Emsal karar incelemeleri
Çok Eşli Yabancı Evliliğinde Boşanma: Yargıtay 2. HD Usulden Ret Kararını Bozdu
Bu yazıda 16 başlık
- Kısa Cevap: Çok eşli yabancı evliliğinde boşanma
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Kararının Künyesi
- Uyuşmazlık Nasıl Başladı? Mısır’daki Evliliğe Dayanan Dava Usulden Reddedildi
- İlk Derece Mahkemesi Davayı Hangi Gerekçelerle Reddetti?
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Usulden Ret Kararını Neden Bozdu?
- Daire Türk Hukukunu MÖHUK m. 14’e Göre Nasıl Belirledi?
- “Eşimin Başka Eşi Var” Cümlesi Hangi Hukuki Soruları Doğurur?
- Nüfus Kaydı Yoksa Mahkeme Evliliği Hangi Belgeyle Arar?
- Eşler Aynı Ülke Vatandaşıysa Mahkeme Ortak Millî Hukuku Araştırmalı mı?
- Türkiye’de Yaşamak Türk Mahkemesini Yetkili Kılar mı?
- Yargıtayın Bozma Kararı Boşanma Anlamına Gelir mi?
- Benzer Bir Dosyada Hangi Hususlar İncelenmelidir?
- Sık Sorulan Sorular
- Sonuç: Mutlak Butlan Sebebi Boşanma Davasını Kendiliğinden Kapatmaz
- Hukuki Kaynaklar ve İlgili İncelemeler
- Yazar ve Hukuki Bilgilendirme
Yayın: · Son güncelleme:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.
Kısa Cevap: Çok eşli yabancı evliliğinde boşanma
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin incelediği dosyada hayır, ancak bu cevap boşanmanın gerçekleşeceği veya her davanın Türk mahkemesinde görüleceği anlamına gelmez. Çok eşli yabancı evliliğinde boşanma istemini inceleyen Daire, bu iki gerekçeyle verilen usulden ret kararını oy çokluğuyla bozmuş, boşanmaya karar vermemiştir. Daireye göre mutlak butlan sebebi bulunsa bile evlilik, hâkimin vereceği butlan kararına kadar geçerli bir evlilik gibi varlığını sürdürür ve mahkeme butlanı boşanma davasında kendiliğinden değerlendiremez. Daire, Türk vatandaşlığıyla ilgisi olmayan yabancıların kimliklerini ve evli olduklarını belgelendirmelerini dava açmak için yeterli saymış, bu bilgilerin Türkiye’de nüfusa kayıtlı olmasının beklenemeyeceğini belirtmiştir.
Daire bu ölçütleri 21 Nisan 2026 tarihli, E. 2025/5548, K. 2026/4435 sayılı kararında uyguladı. Dosyada kadın Mısır, erkek Suudi Arabistan vatandaşıydı ve taraflar 2012’den beri Türkiye’de yaşıyordu. Ortak millî hukuk bulunmadığından ortak mutad mesken olan Türkiye’nin hukuku esas alındı. Daire, istinaf başvurusunu esastan reddeden Bursa Bölge Adliye Mahkemesi kararını ortadan kaldırdı ve Yalova 1. Aile Mahkemesinin usulden ret kararını bozdu.
Karar, çok eşli evliliğin hukuka uygun olduğunu söylememektedir. Daire, evliyken başkasıyla evlenmenin Türk kamu düzenine açıkça aykırı olduğunu kabul etmiş, ancak butlanın bu yönde açılmış bir dava gerektirdiğini belirtmiştir. Dosyanın esastan incelenmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir; davanın kabul edileceği karardan çıkmaz. Belge de önemini korur; aynı Daire, evlilik belgesi bulunmayan başka bir dosyada dayanak belgelerin getirtilmesini istemiştir. Eşler aynı ülke vatandaşıysa Daire, 2026 tarihli iki kararında önce ortak millî hukukun araştırılmasını aramıştır.
