
|---|---|---|
| 25.12.2025 ve sonrası | Bildirimden itibaren 3 ay (her hâlde satıştan 1 yıl içinde) | Satıştan itibaren ۱ سال |
| 25.12.2025’ten önce | Bildirimden itibaren 3 ay | Satıştan itibaren ۲ سال (TMK geçici m. 1/1) |
- Bildirim noter aracılığıyla yapılmalıdır. Alıcı veya satıcı, satışı diğer paydaşlara noter kanalıyla bildirmekle yükümlüdür. Satışın tapu kaydından, komşudan veya alıcının kendisinden haricen öğrenilmesi üç aylık süreyi başlatmaz. Bu durumda yalnızca üst süre işler.
- Süreler hak düşürücüdür. Mahkemece kendiliğinden gözetilir. Kaçırılırsa o satış için önalım hakkı düşer. Aynı taşınmazda sonraki pay satışları için hak yeniden doğar.
- Arabuluculuk: Önalım davası, tapu iptali ve tescil istemli bir ayni hak davası olduğundan dava şartı arabuluculuğa tabi değildir. Süre doğrudan dava açılarak korunur.
Bedel: Satış Bedeli mi, Rayiç Bedel mi?
Üç dönem
برای مشاهده کامل جدول به طرفین بکشید
| Dönem | Depo edilecek bedel |
|---|---|
| 25.12.2025 öncesi kural | Tapuda gösterilen satış bedeli ve alıcıya düşen tapu giderleri |
| 25.12.2025 – 06.08.2027 | Hâkimin gecikmeksizin belirleyeceği rayiç bedel ve alıcıya düşen tapu giderleri, nemalandırılmak üzere kesin sürede nakden (TMK m. 734/2, 7571 s. K. m. 36) |
| 06.08.2027 sonrası | AYM iptali yürürlüğe girer. Yeni yasal düzenleme yapılmazsa boşluk mahkemelerce doldurulacaktır. |
Derdest davalar ve rayiç bedelin tarihi
7571 sayılı Kanun’la eklenen TMK geçici m. 1/2, rayiç bedel kuralının yürürlükten önce açılmış davalarda da uygulanacağını öngörmüştür. Kanun, rayiç değerin hangi tarihe göre belirleneceğini düzenlememiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bu boşluğu Anayasa’nın 35. maddesine ve tarafların menfaatleri arasındaki adil denge ilkesine dayanarak doldurmuştur:
- 25.12.2025’ten sonra açılan davalarda rayiç değer dava tarihine göre,
- 25.12.2025’te derdest olan davalarda rayiç değer 25.12.2025 tarihine göre belirlenir.
Somut olayda ilk derece mahkemesi, değişiklikten önce açılan davada tapudaki satış bedelini esas almıştı. Daire, payın 25.12.2025 itibarıyla rayiç değerinin keşif ve bilirkişi incelemesiyle tespit edilmesini istemiştir. Önceki depo bedelinin mahsubuyla bakiyenin aynı hesaba yatırılmasını sağlamak için kararı bozmuştur (7. HD, 07.09.2026, E. 2026/3449, K. 2026/3685).
Pratik sonuç: Önalım davası açmadan önce payın güncel piyasa değeri araştırılmalıdır. Depo edilecek tutar tapudaki bedelin çok üzerinde olabilir. Hâkimin verdiği kesin sürede bedel yatırılmazsa tescile karar verilemez.
