Yabancılar ve Vatandaşlık Hukuku

Sınır Dışı Kararı (Deport): Sebepleri, 7 Günlük Dava Süresi, İdari Gözetim, Giriş Yasağı ve Kararın İptali İçin Hukuki Yollar

Bu yazıda 13 başlık
  1. Kısa Cevap: Sınır Dışı Kararı Nedir, Nasıl İptal Edilir?
  2. Sınır Dışı Etme Sebepleri (YUKK m. 54)
  3. Kimler Sınır Dışı Edilemez? (YUKK m. 55)
  4. Sınır Dışı Etme Süreci Adım Adım
  5. Sınır Dışı Kararına Karşı Dava: 7 Gün, 15 Gün, Kesin Karar
  6. İdari Gözetim ve Geri Gönderme Merkezi
  7. Sınır Dışı Edildikten Sonra: Giriş Yasağı ve Tahdit Kodu
  8. Ceza Soruşturması, Tutuklama ve Sınır Dışı
  9. Sık Yapılan Hatalar
  10. Sıkça Sorulan Sorular
  11. Sonuç
  12. Hukuki Kaynaklar ve İlgili İncelemeler
  13. Yazar ve Hukuki Bilgilendirme
Av. Batın Yılmaz

Yazan ve inceleyen: Av. Batın Yılmaz (İstanbul Barosu, Sicil No: 77008)
Yayın:  ·  Son güncelleme:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.

Kısa Cevap: Sınır Dışı Kararı Nedir, Nasıl İptal Edilir?

Sınır dışı kararı (halk arasında “deport”), bir yabancının Türkiye’den çıkarılmasına ilişkin valilik tarafından verilen idari bir karardır. Bu karar, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun (YUKK) 52–60. maddelerine dayanır. Karar, yabancıya veya avukatına gerekçesiyle birlikte tebliğ edilir. Bu karara karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Mahkeme 15 gün içinde karar verir ve bu karar kesindir. Kural olarak dava süresince yabancı sınır dışı edilmez.

Sınır dışı kararının sonuçları yalnızca ülkeden çıkarılmakla sınırlı değildir. Çoğu zaman yabancı hakkında idari gözetim kararı da verilir ve kişi geri gönderme merkezinde tutulur. Ayrıca Türkiye’ye girişi engelleyen bir giriş yasağı ve tahdit kodu konulur. Bu nedenle 7 günlük süre içinde doğru gerekçelerle dava açmak hayati önem taşır.

Bu rehber; sınır dışı etme sebeplerini, sınır dışı edilemeyecek kişileri, dava sürecini, idari gözetimi, giriş yasağını, uygulamada sık yapılan hataları ve Danıştay kararlarını açıklamaktadır.

Sınır Dışı Etme Sebepleri (YUKK m. 54)

YUKK’nın 54. maddesine göre aşağıdaki yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınır:

  1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 59. maddesi uyarınca sınır dışı edilmesi gerekenler
  2. Terör örgütü yöneticisi, üyesi veya destekçisi ya da çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi, üyesi veya destekçisi olanlar
  3. Türkiye’ye girişte veya vize ve ikamet izni işlemlerinde gerçeğe aykırı bilgi veya sahte belge kullananlar
  4. Türkiye’de bulunduğu süre içinde geçimini meşru olmayan yollardan sağlayanlar
  5. Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı bakımından tehdit oluşturanlar
  6. Vize veya vize muafiyeti süresini ya da vizenin geçerlilik süresini 10 günden fazla ihlal edenler
  7. Vizesi iptal edilenler
  8. İkamet izni süresinin bitiminden itibaren 10 günden fazla mazeretsiz olarak Türkiye’de kalanlar
  9. Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler
  10. Türkiye’ye yasal giriş veya Türkiye’den yasal çıkış kurallarını ihlal edenler ya da ihlale teşebbüs edenler
  11. Hakkında giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye’ye geldiği tespit edilenler
  12. Uluslararası koruma başvurusu reddedilen, başvurusu geri çekilmiş sayılan veya uluslararası koruma statüsü sona erdirilenler (Kanunda öngörülen koşullarla)
  13. İkamet izni uzatma başvuruları reddedilenlerden 10 gün içinde Türkiye’yi terk etmeyenler
  14. Uluslararası terör örgütleriyle irtibatlı olduğu değerlendirilenler