Bu inceleme, yayımlanan karar metnine dayanır; metinde taraf bilgileri gizlenmiştir. Genel süreç için yabancıların Türkiye’de boşanma rehberine, boşanmanın kalış hakkına etkisi için yabancı eşin ikamet izni ve vatandaşlığı yazısına bakılabilir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Kararının Künyesi
Tablonun tamamı için yana kaydırın
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Mahkeme | Yargıtay 2. Hukuk Dairesi |
| Esas ve karar numarası | E. 2025/5548, K. 2026/4435 |
| Karar tarihi | 21.04.2026 |
| Dava türü | Evlilik birliğinin sarsılması sebebine dayalı boşanma |
| İlk derece mahkemesi | Yalova 1. Aile Mahkemesi, E. 2024/722, K. 2024/1605 |
| İstinaf | Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/507, K. 2025/1220 |
| Temyiz eden | Davacı kadın vekili, hükmün tamamı yönünden; inceleme duruşmalı yapıldı |
| Dayanılan hükümler | 5718 sayılı Kanun m. 2, 13, 14; 4721 sayılı Kanun m. 145, 146, 156-158, 166; 6100 sayılı Kanun m. 114/1-h |
| Sonuç | Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması, ilk derece kararının bozulması, dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi; boşanma kararı verilmedi |
| Oy durumu | Oy çokluğu; ayrıntılı gerekçe içermeyen karşı oy, onama yönünde |
| Kesinleşme | Kararda “kesin olarak” ifadesi veya kanun yolu bildirimi yer almamaktadır. |
Uyuşmazlık Nasıl Başladı? Mısır’daki Evliliğe Dayanan Dava Usulden Reddedildi
Davacı kadın Mısır, davalı erkek Suudi Arabistan vatandaşıydı ve karara göre Türk vatandaşlığıyla herhangi bir ilgileri bulunmuyordu. Mısır’da düzenlenen resmî belgeye göre 4 Nisan 2007’de evlenmişlerdi, iki ortak çocukları vardı ve 2012’den beri Türkiye’de yaşıyorlardı. Davacı, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun 166. maddesinin birinci fıkrası uyarınca boşanma davası açtı. Daire, tarafların boşandığına ilişkin Türkiye’de tanınmış veya tenfiz edilmiş bir yabancı mahkeme kararı bulunmadığını da saptadı. Bu tür kararların etkisi yabancı boşanma kararının tanınması incelemesinde ele alınmıştır.
Yayımlanan metin hangi eşin evlenme sırasında evli olduğunu, önceki evliliğin tarihini ve yerini göstermemektedir. “Çok eşli” ifadesi de metinde geçmemektedir; yazıdaki bu nitelendirme ilk derece mahkemesinin gerekçesinden çıkmaktadır. Tarafların boşanma sebeplerine ilişkin iddia ve savunmaları özetlenmemiş, yalnız iki taraf vekilinin duruşmada dinlendiği belirtilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi Davayı Hangi Gerekçelerle Reddetti?
Aile mahkemesinin ret gerekçesi üç ayağa dayanıyordu:
- Nüfus kaydı: Taraflar yabancı olduğundan Türkiye’de nüfus kayıtları yoktu. Mahkeme, çok vatandaşlığa sahip kişilere ilişkin Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği’nin 21. maddesini aktararak evlilik nüfusa kaydedilse bile tescilin yolsuz olacağını belirtti.
- Mutlak butlan: Mahkemeye göre eşlerden birinin evlenme sırasında evli olması Türk Medenî Kanunu’nun 145. maddesinin birinci bendi uyarınca mutlak butlan sebebiydi.
- Kamu düzeni: Taraflar Mısır hukukuna göre resmî evlilik yapmış olsa da mahkeme, yetkili yabancı hukukun “birden çok kadınla ya da erkekle evlenmeye izin veren hükmü”nü “Türk genel adap ve ahlak anlayışı ile bağdaşmadığından” Türk kamu düzenine açıkça aykırı saydı.
Mahkeme bu üç ayaktan “Türk hukuk sisteminin tanıyabileceği nitelikte bir evlilik” bulunmadığı sonucunu çıkardı ve 6100 sayılı Kanun’un 114/1-h ve 115/2. maddeleri uyarınca davayı usulden reddetti. Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetti; yayımlanan metinde bu kararın kendi gerekçesi yer almamaktadır.
Daire Yönetmelik dayanağını ayrıca tartışmamıştır. Yazarın değerlendirmesi: Aktarılan hüküm çok vatandaşlı kişilerin aile kütüklerine tescille ilgili olduğundan, Türk vatandaşlığı bulunmayan eşlerin dava hakkını sınırlayan bir kural olarak okunamaz.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Usulden Ret Kararını Neden Bozdu?
Daire önce evlenmedeki yaptırımları ayırmış, ardından uygulanacak hukuku belirlemiş ve dava şartını değerlendirmiştir:
- Yokluk ile butlan farklıdır. Yok hükmündeki evlenme hiç doğmamış sayılır ve mahkeme bunu açılan herhangi bir davada kendiliğinden dikkate alır. Butlan ise Kanun’da sınırlı sebeplerle düzenlenmiştir.
- Türk hukuku uygulanır. Taraflar ayrı ülke vatandaşı olduğundan ortak millî hukukları yoktur; 2012’den beri Türkiye’de yaşadıklarından ortak mutad meskenleri Türkiye’dir.