Anayasa Mahkemesi’nin 2026 İptal Kararı
برای مشاهده کامل جدول به طرفین بکشید
| رأی | AYM, 16.07.2026, E. 2026/23, K. 2026/162 |
|---|---|
| روزنامه رسمی | 06.11.2026, sayı 33422 |
| Başvuranlar | 13 asliye hukuk mahkemesi (itiraz yolu) ve 137 milletvekili (iptal davası, birleştirildi) |
| İptal edilen | TMK m. 734/2’deki “rayiç bedeli” ibaresi (Anayasa m. 35, mülkiyet hakkı), uygulanma imkânı kalmayan fıkranın geri kalanı ve TMK geçici m. 1/2 |
| İptal edilmeyen | TMK m. 733’teki bir yıllık üst süre ve cebri artırma ile 2886 sayılı Kanun kapsamındaki satışlara ilişkin istisna |
| اجرا | Yayımdan dokuz ay sonra, 06.08.2027. Bu tarihe kadar rayiç bedel kuralı uygulanır. |
6 Ağustos 2027’den sonra ne olacak? İptal, eski “satış bedeli” ibaresini kendiliğinden geri getirmez. Kanun koyucunun bu tarihe kadar yeni bir bedel ve depo kuralı çıkarması beklenmektedir. Yasal düzenleme yapılmazsa mahkemeler boşluğu TMK m. 1’e göre dolduracaktır. Derdest davalara etkisi, yeni kanunun geçiş hükmüne bağlı olacaktır. Bu nedenle 2027’ye uzanacak davalarda depo stratejisi dava boyunca güncellenmelidir.
Dava Nasıl Açılır?
- دادگاه صالح: Asliye hukuk mahkemesi.
- Yetkili mahkeme: Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi (kesin yetki, HMK m. 12).
- خوانده: Payı satın alan üçüncü kişi. Pay dava sırasında başkasına devredilmişse yeni malik de davaya dahil edilmelidir.
- Talep: Satılan payın davalı adına olan tapu kaydının iptali ve davacı adına tescili.
- Depo: Hâkimin belirlediği kesin süre içinde bedelin nakden, nemalandırılmak üzere belirlenen hesaba yatırılması.
- Birden fazla davacı: Birden fazla paydaş önalım hakkını kullanırsa, pay davacılara kural olarak payları oranında tescil edilir.
- İhtiyati tedbir: Davalının payı dava sırasında başkasına devretmesini önlemek için tapu kaydına ihtiyati tedbir konulması istenmelidir.
- Hacizler: Davalı alıcı adına kayıtlı paya konulmuş hacizlerin akıbeti, önalım bedeli üzerinden çözülmektedir. 2026 tarihli bir dosyada ilk derece mahkemesi, takyidatların kaldırılmasına ve önalım bedelinin icra müdürlüğünce yapılacak sıra cetveline göre alacaklılar arasında paylaştırılmasına karar vermiştir (7. HD, 08.09.2026, E. 2026/2232, K. 2026/3730).
- Davacının ölümü: Davacı dava sırasında ölürse mirasçıları davaya devam edebilir. 2026/3685 sayılı karara konu dosyada da böyle olmuştur.
Muvazaa: Bağış Görünümlü Satış, Yüksek Gösterilen Bedel
- Bağış görünümlü satış: Önalımı engellemek için pay, tapuda bağış olarak devredilmiş, oysa gerçekte para ödenmiş olabilir. Önalım hakkı sahibi, muvazaa iddiasını üçüncü kişi sıfatıyla her türlü delille (tanık, banka kayıtları, taraflar arasındaki ilişki) ispat edebilir. İspat hâlinde gizli satış üzerinden önalım kullanılır.
- Yüksek gösterilen bedel: Eski sistemde tapuda bedelin olduğundan yüksek gösterilmesi önalımı caydırmanın yoluydu. Rayiç bedel döneminde bu yöntemin etkisi azalmıştır. Ancak 2027 sonrası yasal düzenleme satış bedeline dönerse bu tartışma yeniden gündeme gelebilir.
- Parçalı satış: Önce küçük bir pay satılıp alıcı paydaş yapılır, ardından asıl pay “paydaşa satış” olarak devredilir. Uygulamada bu, önalımı dolanmaya yönelik muvazaalı bir işlem olarak tartışılabilir. İlk satışa karşı süresinde dava açmak kritik önemdedir.
