Emsal karar incelemeleri

Çalışma İzni Olmayan Yabancı İşçide İş Kazası: Yargıtay Eksik İncelemeden Bozdu

Bu yazıda 19 başlık
  1. Kısa Cevap: Çalışma izni olmayan yabancı işçi
  2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi Kararının Künyesi
  3. Uyuşmazlık Nasıl Başladı? Sigortasız Çalışma ve 17 Haziran 2020 Kazası
  4. İşveren ve SGK Ne Savundu, İşçi Neye Dayandı?
  5. Yargıtay Hastane Beyanı ve İzin Yokluğuna Dayanan Reddi Neden Bozdu?
  6. Çalışma İzni Yokluğu İş Sözleşmesini Geçersiz Kılar mı?
  7. Kıdem, İhbar ve Ücret: Çalışma İzni Yoksa Hangi Talep Nerede Durur?
  8. Çalışma İzni Yoksa SGK Kaydı ve Hizmet Tespiti İstenebilir mi?
  9. İzinsiz Çalıştırdığım Yabancı İşçi Alacak Davası Açabilir mi?
  10. İzinsiz Çalışma Nasıl İspatlanır, Sınır Dışı Kaygısı Davayı Etkiler mi?
  11. Geçici veya Uluslararası Koruma Altındaki İşçi Ayrı Bir Soru mu?
  12. Yargıtay Farklı Dosyalarda Çalışma İzni Tartışmasına Nasıl Baktı?
  13. Dava Nerede Açılır, Arabuluculuk Zorunlu mu?
  14. Kararın Sınırları ve 2026 Gelişmeleri
  15. İşçi ve İşveren Benzer Dosyada Neyi İncelemelidir?
  16. Sık Sorulan Sorular
  17. Sonuç: Çalışma İzni Yokluğu Tek Cevaplı Bir Soru Değildir
  18. Hukuki Kaynaklar ve İlgili İncelemeler
  19. Yazar ve Hukuki Bilgilendirme
Av. Batın Yılmaz

Yazan ve inceleyen: Av. Batın Yılmaz (İstanbul Barosu, Sicil No: 77008)
Yayın:  ·  Son güncelleme:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.

çalışma izni olmayan yabancı işçi

Kısa Cevap: Çalışma izni olmayan yabancı işçi

çalışma izni olmayan yabancı işçi

İsteyebilir ve dava açabilir; ancak bu, tazminat veya alacağın hükme bağlanacağı anlamına gelmez. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, çalışma izni olmayan yabancı işçi bakımından hastane beyanına ve izin yokluğuna dayanan iş kazası reddini eksik inceleme nedeniyle bozmuştur. Kıdem ve ihbar tazminatını izin yokluğu yönünden doğrudan çözen gerekçeli bir karara taranan sonuçlarda rastlanmamıştır.

Daire bu sonuca 27 Şubat 2025 tarihli, E. 2024/11639, K. 2025/3133 sayılı kararında ulaştı. Suriye uyruklu davacının dosyasında Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırıldı ve ilk derece kararı oy birliğiyle bozuldu. Bozma, davacının davayı kazandığı veya olayın iş kazası sayıldığı anlamına gelmez; dosya, işverenin ceza dosyasındaki beyanı ile tanık anlatımlarının değerlendirilmesi için geri gönderilmiştir.

Karar bir iş kazası tespiti dosyası olduğundan kıdem, ihbar ve ücret hakkında hüküm içermez; yazı bu alanlarda yabancı işçiye ilişkin olmayan kararlardan benzetme yapar. Hukuk Genel Kurulu, 15 yaşından küçük işçinin yasağa aykırı çalışmasını alacak hesabına katmış, 9. Hukuk Dairesi ise öğretmen sıfatı taşımayan çalışanın geçersiz sözleşmesinde ücret ve fazla mesaiyi korurken ihbar tazminatına hükmedilmesini hatalı bulmuştur. Bu kararların izinsiz yabancıya aktarılması yazarın değerlendirmesidir ve aşağıdaki sonuçlar hak güvencesi olarak okunmamalıdır.