- Kamu düzeni tespiti davayı bitirmez. Bir kişinin evliyken başkasıyla da evlenmesi Türk hukukuna göre mutlak butlan sebebidir ve Türk kamu düzenine açıkça aykırılık oluşturur, ancak evlenme butlan kararına kadar varlığını sürdürür.
- Butlan için ayrı dava gerekir. Dosyada evlenmenin iptaline yönelik bir dava yoktu; davacı 166. maddeye dayanarak boşanma istemişti.
- Hukuki yarar vardır, kayıt şartı yoktur. Daireye göre davacının boşanma davası açmakta hukuki yararı vardır ve davanın görülmesine engel bir yasal düzenleme bulunmamaktadır.
Mahkemenin kamu düzeni tespitinden neden davanın reddi sonucuna varamayacağını Daire şu cümlelerle açıklamıştır:
“Ancak bir evlenme, mutlak butlanla batıl olsa da hâkimin vereceği butlan kararına kadar geçerli bir evlilik gibi varlığını sürdürür (4721 sayılı Kanun madde 156). Mahkemece, evlenmenin mutlak butlanla batıl olup olmadığının kendiliğinden değerlendirilmesi mümkün değildir.”
Daire bu sonuca iki öğreti eseri ile Hukuk Genel Kurulunun oy çokluğuyla verilen E. 2011/7-695, K. 2011/673 sayılı kararına atıf yaparak ulaşmıştır. Mirasçılık belgesinin iptaline ilişkin o dosyada Kurula göre hâkim, başka bir davada butlan sebeplerini tespit etse bile “bunları kendiliğinden (re’sen) gözeterek butlana hükmedemez.” Kurul, butlan kararının kesinleştiği tarihten itibaren ileriye etkili sonuç doğurduğunu da belirtmiştir.
Mahkemeye düşen iş, davayı evlilik birliğinin sarsılması sebebine dayalı boşanma davası olarak ele almak, iddia ve savunmalar doğrultusunda tüm delilleri toplamak ve esas hakkında karar vermektir.
Karşı Oy Neyi Söylüyor?
Karşı oyda yalnız, toplanan deliller ve dosya kapsamına göre hukuka uygun görülen Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanması gerektiği belirtilmiştir. Karşı oy ayrıntılı gerekçe içermediğinden butlan, kamu düzeni veya nüfus kaydı konusunda nasıl bir görüşe dayandığı anlaşılmamaktadır.
Daire Türk Hukukunu MÖHUK m. 14’e Göre Nasıl Belirledi?
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 14. maddesi kademeli bir sıra kurar. Karardaki aktarıma göre boşanma ve ayrılık sebepleri ile hükümleri eşlerin müşterek millî hukukuna tâbidir. Devamında, “Tarafların ayrı vatandaşlıkta olmaları hâlinde müşterek mutad mesken hukuku, bulunmadığı takdirde Türk hukuku uygulanır.” denilmektedir.
Daire mutad mesken kavramını tanımlamamış, 2012’den beri Türkiye’de yaşama olgusunu yeterli görmüştür. Eşlerin ikamet statüsüne ilişkin açık bir değerlendirme yer almamaktadır. Türk hukukunun uygulanması burada uyruk farkının ve ortak meskenin sonucudur; aynı ülke vatandaşı eşlerde önce ortak millî hukuka bakılır.
MÖHUK m. 13 Neden Ayrı Bir Sorudur?
Kararda aktarılan 13. maddeye göre evlenme ehliyeti ve şartları taraflardan her birinin evlenme anındaki millî hukukuna, evliliğin şekli ise yapıldığı ülke hukukuna tâbidir. Daire bu hükmü somut olaya uygulamamış, evlenme şartlarını Mısır veya Suudi Arabistan hukukuna göre incelememiştir. Bunun sebebi kararda açıklanmamaktadır; yazarın değerlendirmesine göre butlan davası bulunmadığından evliliğin geçerliliği uyuşmazlık konusu olmamıştır.
“Eşimin Başka Eşi Var” Cümlesi Hangi Hukuki Soruları Doğurur?
Bu cümle tek bir hukuki soruya karşılık gelmez. Aşağıdaki ayrım, incelenen kararlardan hareketle yazar tarafından kurulmuştur ve hâkimin yetkisi her durumda değişmektedir.