7589 Sayılı Kanun ve Miras Taşınmazları
12. Yargı Paketi (7589 sayılı Kanun, RG 31.07.2026) İİK m. 114’e yeni bir kural eklemiştir. Tüm maliklerin taşınmazı miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü kişinin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlarda, ortaklığın satış suretiyle giderilmesi hâlinde birinci artırma yalnızca malik mirasçılar arasında انجام میشود.
Bu düzenleme bir önalım hakkı değildir. Mirasçıya üçüncü kişinin teklifini eşitleme, satıştan önce satın alma ya da ihaleden sonra geri alma yetkisi vermez. Yalnızca satış usulüne ilişkin bir önceliktir. Ayrıca cebri artırmada TMK m. 733/1 gereği önalım kullanılamaz. Ortaklığın giderilmesi süreci için: Hisseli Arsa ve Tarla Alırken Riskler.
Alıcı ve Satıcı Açısından Öneriler
Hisseli pay satın alıyorsanız
- Satıştan sonra derhal noter aracılığıyla tüm paydaşlara bildirim yaptırın. Böylece üç aylık süre işlemeye başlar ve belirsizlik bir yıl yerine üç ayda sona erer.
- Bildirim tebliğ edilmeden ve süre dolmadan payda büyük yatırım yapmayın. Önalım davası kabul edilirse yatırımın karşılığını almak ayrı bir uyuşmazlık konusu olur.
- Mümkünse satıştan önce diğer paydaşlardan belirli satış için yazılı feragat alın.
Payınızı satıyorsanız
- Önce diğer paydaşlara teklif edin. Önalım davasını önlemenin en etkili yolu budur.
- Tapuda bedeli gerçeğe uygun gösterin. Düşük gösterilen bedel vergi ve muvazaa riskleri doğurur. Rayiç bedel döneminde de avantaj sağlamaz.
Önalım hakkını kullanacaksanız
- Tapu kaydını (TAKBİS) alın, satış tarihini ve bildirim tarihini belirleyin.
- Payın güncel rayiç değerini araştırın ve depo için kaynak ayırın.
- Fiili taksim savunmasına karşı taşınmazın kullanım durumuna ilişkin delilleri (fotoğraf, tanık, keşif talebi) hazırlayın.
2026 Kararları
برای مشاهده کامل جدول به طرفین بکشید
| رأی | موضوع | İlke ve sonuç |
|---|---|---|
| AYM, 16.07.2026, E. 2026/23, K. 2026/162 (RG 06.11.2026, 33422) | Rayiç bedel kuralı | TMK m. 734/2 ve geçici m. 1/2 iptal edildi; iptal 06.08.2027’de yürürlüğe girecek. |
| Yargıtay 7. HD, 07.09.2026, E. 2026/3449, K. 2026/3685 | Rayiç bedelin tarihi | Yeni davalarda dava tarihi, derdest davalarda 25.12.2025 esas alınır; bozma (kesin). |
| Yargıtay 7. HD, 08.09.2026, E. 2026/2765, K. 2026/3727 | Fiili taksim | Fiili taksim nedeniyle davanın reddi onandı. |
| Yargıtay 7. HD, 08.09.2026, E. 2026/2232, K. 2026/3730 | Hacizler ve önalım bedeli | Önalım bedelinin icra dosyaları arasında sıra cetveline göre paylaştırılması meselesi. |
Seçim yöntemi: Yargıtay kararları Kasım 2026’da UYAP Emsal Karar Arama’da “önalım” ile “rayiç bedel”, “noter aracılığıyla” ve “muvazaa” ifadeleriyle yapılan taramada çıkan Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararlarından, metinleri okunarak seçilmiştir. AYM kararı Resmî Gazete yayımı ve resmî karar künyesiyle doğrulanmıştır.
سؤالات متداول
Şufa (önalım) davası açma süresi ne kadar?
