Emsal karar incelemeleri

Yabancı Mirasçı ve Karşılıklılık: Taşınmaz Sınırı Gözetilmedi, Yargıtay 7. HD Bozdu

Bu yazıda 16 başlık
  1. Kısa Cevap: Yabancı mirasçı ve karşılıklılık
  2. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi Kararının Künyesi
  3. Uyuşmazlık Nasıl Başladı? 1982’de Açılan Miras 1999 Belgesinde Hazineye Kalmıştı
  4. Hazine Neyi Savundu, İlk Derece Mahkemesi Neden Davayı Kabul Etti?
  5. Mahkeme Karşılıklılığı Bakanlık Yazısıyla Nasıl Araştırır?
  6. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi Hükmü Neden Bozdu?
  7. Hangi Ölüm Tarihinde Hangi Kural Uygulanır? Tapu Kanunu m. 35’in Mirasa Etkisi
  8. Yargıtay Farklı Ülke ve Ölüm Tarihlerinde Nasıl Karar Verdi?
  9. Mirasçılık Belgesinde Taşınır ve Taşınmaz Nasıl Ayrılır?
  10. Mirasçılık Belgesi Nerede İstenir, Hazine Davalı Gösterilir mi?
  11. Bozma Kararı Davayı Bitirmedi: Kararın Sonuçları ve Sınırları
  12. Benzer Bir Miras Dosyasında Hangi Hususlar İncelenmelidir?
  13. Sık Sorulan Sorular
  14. Sonuç: Yabancı Mirasçının İlk Sorusu Ölüm Tarihi, İkincisi Terekenin İçeriğidir
  15. Hukuki Kaynaklar ve İlgili İncelemeler
  16. Yazar ve Hukuki Bilgilendirme
Av. Batın Yılmaz

Yazan ve inceleyen: Av. Batın Yılmaz (İstanbul Barosu, Sicil No: 77008)
Yayın:  ·  Son güncelleme:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.

Kısa Cevap: Yabancı mirasçı ve karşılıklılık

yabancı mirasçı ve karşılıklılık

Hayır, yabancı mirasçı ve karşılıklılık konusunda Yargıtay 7. Hukuk Dairesine göre karşılıklılığın bulunmaması yalnızca taşınmazların iktisabını etkiler; mirasçılık sıfatı terekedeki taşınırlar yönünden devam eder. Yabancı uyruklu kişinin taşınır mallar, para ve diğer haklar yönünden mirasçı olmasına yasal bir engel yoktur.

Daire bu ölçütü 18 Kasım 2025 tarihli E. 2025/3813, K. 2025/4834 sayılı kararında uyguladı. Mirasın açıldığı 18 Kasım 1982 tarihinde Türkiye ile Bulgaristan arasında taşınmazların miras yoluyla intikali bakımından hukuki veya fiili karşılıklılık bulunmadığını kabul etti. Hazinenin temyizi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi kararını ortadan kaldırdı ve ilk derece kararını “kesin olmak üzere” oy birliğiyle bozdu. Bozma sebebi, taşınmazlar yönünden kanuni sınırlamalar gözetilerek mirasçılık belgesi verilmemiş olmasıydı.

Karar her yabancı mirasçı için aynı sonucu vermez. Karşılıklılık mirasbırakanın ölüm günü itibarıyla aranır; 18 Mayıs 2012’de yürürlüğe giren değişiklikten sonra ise Tapu Kanunu’nun 35. maddesinde karşılıklılık şartı yer almamaktadır. Ana karar, yabancı mirasçının taşınmazdan pay alacağını veya bedel ya da tazmin alacağını söylememektedir. Bozma davanın sonu değildir ve terekedeki taşınmazların akıbeti kararda açıklanmamıştır.

Bu inceleme, yayımlanan karar metnine dayanır; metinde taraf bilgileri gizlenmiştir. Genel çerçeve için yabancıların miras hakkı rehberine, karşılıklılığın yabancı kararların tenfizindeki farklı işlevi için tenfiz incelemesine bakılabilir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi Kararının Künyesi

Başlık Bilgi
Mahkeme Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Esas ve karar numarası E. 2025/3813, K. 2025/4834
Karar tarihi 18.11.2025
İlk derece mahkemesi İstanbul 10. Asliye Hukuk Mahkemesi, E. 2020/60, K. 2021/540
İstinaf İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 55. Hukuk Dairesi, E. 2023/1280, K. 2024/1000
Dava konusu Mirasçılık belgesinin iptali ve yeni belge verilmesi
Mirasın açıldığı tarih 18.11.1982
Dayanılan hüküm Mirasın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 2644 sayılı Tapu Kanunu m. 35; 5718 sayılı Kanun m. 20
Sonuç Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması, ilk derece kararının bozulması
Oy ve kesinlik Oy birliği, “kesin olmak üzere”

Uyuşmazlık Nasıl Başladı? 1982’de Açılan Miras 1999 Belgesinde Hazineye Kalmıştı

Davacı, bir sulh hukuk mahkemesinin 7 Aralık 1999 tarihli mirasçılık belgesinin iptalini ve yeni belge verilmesini istedi. Karara göre bu belgede mirasbırakanın mirasçısı bulunmadığı belirtilmiş ve Türk Medenî Kanunu’nun 501. maddesi uyarınca Hazine mirasçı gösterilmişti. Davacı ise mirasbırakanın tek mirasçısının kendisi olduğunu, belgenin bu nedenle hatalı olduğunu ileri sürdü.