Tablonun tamamı için yana kaydırın
| Durum | Kararlardaki nitelendirme | Mahkemenin konumu | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Evlenme sırasında eşlerden biri başka biriyle evliydi | Türk hukukuna göre mutlak butlan sebebi | Boşanma davasında kendiliğinden gözeterek butlana karar veremez, bu yönde dava gerekir | E. 2025/5548; HGK E. 2011/7-695 |
| Yabancılar Türkiye’de yalnız dinî evlilik yaptı | Öğretiye atıfla, kendi millî hukuklarına uygun olsa bile geçersiz ve yok hükmünde | Yokluk, açılan herhangi bir davada kendiliğinden dikkate alınır; boşanma yerine yokluğun tespitine karar verilir | E. 2025/7884; E. 2024/5848; E. 2025/5548 |
| Evlilik sürerken eşin gayriresmî başka evlilik yaptığı ileri sürüldü | Boşanmada kusur olgusu | Kusur ve boşanma şartları içinde değerlendirilir | E. 2023/350 |
İkinci satır dar okunmalıdır, çünkü E. 2025/7884 ve E. 2024/5848 sayılı kararlarda bu cümle Nomer ve Şanlı’nın eserine atıfla genel çerçeve olarak yer almış, Daire o dosyalarda evliliğin dinî olduğunu saptamadan ve yokluk sonucuna varmadan eksik inceleme nedeniyle bozma vermiştir. Türkiye’deki evlenme şekli için yabancıların Türkiye’de evlenmesi yazısına bakılabilir.
Üçüncü satırdaki E. 2023/350 sayılı dosyada Suriye vatandaşı kadın, erkeğin gayriresmî olarak iki evlilik daha yaptığını ileri sürmüştür. İlk derece mahkemesi bu olguyu erkeğin kusurları arasında saymış, Daire de kararı genel gerekçeyle onamıştır.
Daire Çok Eşli Evliliği Geçerli Saymış mıdır?
Daire evliliğin sakat olmadığını söylememiş, yalnız butlan kararına kadar geçerli bir evlilik gibi varlığını sürdüreceğini belirtmiştir; bu dosyada bir butlan sebebinin gerçekten bulunup bulunmadığını da incelememiştir.
Mutlak butlan davası 146. madde uyarınca Cumhuriyet savcısı tarafından re’sen açılır, ilgisi olan herkes tarafından da açılabilir; kararda bu davanın açılmasını engelleyen bir tespit yoktur. Kararda boşanma mahkemesinin böyle bir olguyu savcılığa bildirmesine ilişkin açık bir değerlendirme yer almamaktadır. Kararda aktarılan 157 ve 158. maddelere göre butlan kararı verilirse çocuklar evlilik içinde doğmuş sayılır, iyi niyetli eş kişisel durumunu korur; mal rejimi, tazminat, nafaka ve soyadında boşanma hükümleri uygulanır.
Kamu Düzeni Davayı mı Kapatır, Yabancı Hükmü mü Dışlar?
Ana kararda “Türk kamu düzeni” ifadesi geçmekle birlikte 5718 sayılı Kanun’un 5. maddesi anılmamıştır. Bu maddeye göre yetkili yabancı hukukun belirli bir olaya uygulanan hükmü Türk kamu düzenine açıkça aykırıysa o hüküm uygulanmaz ve gerekli görülen hâllerde Türk hukuku uygulanır.
Maddenin işleyişi İran vatandaşı eşlerin E. 2023/4599, K. 2024/1413 sayılı dosyasında görülmektedir. İlk derece mahkemesi ortak millî hukuka ilişkin düzenlemeyi getirtip tercüme ettirmiş, “kadın” eşe irade tanımayan düzenlemeyi kamu düzenine aykırı bulmuş ve Türk hukukuna göre boşanmaya karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, Daire de ayrı bir kamu düzeni gerekçesi yazmadan onamıştır.
Yazarın değerlendirmesi: İki dosya birlikte okunduğunda kamu düzeni, davayı kapatan bir dava şartı gibi değil, aykırı yabancı hükmü dışlayan bir denetim gibi çalışmaktadır. Ana dosyada boşanmaya zaten Türk hukuku uygulandığından dışlanacak bir yabancı boşanma hükmü de yoktu. Yabancı kararın tenfizindeki kamu düzeni denetimi ayrı bir konudur ve tenfiz incelemesinde ele alınmıştır.
Butlan Davası Açılırsa Hangi Hukuk Uygulanır?
Bu soru açık kalmıştır; Daire “boşanma ve evlenmenin butlanı davalarına uygulanacak hukuka” değinmek gerektiğini belirtip 13. ve 14. maddeleri aktarmış, ancak butlan davasının hangi hükme tâbi olduğunu ayrıca açıklamamıştır. 14. maddenin ikinci fıkrası butlanı nafaka talepleri bakımından anmaktadır. Dairenin kamu düzeni cümlesi ise “Türk hukukuna göre” kurulmuştur. Millî hukukun izin verdiği bir evliliğin butlan davasında nasıl değerlendirileceği ve 5. maddenin burada nasıl işleyeceği somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
Nüfus Kaydı Yoksa Mahkeme Evliliği Hangi Belgeyle Arar?