Uygulamada en sık rastlanan sebepler; ikamet izninin süresinin dolması, çalışma izni olmadan çalışma, adli bir olaya karışma ve hakkında bulunan güvenlik değerlendirmeleri nedeniyle “kamu düzeni” gerekçesidir. Kamu düzeni gerekçesine dayanan kararlarda idarenin somut bilgi ve belge sunması gerekir. Bu konuda Danıştay’ın yaklaşımı için Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu rehberimize bakabilirsiniz.

Kimler Sınır Dışı Edilemez? (YUKK m. 55)

Aşağıdaki kişiler hakkında, 54. madde kapsamında olsalar bile sınır dışı etme kararı alınamaz:

  • Sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı veya onur kırıcı ceza ya da muameleye maruz kalacağına dair ciddi emare bulunanlar
  • Ciddi sağlık sorunu, yaşı veya hamileliği nedeniyle seyahat etmesinde risk bulunanlar
  • Hayati tehlike arz eden bir hastalığı nedeniyle tedavisi devam edenler ve sınır dışı edileceği ülkede tedaviye erişim imkânı bulunmayanlar
  • Mağdur destek sürecinden yararlanan insan ticareti mağdurları
  • Psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurlarından tedavileri tamamlanıncaya kadar olanlar

Bu hâllerden birinin varlığı, davada en güçlü iptal sebeplerinden biridir. Bu nedenle sağlık raporları, hastane kayıtları, gebelik belgesi ve ülkedeki riskleri gösteren belgeler (haberler, uluslararası kuruluş raporları, kişiye yönelik tehdit belgeleri gibi) dava dilekçesine eklenmelidir. Ayrıca Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 3. maddesi (işkence yasağı) ve 8. maddesi (aile hayatına saygı) kapsamındaki değerlendirmeler de davanın temel konularıdır. Türk vatandaşı eş veya çocuk gibi aile bağları, ölçülülük denetiminde dikkate alınır.

Sınır Dışı Etme Süreci Adım Adım

  1. Yakalama ve kolluk işlemleri: Yabancı, kimlik kontrolü, adli bir olay veya ihbar üzerine yakalanır. Kolluk, durumu il göç idaresine bildirir.
  2. Değerlendirme: Valilik, yabancının durumunu değerlendirir ve sınır dışı etme kararı ile gerekirse idari gözetim kararı verir. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in 53. maddesi bu değerlendirme için azami süre öngörür.
  3. Tebliğ: Karar; gerekçesi, itiraz hakkı ve dava süresiyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Yabancının anlayabileceği dilde bilgilendirme yapılmalıdır.
  4. Gönüllü ayrılma süresi: İdari gözetim altında olmayan yabancılara, Türkiye’yi terk etmeleri için 15 ile 30 gün arasında süre verilebilir (m. 56). Kaçma riski, sahte belge kullanımı veya kamu düzeni tehdidi gibi hâllerde bu süre verilmez.
  5. Dava: Tebliğden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır.
  6. Uygulama: Dava açılmazsa veya dava reddedilirse yabancı, masrafları kendisi tarafından karşılanmak üzere ülkesine veya kabul eden üçüncü bir ülkeye gönderilir. Masrafları karşılayamazsa bu masraflar devlet tarafından karşılanır (m. 60).

Sınır Dışı Kararına Karşı Dava: 7 Gün, 15 Gün, Kesin Karar

YUKK’nın 53/3. maddesine göre sınır dışı etme kararına karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir. Mahkeme 15 gün içinde karar verir ve bu karar kesindir. Yani istinaf veya temyiz yolu yoktur. Bu nedenle dava dilekçesinin ilk seferde eksiksiz ve delilleriyle birlikte hazırlanması gerekir.