Tarih Gelişme Hukuki önemi
18.11.1982 Miras açıldı Karşılıklılık bu tarih itibarıyla değerlendirildi
07.12.1999 Sulh hukuk mahkemesi, Hazineyi mirasçı gösteren belgeyi düzenledi İptali istenen belge
2021 (K. 2021/540) İlk derece mahkemesi davayı kabul etti Karşılıklılığın veraseten intikale engel olmadığı kabul edildi
2024 (K. 2024/1000) Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetti İlk derece kararı usul ve yasaya uygun bulundu
23.07.2025 Adalet Bakanlığı yazısı düzenlendi Yazı, Dairenin geri çevirme kararı üzerine dosyaya girdi
18.11.2025 Daire kaldırma ve bozma kararı verdi Dosya ilk derece mahkemesine gönderildi

Yayımlanan metinde mirasbırakanın ve davacının uyruğu açıkça yazılmamıştır; karşılıklılık tartışması Türkiye ile Bulgaristan arasında yürütülmüştür.

Hazine Neyi Savundu, İlk Derece Mahkemesi Neden Davayı Kabul Etti?

Hazine cevap dilekçesinde davanın karşılıklılık ilkesi gereği reddini istedi, davacının belgelerinin teyit edilmesi gerektiğini ve davanın zamanaşımı süresinde açılmadığını savundu. Temyizde ise ölüm tarihinde Bulgaristan ile karşılıklılık bulunmadığını, çeviri belgelerin teyit edilmediğini, mirasbırakanın anne ve baba adının yanlış yazıldığını ve tek mirasçının Hazine olduğunu ileri sürdü.

İlk derece mahkemesi, karşılıklılık ilkesinin uygulanmasında veraseten intikallere bir engel bulunmadığı ve davacının tek mirasçı olduğu gerekçesiyle davayı kabul etti. Bölge Adliye Mahkemesi de kararın denetime elverişli bilirkişi raporuna dayandığını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetti.

Daire, belgenin iptali bakımından ilk derece kararını yerinde gördü. Apostil şerhli nüfus kayıt örneklerinden davacının mirasçı olduğunun anlaşıldığını belirtti ve 1999 tarihli belgenin iptalinde isabetsizlik bulmadı. Yurt dışı kayıtların kullanımı için apostil yazısına bakılabilir. Zamanaşımı savunmasına ilişkin kararda açık bir değerlendirme yer almamaktadır; Türk Medenî Kanunu’nun 598. maddesinde ise mirasçılık belgesinin geçersizliğinin her zaman ileri sürülebileceği düzenlenmiştir.

Mahkeme Karşılıklılığı Bakanlık Yazısıyla Nasıl Araştırır?

Ana kararda belirleyici adım temyiz aşamasında atıldı. Daire geri çevirme kararı verdi ve Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğünün 23 Temmuz 2025 tarihli yazısı dosyaya eklendi. Karara göre yazıda, 1982’de bir Bulgar vatandaşı öldüğünde terekedeki taşınmazın Bulgar uyruklu mirasçılara intikal ettirildiği ve o tarihte iki ülke arasında taşınmaz edinimi bakımından mütekabiliyet bulunmadığı belirtilmiştir.

Daire bu cevaba dayanarak hukuki veya fiili karşılıklılığın bulunmadığı sonucuna vardı. Yazının tam metni yayımlanan kararda yer almamakta, iki ülke arasındaki bir sözleşmeye de değinilmemektedir. Diğer kararlar araştırmanın çerçevesini göstermektedir:

  • Cevabın tarihi: Romanya dosyasında 2. Hukuk Dairesi, ölüm tarihleri dikkate alınmadan Dışişleri Bakanlığının genel nitelikli yazısına dayanılmasını eksik inceleme saymıştır. Suudi Arabistan dosyasında Bakanlık cevabı 2003 tarihini ele alırken 1943 tarihli ölüm araştırılmamış, hüküm bu nedenle de bozulmuştur.
  • Anlaşmanın yokluğu: E. 2022/1744 sayılı kararda Daire, karşılıklılık anlaşması bulunmamasının karşılıklılığın bulunmadığı anlamına gelmeyeceğini belirtmiş ve hukuki veya fiili durumun tespitini istemiştir.
  • Sorunun yolu: Aynı kararda karşılıklılığın Adalet Bakanlığı aracılığıyla Dışişleri Bakanlığından sorulması istenmiş, E. 2017/2136 sayılı dosyada da cevap bu yolla alınmıştır.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi Hükmü Neden Bozdu?