Daire, ilk derece mahkemesinin nüfus kaydı gerekçesini şu cümleyle karşılamıştır:
“Türk vatandaşlığı ile herhangi bir ilgileri olmayan yabancıların, kimliklerini ve evli olduklarını belgelendirmeleri boşanma davası açmaları için yeterli olup, bu bilgilerin ülkemizin nüfusuna kayıtlı olması da beklenemez.”
Kararlar kapalı bir belge listesi vermemektedir. Metinlerden çıkan ölçüt, kimliğin ve evliliğin dosyada gösterilmesidir:
- Ana dosya: Evlilik, Mısır’da düzenlenen resmî belgeyle anlaşılmıştır. Belgenin türü, apostil ve çeviri durumu kararda yer almamaktadır; genel bilgi apostil yazısında bulunmaktadır.
- E. 2025/7884, K. 2026/2629: Irak vatandaşı taraflar belediyeye başvuruyla evlendiklerini beyan etmiş, ancak dosyada evlilik belgeleri ile kadının kimlik belgesi bulunmamış, erkeğin uluslararası koruma kimlik belgesinde medeni durum “bekar” yazılmıştır. Daire dayanak belgelerin getirtilmesini isteyerek oy birliğiyle bozmuştur.
- E. 2024/5848, K. 2025/1941: Geçici koruma altındaki Suriye vatandaşlarının dosyasında Göç İdaresi tarafların evli olduğunu bildirmiştir. Daire, bu tespitin dayanağının sorulmasını ve davacı kadına delil bildirmesi için süre verilmesini isteyerek ret kararını oy birliğiyle bozmuştur; ret gerekçesi metinde aktarılmamaktadır.
Yazarın değerlendirmesi: Ana karar kaydı dava şartı saymamakta, ancak mevcut bir kaydın delil olarak kullanılmasını engellememektedir; evliliğin varlığı ise boşanma davasının ön sorusu olmaya devam etmektedir.
Eşler Aynı Ülke Vatandaşıysa Mahkeme Ortak Millî Hukuku Araştırmalı mı?
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2026 tarihli iki bozma kararına göre müşterek millî hukuk araştırılarak öncelikle bu hukuk uygulanmalıdır; ancak Suriye vatandaşlarına ilişkin önceki iki dosyada Türk hukukunun uygulanması onanmıştır. Ana dosyada bu soru doğmamıştır, çünkü eşlerin vatandaşlıkları farklıdır. Hâkim, 5718 sayılı Kanun’un 2. maddesi uyarınca yetkili yabancı hukuku re’sen uygular ve muhtevasının tespitinde tarafların yardımını isteyebilir. Yabancı hukukun olaya ilişkin hükümleri “tüm araştırmalara rağmen” tespit edilemezse Türk hukuku uygulanır.
Aşağıdaki tablo seçilmiş beş kararı özetlemektedir.
Tablonun tamamı için yana kaydırın
| Karar | Eşlerin uyruğu | Dosyadaki araştırma | Yargıtay sonucu |
|---|---|---|---|
| E. 2025/10230, K. 2026/5215 (06.05.2026) | Suriye | Ortak millî hukuk araştırılmadı | Bozma, oy birliği |
| E. 2025/6736, K. 2026/1694 (16.02.2026) | Irak | Ortak millî hukuk araştırılmadı | Bozma, oy birliği |
| E. 2023/9126, K. 2024/6791 (03.10.2024) | Suriye, geçici koruma | Bu dosyada araştırma yapılmadı; istinaf mahkemesi benzer dosyalardaki Bakanlık bildirimine dayandı | Onama, oy birliği |
| E. 2023/4599, K. 2024/1413 (04.03.2024) | İran | Düzenleme getirtildi ve tercüme edildi; kamu düzenine aykırı bulundu | Onama, oy birliği |
| E. 2023/350, K. 2023/3236 (15.06.2023) | Suriye, geçici koruma | Bu dosyada Bakanlığa soruldu; güncel mevzuatın Bakanlıkta bulunmadığı bildirildi | Onama, oy birliği |
Gerçek Bir İçtihat Farkı mı, Dosya Farkı mı?
Yazarın değerlendirmesi: Kuralın kendisinde ayrılık görülmemektedir; fark büyük ölçüde dosyadaki araştırmanın niteliğinden doğmaktadır. Ancak kararlardan biri bu açıklamaya tam oturmamaktadır.
- Araştırma yoksa: 2026 tarihli iki dosyada Daire, yabancı hukuk tüm araştırmalara rağmen tespit edilemezse veya Türk kamu düzenine açıkça aykırıysa Türk hukukunun uygulanacağını belirterek bozma vermiştir.