Bu inceleme, yayımlanan karar metinlerine dayanır. İznin genel şartları için yabancı çalışma izni rehberine, işverene uygulanan yaptırım için izinsiz yabancı çalıştırma cezası yazısına bakılabilir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi Kararının Künyesi

Başlık Bilgi
Mahkeme Yargıtay 10. Hukuk Dairesi
Esas ve karar numarası E. 2024/11639, K. 2025/3133
Karar tarihi 27.02.2025
Dava türü 17.06.2020 tarihli olayın iş kazası olduğunun tespiti
İlk derece Konya 3. İş Mahkemesi, E. 2021/53, K. 2022/149: Ret
İstinaf Konya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/1678, K. 2024/1632: Esastan ret
Temyiz eden Davacı vekili
Sonuç Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması, ilk derece kararının bozulması
Oy durumu Oy birliği
Kesinleşme Bozma sonrası yargılamanın sonucu metinden anlaşılmamaktadır

Uyuşmazlık Nasıl Başladı? Sigortasız Çalışma ve 17 Haziran 2020 Kazası

Suriye uyruklu davacı, Mayıs 2020 ile Temmuz 2020 arasında davalı iş yerinde sigortasız olarak plastik makinesinde çalıştığını ileri sürdü. Davacıya göre 17 Haziran 2020’de makineden parça alırken parmağı sıkışmış ve sol el parmak ucunda kopma oluşmuştu. Olayın hastane kayıtlarına iş kazası olarak geçirilmediğini fark ettiğini, savcılığa şikâyette bulunduğunu ve Kurumun olayı iş kazası saymadığını belirterek tespit davası açtı.

İlk derece mahkemesi, davacının çalışma izin belgesi bulunmadığını ve hastane giriş evrakında elini çelik kapıya sıkıştırdığını beyan ettiğini belirterek davayı reddetti, Bölge Adliye Mahkemesi de istinaf başvurusunu esastan reddetti.

İşveren ve SGK Ne Savundu, İşçi Neye Dayandı?

Davalı şirket, davacının işe girmek için görüşmeye geldiğini, makinelere dokunmaması yönünde uyarıldığını ve henüz işe başlamadan yetkisi olmayan makineye müdahale ettiğini savundu. Şirkete göre kaza davacının kusuruyla oluşmuştu; Kurum ise olayın gerçekleştiğine ilişkin somut delile ulaşılamadığını bildirdi.

Yayımlanan cevap özetlerinde çalışma izni savunması bulunmamakta, izin yokluğu ilk derece gerekçesinde görünmektedir. Davacı vekili temyizde, izin yokluğuna dayanılmasının hatalı olduğunu, iznin işveren tarafından alınabildiğini ve davalının başvuru yapmadan müvekkilini çalıştırdığını ileri sürdü. Kararda izni kimin alması gerektiğine ilişkin açık bir değerlendirme yer almamaktadır.

Yargıtay Hastane Beyanı ve İzin Yokluğuna Dayanan Reddi Neden Bozdu?

Daire gerekçesini üç adımda kurdu:

  1. Sigortalılık koşulları. 5510 sayılı Kanun anlamında sigortalı niteliği için çalışma ilişkisinin kural olarak hizmet akdine dayanması, işin işverene ait yerde yapılması ve kişinin Kanunda sayılan sigortalı sayılmayacaklardan olmaması gerekir.
  2. İş kazası koşulları. Olaya maruz kalan kişinin sigortalı olması ve olayın 13. maddede sayılan hâllerden birinde gerçekleşmesi birlikte aranır.
  3. İncelenmeyen deliller. Konya 6. Asliye Ceza Mahkemesinin 2022/14 Esas sayılı dosyasında şirket sahibi davacının çalışmasını kabul etmiş, iş kazasına ilişkin açık ifade vermiş ve hakkındaki ceza kesinleşmişti. Aynı dosyadaki tanık, bordro tanığıydı.

Daire sonucu şu cümleyle açıkladı:

“…Mahkemece salt davacının hastaneye başvurudaki beyanı ve yabancı olupda çalışma izni bulunmadığından hareketle olayı iş kazası olarak kabul etmemiş olması hatalıdır.”

Daire, ilk derece kararının eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayandığını belirtti. “Salt” sözcüğü iki ayağa bağlıdır; hata yalnızca izin yokluğunda değil, hastane beyanı ile izin yokluğunun ceza dosyası ve tanıklar incelenmeden yeterli sayılmasındadır. Yeni yargılamada ceza dosyasındaki beyanlar değerlendirilecek, gerek görülürse tanıklar ve çalışmayı bilen başka kişiler dinlenecektir.

Daire, saydığı sigortalılık koşulları arasında çalışma iznini göstermemiş, ancak izin yokluğunun hiçbir dosyada sonuç doğurmayacağını da söylememiş ve “salt” ifadesiyle sınırlı bir tespit yapmıştır.

Çalışma İzni Yokluğu İş Sözleşmesini Geçersiz Kılar mı?