Satış noter aracılığıyla bildirildiyse bildirimden itibaren 3 ay. Her hâlde satıştan itibaren 1 yıl. Bu üst süre 25 Aralık 2025’ten önceki satışlarda 2 yıldır.
Önalım davasında hangi bedel yatırılır?
6 Ağustos 2027’ye kadar hâkimin belirlediği rayiç bedel ve alıcıya düşen tapu giderleri, kesin süre içinde nakden yatırılır. Yargıtay’a göre rayiç değer yeni davalarda dava tarihine göre belirlenir.
Anayasa Mahkemesi önalım hakkını kaldırdı mı?
Hayır. AYM yalnızca bedelin rayiç değere göre belirlenmesi kuralını iptal etti. İptal 6 Ağustos 2027’de yürürlüğe girecektir. Önalım hakkı, süreleri ve istisnaları yürürlüktedir.
Satışı tapudan öğrendim; üç aylık süre başladı mı?
Hayır. Üç aylık süre ancak satışın alıcı veya satıcı tarafından noter aracılığıyla bildirilmesiyle başlar. Haricen öğrenmede yalnızca satıştan itibaren işleyen üst süre geçerlidir.
İhaleyle satılan paya karşı önalım davası açılabilir mi?
Hayır. Cebri artırmayla ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılan satışlarda önalım hakkı kullanılamaz (TMK m. 733/1).
Miras kalan evde kardeşim payını satarsa önalım hakkım var mı?
Taşınmaz tapuda hâlâ mirasçılar adına elbirliği hâlinde kayıtlıysa, kardeşinizin tek başına satabileceği bir payı yoktur ve önalım gündeme gelmez. Elbirliği paylı mülkiyete dönüştürülmüşse, payın üçüncü kişiye satışında önalım hakkınız doğar.
Taşınmaz fiilen bölünmüşse önalım davası kazanılır mı?
Kural olarak hayır. Paydaşlar taşınmazı aralarında fiilen bölüşüp ayrı ayrı kullanıyorsa önalım hakkının kullanılması dürüstlük kuralına aykırı sayılır (Yargıtay 7. HD, 08.09.2026, E. 2026/2765, K. 2026/3727).
Önalım davası için arabulucuya gitmek gerekir mi?
Hayır. Önalım davası tapu iptali ve tescil istemli bir ayni hak davasıdır ve dava şartı arabuluculuğa tabi değildir.
نتیجه
Önalım hukuku 2025–2026’da üç kez değişti. 7571 sayılı Kanun üst süreyi bir yıla indirdi, cebri artırma ve kamu ihalesi istisnalarını netleştirdi ve rayiç bedel esasını getirdi. Yargıtay rayiç değerin tarihini belirledi. Anayasa Mahkemesi ise rayiç bedel kuralını 6 Ağustos 2027’den geçerli olmak üzere iptal etti. Bugün dava açacak paydaş, sürelere ve rayiç bedele göre hazırlık yapmalıdır. Pay satın alan ise noter bildirimiyle süreyi bir an önce başlatmalıdır.
مطالب مرتبط
- Hisseli Arsa ve Tarla Alırken Riskler
- Ölünceye Kadar Bakma ve Bağışla Yapılan Tapu Devrinin İptali
- Gayrimenkul Hukuku yazılarımız
Kaynaklar
- قانون مدنی ترکیه شماره 4721, m. 732, 733, 734, geçici m. 1
- 7571 sayılı Kanun, m. 35–37 (RG 25.12.2025, sayı 33118)
- 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026, sayı 33326), İİK m. 114 değişikliği
- Anayasa Mahkemesi, 16.07.2026, E. 2026/23, K. 2026/162 (RG 06.11.2026, sayı 33422) (AYM Norm Denetimi Bilgi Bankası)
- Yukarıdaki tabloda yer alan Yargıtay kararları (جستجوی آرای Yargıtay)
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.