- Yazışma bu dosyada yapılmışsa: E. 2023/350 sayılı dosyada Bakanlık, güncel mevzuatın kendisinde bulunmadığını, Şam Büyükelçiliği ile Halep Başkonsolosluğundaki faaliyetlerin askıya alındığını ve yardımlaşma sorunlarının sürdüğünü bildirmiş, mevzuatın temin edilememesi durumunda Türk hukukunun uygulanması gerektiği görüşünü aktarmıştır. Bu görüş Bakanlığa aittir. Bölge Adliye Mahkemesi araştırmayı yeterli görmüş, Daire genel gerekçeyle onamıştır; kararda sonuçsuz yazışmanın her dosyada Türk hukukuna dönmeyi zorunlu kıldığına dair bir ölçüt yoktur.
- Açıklanması güç dosya: E. 2023/9126 sayılı dosyada ilk derece mahkemesi araştırma yapmamıştır. Bölge Adliye Mahkemesi bunu hatalı bulmuş, ancak “benzer dosyalarda” Bakanlığın yaptığı bildirime dayanarak sonucu yerinde görmüştür. Daire de genel gerekçeyle onamış, bu noktayı ayrıca tartışmamıştır.
Yazarın değerlendirmesi: Son dosya ile yine Suriye vatandaşlarına ilişkin E. 2025/10230 sayılı bozma yan yana okunduğunda bir gerilim görülmektedir. Yine de 2024 tarihli onamada yazılmış bir ölçüt bulunmadığından, onu araştırma yükümlülüğünü kaldıran bir içtihat saymak doğru olmaz; Bakanlık cevapları da verildikleri döneme aittir.
Türkiye’de Yaşamak Türk Mahkemesini Yetkili Kılar mı?
Bu soru ana karardan cevaplanamaz, çünkü kararda milletlerarası yetki tartışılmamış, 5718 sayılı Kanun’un 40. ve 41. maddeleri de anılmamıştır. Türkiye’de yaşama olgusu yetki için değil, uygulanacak hukuk için kullanılmıştır ve yetki itirazı yapılıp yapılmadığı metinden anlaşılmamaktadır. Karar bu nedenle Türk mahkemesinin her yabancı dosyasını göreceği anlamına gelmez.
40. maddeye göre Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini iç hukukun yer itibarıyla yetki kuralları belirler, 41. madde ise Türk vatandaşlarının kişi hâllerine ilişkin davaları düzenler. Türk Medenî Kanunu’nun 168. maddesindeki yetki kuralı ve süreç adımları yabancıların boşanma rehberinde anlatılmaktadır.
Yargıtayın Bozma Kararı Boşanma Anlamına Gelir mi?
Hayır, karar davanın görülmesinin önündeki usul engelini kaldırmış, ancak boşanma sonucunu doğurmamıştır. Sonuçları ve sınırları şöyle özetlenebilir:
- Dosyanın durumu: Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, Daire “sair temyiz istemlerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına” karar vermiştir. Davanın kabul edileceği karardan çıkmaz.
- Kesinleşme ve sonraki aşama: Kararda “kesin olarak” ifadesi, kanun yolu bildirimi, tashih veya karar düzeltme kaydı yer almamaktadır. Kararın ayırt edici ifadeleriyle 3 Kasım 2026’da UYAP Emsal Karar veri tabanında yapılan aramada aynı dosyaya ait sonraki bir karar görülmemiştir; bu durum sonraki aşama bulunmadığı anlamına gelmez.
- İkamet ve vatandaşlık: Kararda bu sonuçlar ele alınmamıştır.
- Başka dosyalar: Oy çokluğuyla verilen karar, metinde yer alan olgularla sınırlıdır ve başka dosyalar için otomatik sonuç doğurmaz.
Karardan Sonra Hukuk Değişti mi?
Kasım 2026 başındaki sınırlı taramada, karardan sonra 5718 sayılı Kanun’da veya Türk Medenî Kanunu’nun evlenme, butlan ve boşanma sebeplerine ilişkin hükümlerinde değişiklik saptanmamıştır. Lexpera kaydında 5718 sayılı Kanun’un son değişikliği, 27. maddeye ilişkin 4 Haziran 2025 tarihli düzenlemedir. 7589 sayılı Kanun’un ulaşılan metnine göre (R.G. 31.07.2026, 33326) Türk Medenî Kanunu’nda yalnız satış işlemlerine ilişkin 440 ve 444. maddeler değiştirilmiş, 5718 sayılı Kanun anılmamıştır. Resmî mevzuat metnine erişilemediğinden bu tespit kesin değildir.