İncelenen kararlarda yabancı işçi bakımından bu soruya verilmiş açık bir çoğunluk cevabı bulunmamaktadır. Tartışma üç adımda ilerlemektedir:

  • Yasak: 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 6. maddesinin ikinci fıkrası, karşı oylarda aktarıldığı üzere, kapsamdaki yabancıların izinsiz çalışmasını ve çalıştırılmasını yasaklar.
  • Geçersizlik: Hukuk Genel Kurulunun E. 2015/1389, K. 2017/1368 sayılı kararına göre Türk Borçlar Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca kanunun emredici ve yasaklayıcı hükümlerine aykırı iş sözleşmeleri geçersizdir.
  • Sonuç: Aynı karara göre iş sözleşmesinde geçersizlik geçmişe yürümez. TBK m. 394/3, “Geçersizliği sonradan anlaşılan hizmet sözleşmesi, hizmet ilişkisi ortadan kaldırılıncaya kadar, geçerli bir hizmet sözleşmesinin bütün hüküm ve sonuçlarını doğurur.” demektedir.

Yabancı işçiye ilişkin olmayan dosyada Genel Kurul, 15 yaşından küçükken yasağa aykırı çalıştırılan işçinin bu dönemini dışlamanın 18.06.1958 tarihli, 1957/20 E., 1958/9 K. sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına ve işçi lehine yorum ilkesine aykırı olduğunu belirtti. Direnme kararını ise işe başlama tarihi yönünden değişik gerekçeyle ve oy çokluğuyla bozdu. Kurulun aktardığı ölçüt şöyledir:

“…iş aktinin hükümsüz olmasını gerektiren bir hukuk kaidesinin aktin hükümsüz sayılması ile korunmak istenilen kimsenin aleyhine neticeler verecek şekilde tatbikinin kanunun gayesine uygun olarak tefsiri lazım geldiği yollu hukuk kaidesine aykırı düşeceğine…”

Açık Soru: Çalışma İzni Kuralı Kimi Korur?

Genel Kurul kararı çalışma iznine değinmemektedir; bu kararın izinsiz yabancıya aktarılması yazarın çıkarımıdır. İçtihadı Birleştirme Kararı yaş, cinsiyet ve ağır iş gibi sebeplerle konulan yasaklardan söz eder, Genel Kurul da iş mevzuatındaki bütün kuralların işçiyi korumak için konulmadığını belirtir. Çalışma izni kuralının öncelikli amacının işçiyi korumak olup olmadığı ise tartışmaya açıktır; işveren, koruma amacı taşımayan bir yasakta bu içtihadın uygulanamayacağını savunabilir. İşçi ise yasağın çalışanı ve çalıştıranı birlikte kapsadığını, yaptırımın idari para cezası olarak öngörüldüğünü ve görülmüş işin karşılıksız bırakılamayacağını ileri sürebilir.

İncelenen kararlar arasında TBK m. 394 hükmünü izinsiz yabancıya uygulayan gerekçe, çoğunluk görüşünde değil, 10. Hukuk Dairesinin E. 2022/5942, K. 2022/7922 sayılı kararındaki karşı oyda yer almaktadır. Karşı oya göre izinsiz çalıştırılan yabancı işçinin çalışması geçerli kabul edilmeli ve hakkında bireysel iş hukuku ile sosyal güvenlik hukuku kuralları uygulanmalıdır.

İkinci açık soru “sonradan anlaşılan” ifadesidir, çünkü işveren izin yokluğunu baştan biliyorsa hükmün nasıl uygulanacağı incelenen kararlarda tartışılmamıştır. Ancak İçtihadı Birleştirme Kararı durumu hileyle saklayan kişi bakımından bile korumayı kabul etmiş, Genel Kurul da işverenin yasağa aykırı davrandığı dosyada çalışmayı yok saymamıştır.

Kıdem, İhbar ve Ücret: Çalışma İzni Yoksa Hangi Talep Nerede Durur?

Geçersizlik geçmişe yürümese bile her alacak aynı konumda değildir. Ücret, kıdem ve ihbar satırlarındaki kararlar yabancı işçiye ilişkin değildir; benzetme yazarın değerlendirmesidir ve bu kararların izinsiz yabancıya aynen uygulanacağı söylenemez.