Kural olarak yabancı, dava süresi içinde ve dava açılmışsa dava sonuçlanıncaya kadar kendi rızası olmadıkça sınır dışı edilmez. Ancak Kanun’da yapılan değişikliklerle terör örgütü bağlantısı ve kamu güvenliği gibi bazı sebeplerle verilen kararlarda dava açılmasının kararın uygulanmasını durdurmayabileceği öngörülmüştür. Bu durumda ülkesinde ciddi risk bulunan yabancı açısından Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru ve tedbir talebi gündeme gelebilir.

Danıştay kararlarından usul dersleri

Danıştay 10. Daire, E. 2025/3989, K. 2025/3506, T. 13.08.2025 sayılı kararda, bir yabancı aynı dilekçeyle hem hakkındaki sınır dışı etme kararının hem de Yönetmelik ve Bakanlık talimatındaki bazı hükümlerin iptalini istemişti. Danıştay, bireysel işlem ile düzenleyici işlemler arasında 2577 sayılı Kanun’un 5. maddesinde aranan maddi veya hukuki bağlılık bulunmadığını belirtti. Bu nedenle bunların ayrı ayrı dava konusu edilmesi gerektiğine karar vererek dava dilekçesini reddetti. Davacıya, 30 gün içinde ayrı dilekçelerle yeniden dava açma imkânı tanındı.

Aynı uyuşmazlığın devamında verilen Danıştay 10. Daire, E. 2025/5145, K. 2025/4840, T. 27.10.2025 sayılı kararda ise yenilenen dilekçeyle yalnızca sınır dışı etme kararının iptali istenmişti. Danıştay, sınır dışı etme kararına karşı açılan davanın ilk derece olarak Danıştay’da görülemeyeceğini belirtti. Görevli mahkemenin, işlemi yapan valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğunu vurgulayarak davayı görev yönünden reddetti ve dosyayı ilgili idare mahkemesine gönderdi.

Bu iki karar, 7 günlük sürenin ne kadar değerli olduğunu göstermektedir. Davanın doğru mahkemede ve yalnızca sınır dışı etme kararına yönelik olarak açılması gerekir. Yönetmelik veya genelgelere ilişkin itirazlar ise dava dilekçesinde hukuka aykırılık sebebi olarak ileri sürülmelidir. Bu düzenlemelerin iptali ayrıca isteniyorsa ayrı bir dava açılmalıdır.

Dava dilekçesinde ele alınması gereken konular

  • Kararın dayandığı sebebin somut olarak gerçekleşip gerçekleşmediği (örneğin ikamet izni süresinin gerçekten aşılıp aşılmadığı, mazeret bulunup bulunmadığı)
  • “Kamu düzeni” gerekçesinde idarenin dayandığı somut bilgi ve belgelerin istenmesi
  • YUKK m. 55 kapsamındaki risklerin ve sağlık sorunlarının belgelenmesi
  • Türkiye’deki aile bağları, çocukların durumu, eğitim, iş ve uzun süreli ikamet gibi ölçülülük unsurları
  • Tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve yabancının anlayabileceği dilde bilgilendirilip bilgilendirilmediği
  • Ceza soruşturması varsa, soruşturmanın sonucunu ve masumiyet karinesini gösteren belgeler

İdari Gözetim ve Geri Gönderme Merkezi

Sınır dışı etme kararı alınan yabancı; kaçma veya kaybolma riski taşıyorsa, Türkiye’ye giriş veya çıkış kurallarını ihlal etmişse, sahte belge kullanmışsa, kendisine verilen sürede Türkiye’den çıkmamışsa ya da kamu düzeni tehdidi oluşturuyorsa valilik kararıyla idari gözetim altına alınabilir (m. 57).