Boşanmanın yan sonuçlarında ise gelişme vardır. Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli, E. 2025/156, K. 2026/131 sayılı kararıyla Türk Medenî Kanunu’nun 175. maddesinin birinci fıkrasındaki “süresiz olarak” ibaresini oy çokluğuyla iptal etmiştir. Karar 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, iptalin yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırılmıştır. Türk hukukunun uygulandığı dosyalarda yoksulluk nafakası talebi bu nedenle ayrıca izlenmelidir.
Benzer Bir Dosyada Hangi Hususlar İncelenmelidir?
- Vatandaşlık: Eşlerin vatandaşlığı aynıysa ortak millî hukuk araştırılır (E. 2025/10230); farklıysa ortak mutad mesken incelenir (E. 2025/5548).
- Evliliğin yeri ve şekli: Yurt dışında resmî belgeyle yapılan evlilik ile Türkiye’de yalnız dinî törenle yapılan evlilik aynı değerlendirmeye tâbi olmayabilir (E. 2025/5548; E. 2025/7884).
- Belge ve kurum kayıtları: Eksik dayanak belgeler ilgili yerlerden istenebilir (E. 2025/7884), Göç İdaresinin evlilik bilgisinin dayanağı sorulabilir (E. 2024/5848).
- Önceki evlilik: Evlenme tarihindeki durum ve butlan davası açılıp açılmadığı belirlenmelidir (E. 2025/5548).
- Yabancı hukuk yazışması: Cevabın bu dosyaya girip girmediği ve hangi tarihe ait olduğu kontrol edilmelidir (E. 2023/350; E. 2023/9126).
Sık Sorulan Sorular
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Çok Eşli Yabancı Evliliğindeki Boşanma Davasında Ne Karar Verdi?
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 21 Nisan 2026 tarihli, E. 2025/5548, K. 2026/4435 sayılı kararıyla Bölge Adliye Mahkemesi kararını ortadan kaldırmış ve usulden ret veren ilk derece kararını oy çokluğuyla bozmuştur. Mahkemenin delilleri toplayıp esas hakkında karar vermesi istenmiş, boşanma kararı verilmemiştir. Kararda “kesin olarak” ifadesi veya kanun yolu bildirimi yer almamaktadır.
Nüfus Kaydı Olmayan Yabancılar Türkiye’de Boşanma Davası Açabilir mi?
Yargıtay 2. Hukuk Dairesine göre Türk vatandaşlığıyla ilgisi olmayan yabancıların kimliklerini ve evli olduklarını belgelendirmeleri boşanma davası açmak için yeterlidir. Bu bilgilerin Türkiye’de nüfusa kayıtlı olması beklenemez. Evlilik belgesi dosyada yoksa mahkemenin dayanak belgeleri getirtmesi gerektiği E. 2025/7884 sayılı dosyada kabul edilmiştir. Yetki ve davanın esası ayrıca incelenir.
Eşimin Başka Eşi Varsa Türk Mahkemesi Boşanma Davasını Bu Nedenle Reddedebilir mi?
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2025/5548 sayılı kararında evlenme sırasındaki mevcut evliliği mutlak butlan sebebi saymış, ancak mahkemenin bunu boşanma davasında kendiliğinden değerlendiremeyeceğini belirterek usulden reddi oy çokluğuyla bozmuştur. Butlan kararı için bu yönde dava gerekir. Evlilik sürerken yapıldığı ileri sürülen gayriresmî evlilik ise E. 2023/350 sayılı dosyada ilk derece mahkemesince kusur sayılmış, karar onanmıştır.
Türkiye’de Yalnız Dinî Nikâhla Evlenen Yabancılar Boşanma Davası Açabilir mi?
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/7884 ve E. 2024/5848 sayılı kararlarında öğretiye atıfla, Türkiye’deki yabancıların kendi millî hukuklarına uygun olsa bile yaptıkları dinî evliliklerin yok hükmünde olduğunu aktarmıştır. E. 2025/5548 sayılı karara göre boşanma davasında yokluğu tespit eden hâkim boşanma değil, yokluğun tespiti kararı vermelidir. Anılan iki dosyada ise yokluk sonucuna varılmamış, eksik inceleme nedeniyle bozma verilmiştir.
Aynı Ülke Vatandaşı Eşlerde Yabancı Hukuk Tespit Edilemezse Türk Hukuku Uygulanır mı?
5718 sayılı Kanun’un 2. maddesine göre yabancı hukukun olaya ilişkin hükümleri tüm araştırmalara rağmen tespit edilemezse Türk hukuku uygulanır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2026 tarihli Suriye ve Irak dosyalarında araştırma yapılmadan hüküm kurulmasını bozma sebebi saymış, önceki iki Suriye dosyasında ise Türk hukukunun uygulanmasını onamıştır.