Talep İlgili karar Sınır
Ücret ve fazla çalışma 9. HD E. 2015/31328: Geçersiz sözleşmede ispatlanan ücret ve fazla mesai korundu Dosya yabancı işçiye ilişkin değildir; çalışma ve miktar ispatlanmalıdır
Kıdem tazminatı HGK E. 2015/1389: Yasak dönem, kıdem tazminatını da içeren işçilik alacaklarının hesabına dâhil edildi Dosya çocuk işçiye ilişkindir, sözleşme ölümle sona ermiştir; süre ve fesih şartları ayrıca incelenir
İhbar tazminatı 9. HD E. 2015/31328: Gerekli sıfatı taşımayan işçinin feshi haklı sayıldı, ihbar tazminatının kabulü bozuldu Dosya yabancı işçiye ve izin yokluğuna ilişkin değildir; fesih gerekçesi 5580 sayılı Kanun’daki sıfat şartıdır
İşe iade 9. HD E. 2014/13164: İzni iptal edilen işçinin iş güvencesinden yararlanamayacağı savunuldu Kararda bu savunmaya ilişkin açık değerlendirme yoktur; fesih başka gerekçeyle geçerli sayıldı

“Çalışma İznim Yoktu, İşten Çıkarıldım” Dosyasında Asıl Soru Fesih Sebebidir

Bu soruyu doğrudan çözen bir karara taranan sonuçlarda rastlanmadığından aşağıdaki değerlendirme benzetmedir. En yakın sonuç, yabancı işçiye veya izin yokluğuna ilişkin olmayan E. 2015/31328 sayılı dosyada görülmektedir. Yazılı sözleşme yapılmadan ve gerekli belgeler istenmeden dersanede öğretmen olarak çalışan davacının sözleşmesi yok hükmünde sayıldı. Daire, TBK m. 394/3 uyarınca ücret ve fazla mesainin hüküm altına alınmasını yerinde buldu; öğretmen sıfatı bulunmadığından feshin haklı olduğunu kabul ederek ihbar tazminatına hükmedilmesini 18 Şubat 2019’da oy birliğiyle bozdu. Daireye göre iki taraf da kusurluydu, ancak işverenin kusuru 5580 sayılı Kanun karşısında davacıya hak bahşetmiyordu.

İşveren bu kararı, izin yokluğunun haklı fesih sebebi olduğunu benzetme yoluyla savunmak için kullanabilir. İşçi ise kararın 5580 sayılı Kanun’daki sıfat şartına dayandığını, o dosyada davacının kendisini öğretmen olarak tanıttığını, izinde ise başvurunun işverene ait olabileceğini ve işverenin durumu baştan bildiğini ileri sürebilir. E. 2017/9609, K. 2019/8119 sayılı karar olay bakımından yakın olsa da ölçüt vermemektedir. Orada işveren, işe girerken çifte vatandaş olduğunu beyan eden davacının yalnızca Yunanistan vatandaşı olduğunu ve izni bulunmadığını öğrenince sözleşmeyi derhâl feshettiğini savundu. Daire fazla mesainin tamamen reddini davacı lehine bozdu; kararda izin savunmasına ilişkin açık bir değerlendirme yer almamakta, kabul edilen alacaklar da metinden anlaşılmamaktadır.

Çalışma İzni Yoksa SGK Kaydı ve Hizmet Tespiti İstenebilir mi?

Alacak davası ile sigortalılık aynı soru değildir ve 10. Hukuk Dairesindeki görüş ayrılığı burada görünür hâle gelmektedir. E. 2022/5942 sayılı dosyada Suriye vatandaşı davacının 12 Nisan 2017’de bir gün çalıştığının tespitine karar verildi. Karşı oyda aktarıldığına göre bu kısmen kabul kararı iznin araştırılması için bozuldu, mahkeme bozmaya uyarak izin bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetti ve Daire 26 Mayıs 2022’de bu kararı bozmaya uygun bularak oy çokluğuyla onadı. Karşı oya göre izin koşulu, “hizmet tespitini engelleyen bir geçerlilik şartı değildir”; izinsiz çalıştırmanın sonucu idari para cezasıdır.

E. 2025/16745, K. 2026/5404 sayılı dosyada ise işveren, kolluk tutanağında kayıt dışı çalıştığı belirtilen ve Kurumca iş kazası geçirdiği kabul edilen çalışanın 5 Ocak 2018 tarihli olayının iş kazası olmadığının tespitini istedi. Dava reddedildi ve Daire 22 Nisan 2026’da kararı oy çokluğuyla onadı. Karşı oy, sigortalı sayılacak yabancıların yasal bir çalışmasının bulunması gerektiğini belirterek iznin araştırılmasını istedi. Aynı yönde karşı oy, Dairenin 2025 ve 2026 tarihli beş başka kararında da yer almaktadır (E. 2024/15659, E. 2024/2915, E. 2025/13339, E. 2025/18983, E. 2025/11871). Bu karşı oyların ikisi izin yokluğu nedeniyle ret, üçü izin araştırması istemiştir.