  • İdari gözetim süresi 6 ayı geçemez. Sınır dışı işlemleri tamamlanamazsa en fazla 6 ay daha uzatılabilir.
  • İdari gözetimin devam edip etmeyeceği valilik tarafından her ay düzenli olarak değerlendirilir.
  • İdari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Başvuru idari gözetimi durdurmaz. Hâkim 5 gün içinde karar verir ve bu karar kesindir. Koşulların değiştiği ileri sürülerek yeniden başvuru yapılabilir.
  • İdari gözetim yerine; adreste ikamet, bildirimde bulunma, teminat veya elektronik izleme gibi idari gözetime alternatif yükümlülükler uygulanabilir.

Sınır dışı kararına karşı idare mahkemesinde açılan dava ile idari gözetime karşı sulh ceza hâkimliğine yapılan başvuru birbirinden farklıdır. Uygulamada en sık yapılan hata, bu iki yoldan yalnızca birine başvurulmasıdır. Her iki yola da süresinde başvurulmalıdır.

Sınır Dışı Edildikten Sonra: Giriş Yasağı ve Tahdit Kodu

Sınır dışı edilen yabancılar hakkında Türkiye’ye giriş yasağı konulur (m. 9). Giriş yasağı süresi kural olarak 5 yılı geçemez. Ancak kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu süre en fazla 10 yıl daha uzatılabilir. Giriş yasağı, yabancının kayıtlarına tahdit kodu olarak işlenir.

Gönüllü olarak ve kendi imkânıyla ayrılan, vize veya ikamet ihlali bulunan yabancılar bakımından ise ihlalin süresine ve cezanın ödenip ödenmemesine göre daha kısa süreli yasaklar uygulanabilir. Giriş yasağının kaldırılması veya süresinin kısaltılması için Göç İdaresi’ne başvurulabilir ya da idare mahkemesinde dava açılabilir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için şu yazılarımıza bakabilirsiniz:

Ceza Soruşturması, Tutuklama ve Sınır Dışı

Bir yabancı hakkında ceza soruşturması başlatılması, otomatik olarak sınır dışı edilmesini gerektirmez. Ancak uygulamada adli olaylar sıklıkla “kamu düzeni” gerekçesiyle sınır dışı kararına dönüşmektedir. Bu nedenle ceza dosyası ile idari dosyanın birlikte yönetilmesi gerekir. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı, beraat veya HAGB kararları idare mahkemesindeki davada lehe delil olarak kullanılabilir.

Tutuklanan yabancıların ikamet izni, sınır dışı ve vatandaşlık başvurusu bakımından karşılaşacağı sonuçlar için yabancı tutuklanırsa ne olur yazımıza bakabilirsiniz. Ceza yargılamasındaki savunma süreci için ise ceza avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

  • 7 günlük sürenin, kararın tebliğ edildiği günden değil sonraki bir tarihten başladığının düşünülmesi
  • Geri gönderme merkezindeyken dava açılamayacağının sanılması. Merkezden de avukat aracılığıyla dava açılabilir.
  • Yalnızca idari gözetime itiraz edilip sınır dışı kararına karşı dava açılmaması
  • Dava dilekçesine sağlık raporları, aile bağlarını gösteren belgeler ve ülke riskine ilişkin delillerin eklenmemesi
  • Bireysel işlem ile düzenleyici işlemlerin aynı dilekçede dava konusu edilmesi
  • Davanın yanlış mahkemede açılması
  • Gönüllü ayrılma süresi içinde Türkiye’den çıkış yapılmaması

Sıkça Sorulan Sorular

Sınır dışı kararına itiraz süresi kaç gündür?

Sınır dışı etme kararına karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Mahkeme 15 gün içinde karar verir ve bu karar kesindir.

Dava açarsam sınır dışı edilir miyim?

Kural olarak dava süresince ve dava sonuçlanıncaya kadar, kendi rızanız olmadıkça sınır dışı edilmezsiniz. Ancak Kanun’da sayılan bazı güvenlik gerekçelerine dayanan kararlarda bu kuralın istisnaları bulunmaktadır.