Yabancı Hukuk Türk Kamu Düzenine Aykırıysa Boşanma Davası Reddedilir mi?
5718 sayılı Kanun’un 5. maddesine göre kamu düzenine açıkça aykırı yabancı hüküm uygulanmaz, gerekli hâllerde Türk hukuku uygulanır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin E. 2023/4599 sayılı dosyasında ilk derece mahkemesi İran hukukundaki düzenlemeyi bu gerekçeyle uygulamamış, Türk hukukuna göre verilen boşanma kararı ayrı bir kamu düzeni gerekçesi yazılmadan onanmıştır.
Sonuç: Mutlak Butlan Sebebi Boşanma Davasını Kendiliğinden Kapatmaz
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 21 Nisan 2026 tarihli, oy çokluğuyla verilen kararına göre kimliğini ve evliliğini belgeleyen yabancı eşlerin boşanma davası, nüfus kaydı bulunmadığı için usulden reddedilmemelidir. Mutlak butlan sebebi bulunsa bile bu yönde açılmış bir dava yokken mahkeme kendiliğinden butlana karar veremez.
Karar çok eşliliği hukuka uygun saymamakta, boşanma sonucunu da garanti etmemektedir. Bozma üzerine dosyanın esastan incelenmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Benzer dosyalarda ilk bakılacak nokta evliliğin nerede, nasıl yapıldığı ve belgelenip belgelenmediği, ikincisi ise eşlerin vatandaşlığına göre uygulanacak hukukun doğru belirlenmesidir.
Hukuki Kaynaklar ve İlgili İncelemeler
Mevzuat
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, özellikle m. 2, 5, 13, 14, 40 ve 41.
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu, özellikle m. 145, 146, 156-158, 166, 168 ve 175.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 114 ve 115.
- Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği, ilk derece kararında anıldığı biçimiyle m. 21.
Yargıtay Kararları
Liste yazıda anılan kararları içerir, tarama sonuçlarının tamamı değildir.
- 2. HD, E. 2025/5548, K. 2026/4435, T. 21.04.2026
- 2. HD, E. 2025/10230, K. 2026/5215, T. 06.05.2026
- 2. HD, E. 2025/7884, K. 2026/2629, T. 09.03.2026
- 2. HD, E. 2025/6736, K. 2026/1694, T. 16.02.2026
- 2. HD, E. 2024/5848, K. 2025/1941, T. 24.02.2025
- 2. HD, E. 2023/9126, K. 2024/6791, T. 03.10.2024
- 2. HD, E. 2023/4599, K. 2024/1413, T. 04.03.2024
- 2. HD, E. 2023/350, K. 2023/3236, T. 15.06.2023
- Hukuk Genel Kurulu, E. 2011/7-695, K. 2011/673, T. 02.11.2011
Diğer Kaynaklar ve İlgili Yazılar
- Anayasa Mahkemesi, E. 2025/156, K. 2026/131, T. 04.06.2026, R.G. 30.09.2026, 33386.
- Lexpera, 5718 sayılı Kanun kaydı.
- 7589 sayılı Kanun metni aktarımı, memurlar.net.
- Yabancı ülke vatandaşlarının Türkiye’de boşanma işlemi
- Boşanma sonrası yabancı eşin ikamet izni ve vatandaşlığı
- Yabancı boşanma kararının tanınması
- Yabancı kararın tenfizi ve kamu düzeni
- Yabancı mirasçı ve karşılıklılık: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi incelemesi
Yazar ve Hukuki Bilgilendirme
Av. Batın YILMAZ
İstanbul Barosu – Sicil No: 77008
Bu metin, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 21.04.2026 tarihli, E. 2025/5548, K. 2026/4435 sayılı kararına dayalı hukuki karar incelemesidir. İnceleme, yayımlanan karar metniyle sınırlıdır; başka dosyalarda aynı sonucun elde edileceği anlamına gelmez.
Bu sayfadaki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bütün meslektaşlarımızın kullanımına açıktır. Ancak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, yazının tamamının veya bir bölümünün kullanılması hâlinde “Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi – batinyilmaz.av.tr” şeklinde kaynak gösterilmesi ve ilgili yazıya bağlantı verilmesi konusunda hassasiyet rica etmekteyiz.
Bu sayfadaki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bütün meslektaşlarımızın kullanımına açıktır. Ancak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, yazının tamamının veya bir bölümünün kullanılması hâlinde “Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi – batinyilmaz.av.tr” şeklinde kaynak gösterilmesi ve ilgili yazıya bağlantı verilmesi konusunda hassasiyet rica etmekteyiz.