Bu altı dosyada çoğunluk izin araştırması istememiş, ancak izin konusunda açık bir gerekçe yazmamış, içtihat değişikliği ifadesi de kullanmamıştır. Dolayısıyla izinsiz yabancının sigortalı sayılamayacağı görüşü bu kararlarda karşı oyda kalmış, izin araştırması ise E. 2022/5942 dosyasında Dairenin bozma gerekçesinde yer almıştır. Taranan sonuçlarda Hukuk Genel Kurulunun yabancı işçi bakımından bu soruyu çözdüğü bir karara rastlanmamıştır. Kayıt yükümlülüğü için yabancı çalışanın SGK girişi yazısına bakılabilir.

İzinsiz Çalıştırdığım Yabancı İşçi Alacak Davası Açabilir mi?

Evet, çünkü incelenen dosyalarda izin yokluğu davayı açılamaz hâle getirmemiş ve mahkemeler uyuşmazlıkları incelemiştir; davanın sonucu ise ayrı bir sorudur. Çalışanın ücret ve tazminat talebi özel hukuk uyuşmazlığı, izinsiz çalıştırmanın yaptırımı ise idari bir sorundur. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2026 tablosuna göre 6735 sayılı Kanun’un 23. maddesine dayanan ceza, yabancı başına işverene 102.503 TL, bağımlı çalışan yabancıya 40.977 TL’dir. İncelenen kararlarda bu cezanın ödenmesinin işçilik alacağını ortadan kaldırdığını söyleyen bir gerekçe bulunmamaktadır.

Çalışmayı kabul edip yalnızca izin yokluğuna dayanmak işveren için riskli olabilir. Ana kararda şirket sahibinin ceza dosyasındaki kabulü iş kazası dosyasında incelenmesi gereken delil sayılmıştır; böyle bir beyan sigortasız çalıştırma ve izinsiz çalıştırma yaptırımları bakımından da işveren aleyhine kullanılabilir. Daha somut savunma alanları çalışma olgusu, ücret miktarı, ödeme belgeleri ve fesih sebebidir.

İzinsiz Çalışma Nasıl İspatlanır, Sınır Dışı Kaygısı Davayı Etkiler mi?

Ters yönde sonuçlanan 9. Hukuk Dairesinin E. 2023/11781, K. 2023/14802 sayılı dosyasında davacı, iki otelde müdür olarak çalıştığını ve ücret ile prim alacağı bulunduğunu ileri sürdü. Davalılar izin yokluğunu da savundu, ancak ret kararı izin yokluğuna değil çalışmanın ispatlanamamasına dayandı. Bölge Adliye Mahkemesi sigorta kayıtlarını ve davacının karakol ile ceza mahkemesindeki otelde kaldığına dair beyanlarını esas aldı, bu beyanları ikrar saydı.

Davacı vekili, ağır ceza mahkemesindeki ifadenin davalı şirket vekilinin talimatıyla ve sınır dışı edilme kaygısıyla verildiğini ileri sürdü. Daire kararı 17 Ekim 2023’te oy birliğiyle onadı, bu iddiaya ilişkin açık bir değerlendirme yapmadı. İlk derece mahkemesi, çalışma kabul edilse bile hesaplanan alacağın ödemelerle karşılandığını da belirtmişti. Bu dosya önceki beyanların ikrar sayılarak çalışmanın ispatlanamadığı sonucuna götürebileceğini, ana karar ise işverenin ceza dosyasındaki kabulünün hastanedeki ilk beyana rağmen incelenmesi gereken delil olduğunu göstermektedir.

Sınır dışı iddiası anlaşma belgeleri bakımından da ileri sürülebilmektedir; Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin E. 2022/15677, K. 2025/9369 sayılı dosyasında Afganistan vatandaşı davacı, izinsiz çalıştığı fabrikada yaralandığını, tedavi ettirmeme ve sınır dışı tehdidiyle arabuluculuk tutanağının imzalatıldığını ileri sürdü. Belgeye göre davacı, şirkette çalıştığı iddiasından da vazgeçecekti. Daire tehdidin gerçekleştiğini tespit etmedi, ancak belgenin geçerliliğinin ön sorun olarak tüm delillerle incelenmesi gerektiğini belirterek 16 Haziran 2025’te oy birliğiyle kaldırma ve bozma kararı verdi. Bozma, belgenin geçersiz sayıldığı veya tazminata hükmedildiği anlamına gelmez; Daire irade fesadı iddiasının somut biçimde kanıtlanabilir olması gerektiğini de belirtmiştir.