Sınır dışı kararı nasıl iptal edilir?

Kararın dayandığı sebebin gerçekleşmediği, YUKK m. 55 kapsamında bir engelin bulunduğu ya da kararın ölçüsüz olduğu idare mahkemesinde ispatlanarak iptal edilebilir. Bunun için dava dilekçesinin delilleriyle birlikte 7 gün içinde sunulması gerekir.

İdari gözetim ne kadar sürer?

İdari gözetim en fazla 6 ay sürer. Sınır dışı işlemleri tamamlanamazsa en fazla 6 ay daha uzatılabilir. İdari gözetime karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.

Deport edildikten sonra Türkiye’ye tekrar girebilir miyim?

Sınır dışı edilenler hakkında kural olarak 5 yıla kadar giriş yasağı konulur. Bu süre kamu düzeni tehdidi varsa daha uzun olabilir. Giriş yasağının kaldırılması için Göç İdaresi’ne başvurulabilir veya idare mahkemesinde dava açılabilir.

Türk vatandaşıyla evliyim, sınır dışı edilebilir miyim?

Evlilik tek başına sınır dışı etmeyi engellemez. Ancak aile bağları, mahkemenin ölçülülük değerlendirmesinde önemli bir unsurdur ve AİHS m. 8 kapsamında ileri sürülebilir.

Sınır dışı kararına Danıştay’da dava açılabilir mi?

Hayır. Danıştay 10. Dairesi’nin kararına göre sınır dışı etme kararına karşı dava, işlemi yapan valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılmalıdır.

Geri gönderme merkezinden avukatla görüşebilir miyim?

Evet. İdari gözetim altındaki yabancılar avukatlarıyla görüşebilir ve avukat aracılığıyla dava açabilir.

Sonuç

Sınır dışı kararı, yabancılar hukukundaki en ağır ve en hızlı ilerleyen idari işlemlerden biridir. Dava süresi 7 gün, mahkemenin karar süresi 15 gündür ve verilen karar kesindir. Bu nedenle ikinci bir şans tanınmaz. Danıştay kararları da davanın doğru mahkemede, yalnızca sınır dışı etme kararına yönelik ve usule uygun bir dilekçeyle açılması gerektiğini göstermektedir. YUKK m. 55 kapsamındaki engellerin, aile bağlarının ve kamu düzeni gerekçesinin somut olarak tartışılması, davanın sonucunu belirleyen temel unsurlardır.

Hukuki Kaynaklar ve İlgili İncelemeler

Mevzuat

Yargı Kararları

  • Danıştay 10. Daire, E. 2025/3989, K. 2025/3506, T. 13.08.2025
  • Danıştay 10. Daire, E. 2025/5145, K. 2025/4840, T. 27.10.2025

İlgili İncelemeler

Yazar ve Hukuki Bilgilendirme

Av. Batın YILMAZ
İstanbul Barosu – Sicil No: 77008

Bu rehber, sınır dışı etmeye ilişkin yürürlükteki mevzuat ile yayımlanmış yargı kararlarına dayanılarak hazırlanmıştır. Mevzuat bilgileri 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla kontrol edilmiştir.

Bu sayfadaki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bütün meslektaşlarımızın kullanımına açıktır. Ancak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, yazının tamamının veya bir bölümünün kullanılması hâlinde Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi – batinyilmaz.av.tr şeklinde kaynak gösterilmesi ve ilgili yazıya bağlantı verilmesi konusunda hassasiyet rica etmekteyiz.

Av. Batın Yılmaz

Yazar

Av. Batın Yılmaz

Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi'nin kurucu avukatı. Ceza, şirketler, idare, gayrimenkul, icra ve tazminat hukukunun yanı sıra yabancılar ve vatandaşlık hukukunda dava ve danışmanlık yürütüyor.

Ofisimiz hakkında