İncelenen kararlarda sınır dışı işleminin işçilik davasına etkisi ele alınmamıştır; bu nedenle davayı sona erdirdiği de davacıyı bu işlemden koruduğu da söylenemez. Çalışma izninin iptali ve sınır dışı kararı ise ayrı idari dosyalardır.

Geçici veya Uluslararası Koruma Altındaki İşçi Ayrı Bir Soru mu?

Kısmen ayrı bir sorudur; ana karar Suriye uyruklu davacıya ilişkin olsa da metinde geçici koruma statüsü tartışılmamıştır. E. 2025/16745 sayılı karardaki karşı oy, Geçici Koruma Yönetmeliği’nin 29. maddesine dayanarak bu kişilerin de izin başvurusu yapabileceğini ve yasal çalışma aranacağını belirtmiştir. Uluslararası koruma başvurucusu veya statü sahibi işçinin alacağını ayrıca ele alan bir karara incelenen sonuçlarda rastlanmamıştır.

Olaylardan sonra tablo değişmiş görünmektedir. İçişleri Bakanı, DHA’nın 26 Haziran 2026’da aktardığı açıklamada geçici koruma kapsamındaki yabancılar için izin zorunluluğunun kaldırıldığını belirtmiştir. Esas Denetim’in aktardığı 30 Haziran 2026 tarihli duyuruya göre işverenler, kaynakta mülteci statüsünde olduğu belirtilen Suriyelileri doğrudan SGK’ya bildirebilecek, izin yokluğuna bağlı idari para cezası uygulanmayacak, muafiyet süreli olacaktır. Bu bilgiler Bakan açıklamasına ve ikincil kaynağa dayanır; bu incelemede resmî metin veya Resmî Gazete yayımı doğrulanamamıştır. Kaynaklarda geçmiş dönem çalışmaları hakkında bir açıklama da yoktur. Statülere göre ayrım için koruma statüsü ve çalışma hakkı yazısına bakılabilir.

Yargıtay Farklı Dosyalarda Çalışma İzni Tartışmasına Nasıl Baktı?

UYAP Emsal Karar veri tabanında 3 Kasım 2026’da “çalışma izni bulunmayan” sorgusu 39, “Uluslararası İşgücü Kanunu” sorgusu 40, “geçersizliği sonradan anlaşılan” sorgusu 15 Yargıtay kararı döndürmüştür. Sayılar yalnızca yayımlanmış kararları kapsar, ceza veya konu dışı dosyaları da içerir ve başarı oranı olarak okunmamalıdır.

Karar Dava Çalışma izni nerede tartışıldı? Sonuç
10. HD E. 2025/16745, K. 2026/5404 (22.04.2026) İşverenin “iş kazası değildir” davası Yalnızca karşı oyda Ret kararının onanması, oy çokluğu
4. HD E. 2022/15677, K. 2025/9369 (16.06.2025) İş kazası tazminatı Davacının iddiasında; uyuşmazlık arabuluculuk belgesidir Kaldırma ve bozma, oy birliği
10. HD E. 2024/11639, K. 2025/3133 (27.02.2025) İş kazası tespiti İlk derece gerekçesinde; Daire yeterli görmedi Kaldırma ve bozma, oy birliği
9. HD E. 2023/11781, K. 2023/14802 (17.10.2023) Ücret ve prim Savunmada; ret ispat yokluğuna dayandı Onama, oy birliği
10. HD E. 2022/5942, K. 2022/7922 (26.05.2022) Hizmet tespiti Bozma kararında ve karşı oyda Onama, oy çokluğu
9. HD E. 2017/9609, K. 2019/8119 (09.04.2019) Kıdem, ihbar ve diğer alacaklar Yalnızca savunmada Fazla çalışma yönünden bozma, oy birliği
9. HD E. 2015/31328, K. 2019/3936 (18.02.2019) Ücret, ihbar ve diğer alacaklar Tartışılmadı; öğretmen sıfatı yokluğu İhbar yönünden bozma, oy birliği
HGK E. 2015/1389, K. 2017/1368 (15.11.2017) İşçilik alacakları Tartışılmadı; yaş yasağı Direnme kararının değişik gerekçeyle bozulması, oy çokluğu
9. HD E. 2014/13164, K. 2014/31851 (30.10.2014) İşe iade Yalnızca savunmada Bozularak ortadan kaldırma, davanın reddi, kesin, oy birliği

Bu kararlardan üç sonuç çıkmaktadır:

  • İzin yokluğu sonucu tek başına belirlememiştir: Bozmaya uyularak verilen E. 2022/5942 sayılı karar dışında, incelenen yabancı işçi dosyalarında sonuç izin yokluğuna değil, ispat, fesih veya usul değerlendirmesine dayanmıştır.
  • Geçmiş dönem alacağı ile fesih tazminatı ayrılmalıdır: Yabancı işçiye ilişkin olmayan E. 2015/31328 sayılı dosyada ücret korunmuş, ihbar tazminatı korunmamıştır; izinsiz yabancıya aktarım benzetmedir.
  • Sessizlik kabul anlamına gelmez: 9. Hukuk Dairesinin yabancı işçi dosyalarında izin savunması tartışılmamıştır; bu kararlardan savunmanın reddedildiği sonucu çıkarılamaz.

Dava Nerede Açılır, Arabuluculuk Zorunlu mu?

4. Hukuk Dairesinin aktardığı 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesine göre kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan alacak ve tazminat ile işe iade taleplerinde arabulucuya başvurmak dava şartıdır. İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında bu şart uygulanmaz.

Ana karar iş mahkemesinden gelmiş, E. 2022/15677 sayılı tazminat dosyası ise asliye hukuk mahkemesinde görülmüştür. Davacı vekili izinsiz işçinin genel hükümlere tabi olduğunu ileri sürmüş, 4. Hukuk Dairesi görev konusunda açık bir değerlendirme yapmamıştır. Görevli mahkeme ve süreler bu nedenle somut talebe göre değerlendirilmelidir.

Kararın Sınırları ve 2026 Gelişmeleri

  • Bozma: Karar davanın sonu değildir; olayın iş kazası olup olmadığı yeni yargılamada belirlenecektir; bu sonuç metinden anlaşılmamaktadır.
  • Değerlendirme kriterleri: 3 Ağustos 2026’da yürürlüğe girdiği sitedeki yazıda aktarılan kriterler izin başvurusundaki istihdam şartlarıyla, Haziran 2026 muafiyeti ise izin ihtiyacıyla ilgilidir. Bu gelişmeler karar metinlerinde ele alınmamış ve bu incelemede resmî metinden okunmamıştır. Yararlanılan kaynaklar, bunların 6735 sayılı Kanun’un metnini değiştirdiğini göstermemektedir. Uygulanacak mevzuat olay tarihine göre kontrol edilmelidir.

İşçi ve İşveren Benzer Dosyada Neyi İncelemelidir?

  • Çalışma delili: Tanık anlatımları, bordro tanıkları ve ceza dosyası kayıtları birlikte değerlendirilmelidir (E. 2024/11639).
  • Önceki beyanlar: Kolluk, hastane ve mahkeme beyanları sonucu etkileyebilir (E. 2023/11781, E. 2024/11639).
  • Fesih sebebi: Feshin izin yokluğuna mı başka bir olguya mı dayandığı ayrıca belirlenmelidir (E. 2017/9609 savunması; benzetme için E. 2015/31328).
  • İzin geçmişi: İzin bulunup bulunmadığı araştırılmalı (E. 2022/5942), başvuruyu kimin yaptığı ve ikamet durumu da dosyaya alınmalıdır.
  • Anlaşma belgeleri: Arabuluculuk sürecinin usule uygunluğu, irade serbestisi ve belgenin kapsamı incelenmelidir (E. 2022/15677).

Sık Sorulan Sorular

Çalışma İzni Olmayan Yabancı İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir mi?

Taranan Yargıtay kararlarında izinsiz yabancının kıdem tazminatını izin yokluğu yönünden doğrudan çözen gerekçeli bir karara rastlanmamıştır. Hukuk Genel Kurulu, çocuk işçinin yasak çalışma dönemini işçilik alacaklarının hesabına dâhil etmişse de izinsiz yabancıya aktarım yalnızca benzetmedir. Çalışma süresi ve fesih şekli ayrıca incelenir.

Çalışma İzni Olmayan İşçi Ücretini İsteyebilir mi?

Talep edebilir, ancak sonucu doğrudan çözen bir karara rastlanmamıştır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, geçersiz sayılan bir iş sözleşmesinde TBK m. 394/3 uyarınca ispatlanan ücret ve fazla mesainin hüküm altına alınmasını yerinde bulmuştur. Dosya yabancı işçiye ilişkin olmadığından aktarım benzetmedir; çalışma olgusu ve ücret miktarı ispatlanmalıdır.

Çalışma İzni Yokluğu İhbar Tazminatını Ortadan Kaldırır mı?

Bu soruyu doğrudan çözen gerekçeli bir Yargıtay kararına taranan sonuçlarda rastlanmamıştır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, gerekli sıfatı bulunmayan çalışanın sözleşmesinin feshini haklı sayarak ihbar tazminatına hükmedilmesini hatalı bulmuştur. Yabancı işçiye ilişkin olmayan bu yaklaşımın izinsiz yabancıya uygulanıp uygulanmayacağı açık bir sorudur.

İşveren “Çalışma İzni Yok, İşçi Sayılmaz” Savunmasıyla Davadan Kurtulabilir mi?

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, iş kazası tespitinde salt izin yokluğu ve hastane beyanıyla ret verilmesini hatalı bulmuştur. Buna karşılık Daire, 2022 tarihli başka bir dosyada bozmaya uyularak izin yokluğuyla verilen hizmet tespiti reddini onamıştır. Savunmanın sonucu dosyanın usul durumuna ve delillere göre değişebilmektedir.

Çalışma İzni Olmayan Yabancı İşçi İş Kazası Geçirirse Ne Olur?

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, bir dosyada hastane beyanına ve izin yokluğuna dayanan reddi eksik inceleme nedeniyle bozmuş, başka bir dosyada işverenin açtığı “iş kazası değildir” davasının reddini onamıştır. Olayın iş kazası sayılması delillere bağlıdır; Dairede izin araştırması isteyen karşı oylar da bulunmaktadır.

Geçici Koruma Altındaki İşçi İçin Sonuç Farklı mıdır?

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi kararlarındaki karşı oylar geçici koruma mevzuatını ayrıca tartışmıştır. İçişleri Bakanı Haziran 2026’da bu grup için izin zorunluluğunun kaldırıldığını açıklamıştır. Düzenlemenin kapsamı ve geçmiş dönem çalışmalarına etkisi resmî metinden kontrol edilmelidir.

Sonuç: Çalışma İzni Yokluğu Tek Cevaplı Bir Soru Değildir

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 27 Şubat 2025 tarihli kararı, o dosyada yabancı işçinin izin yokluğunun ve hastane beyanının ceza dosyası ile tanıklar incelenmeden iş kazası reddine yetmediğini göstermektedir. Karar bozma niteliğindedir, olayın iş kazası olduğunu belirlememekte ve kıdem, ihbar veya ücret hakkında hüküm kurmamaktadır.

Alacaklar bakımından TBK m. 394/3 ve Hukuk Genel Kurulu içtihadı işçiye benzetme yoluyla savunma imkânı sunmakta, fesih sebebi ise işverenin başlıca savunma alanı olmaktadır. Bu aktarımı izinsiz yabancı için benimseyen bir çoğunluk kararına rastlanmamıştır. Daire içindeki görüş ayrılığı ve iznin koruma amacına ilişkin açık soru nedeniyle sonuç dosyaya göre değişebilir. Bu nedenle izin durumu yanında çalışmanın nasıl ispatlanacağı ve ilişkinin neden sona erdiği birlikte incelenmelidir.

Hukuki Kaynaklar ve İlgili İncelemeler

Mevzuat

Yargıtay Kararları

Liste yazıda anılan kararları içerir, tarama sonuçlarının tamamı değildir.

Diğer Kaynaklar ve İlgili Yazılar

Yazar ve Hukuki Bilgilendirme

Av. Batın YILMAZ
İstanbul Barosu – Sicil No: 77008

Bu metin, Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 27.02.2025 tarihli, E. 2024/11639, K. 2025/3133 sayılı kararına dayalı hukuki karar incelemesidir. İnceleme, yayımlanan karar metniyle sınırlıdır; başka dosyalarda aynı sonucun elde edileceği anlamına gelmez.

Bu sayfadaki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bütün meslektaşlarımızın kullanımına açıktır. Ancak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, yazının tamamının veya bir bölümünün kullanılması hâlinde “Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi – batinyilmaz.av.tr” şeklinde kaynak gösterilmesi ve ilgili yazıya bağlantı verilmesi konusunda hassasiyet rica etmekteyiz.

Bu sayfadaki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bütün meslektaşlarımızın kullanımına açıktır. Ancak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, yazının tamamının veya bir bölümünün kullanılması hâlinde “Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi – batinyilmaz.av.tr” şeklinde kaynak gösterilmesi ve ilgili yazıya bağlantı verilmesi konusunda hassasiyet rica etmekteyiz.

Av. Batın Yılmaz

Yazar

Av. Batın Yılmaz

Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi'nin kurucu avukatı. Ceza, şirketler, idare, gayrimenkul, icra ve tazminat hukukunun yanı sıra yabancılar ve vatandaşlık hukukunda dava ve danışmanlık yürütüyor.

Ofisimiz hakkında