Dairenin gerekçesi beş adımda ilerlemektedir:

  1. Uygulanacak metin: Daireye göre mirasın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 35. madde, yabancı uyruklu gerçek kişilerin taşınmaz edinimini karşılıklılık bulunması ve kanuni sınırlamalara uyulması şartına bağlar. Daire, karşılıklılığın tespitinde hukuki ve fiili durumun esas alınacağını da belirtmiştir.
  2. Sınırlamanın kapsamı: Sınırlama yalnız taşınmazlara ilişkindir; taşınır mallar, para ve diğer haklar yönünden yabancı uyruklu kişinin mirasçı olmasına yasal bir engel yoktur.
  3. Karşılıklılığın yeri: Yabancılık unsuru içeren mirasçılık belgelerinde terekedeki mallar taşınır ve taşınmaz olarak ayrılır. Daire, hak ehliyetinin tespitinde kanuni tahditleri ve mütekabiliyeti esaslı unsur saymıştır.
  4. Esas alınan tarih: Taşınmazların iktisabı yönünden karşılıklılık, terekenin ölüm günü itibarıyla açıldığı tarihte aranır.
  5. Bu dosyadaki eksiklik: Mirasın açıldığı tarihte karşılıklılık bulunmadığından taşınmazlar yönünden kanuni sınırlamalar gözetilerek belge verilmeliydi. Yalnızca belgenin iptaline ve payların belirlenmesine hükmedilmesi doğru görülmemiştir.

Daire üçüncü adımda Hukuk Genel Kurulunun 28 Aralık 1994 tarihli, E. 1994/2-625, K. 1994/905 sayılı kararına atıf yapmıştır. Genel Kurul kararı yaptığımız aramalarda bulunamadığından bu incelemede ayrıca değerlendirilmemiştir. Kararın özü şu cümlededir:

“Karşılıklılığın bulunmaması; yabancı mirasçıların, mirasbırakanın taşınmazlarını iktisabı hakkında uygulanacak olup, mirasçılık sıfatının terekedeki taşınırlar yönünden devam edeceği tartışmasızdır.”

Bu cümleye göre karşılıklılık yokluğu mirasçılığı bütünüyle ortadan kaldırmaz, fakat taşınmaz bakımından mirasçının önüne kanuni bir sınır koyar. Bozma gerekçesi taşınmazlara ilişkin bu sınıra dayanır; davacının mirasçı olduğu tespiti ise Daire tarafından yerinde görülmüştür.

Hangi Ölüm Tarihinde Hangi Kural Uygulanır? Tapu Kanunu m. 35’in Mirasa Etkisi

Karar, “mirasın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan” hükmü uyguladığını söylemektedir. Bu ifade kararın sınırını çizer, çünkü 35. madde 1934’ten bugüne birkaç kez değişmiştir. Daire E. 2024/4288 sayılı kararda da ölüm tarihlerindeki karşılıklılık durumunun yasal düzenlemelerin yürürlük tarihleriyle birlikte değerlendirilmesini istemiştir.

Dönem 35. maddenin özü Yabancı mirasçı bakımından anlamı
1934 ilk metni Diğer kanuni sınırlamalar saklı kalmak üzere, “karşılıklı olmak şartıyla” taşınmaz edinme ve miras hakkı tanındı (E. 2024/4288; AYM E. 1986/18). Ana dosyadaki 1982 ölümü bu döneme girer; incelenen kaynaklarda 1984’ten önce değişiklik görülmemektedir.
1984 ve 1986 3029 ve 3278 sayılı Kanunlar Bakanlar Kuruluna karşılıklılık şartına istisna getirme yetkisi verdi. Anayasa Mahkemesi iki düzenlemeyi de iptal etti (E. 1984/14, K. 1985/7; E. 1986/18, K. 1986/24). Bu değişiklikler 1982 ölümünden sonradır ve ana kararda anılmamıştır.
2003-2008 4916 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik Anayasa Mahkemesince iptal edildi (E. 2003/70, K. 2005/14). Ardından 5444 sayılı Kanun’la gelen metin de E. 2006/35, K. 2007/48 sayılı kararla kısmen iptal edildi. Bu aralıktaki ölümlerde uygulanacak metin yürürlük tarihlerine göre ayrıca belirlenmelidir.
5782 sayılı Kanun (2008) Anayasa Mahkemesinin aktardığı metne göre “Karşılıklılığın tespitinde hukukî ve fiilî durum esas alınır.” Karşılıklılık olmayan devlet vatandaşlarının kanuni mirasında intikal yapılır ve tasfiye öngörülür. Karşılıklılık yoksa hüküm tasfiyeyi açıkça düzenler.
6302 sayılı Kanun (18.05.2012) Karşılıklılık kaldırıldı; Bakanlar Kurulunca belirlenen ülkelerin vatandaşları kanuni sınırlamalara uyarak taşınmaz edinebilir hâle geldi. Anayasa Mahkemesi E. 2012/75, K. 2013/88 sayılı kararla dava konusu kurallara ilişkin iptal istemlerini reddetti. Sınırlamalar dışında miras yoluyla edinilen taşınmazlar, malik kendisine verilen ve bir yılı geçmeyen sürede tasfiye etmezse bedele çevrilir, bedel hak sahibine ödenir.
2018 sonrası ve bugün 14. Hukuk Dairesinin aktarımına göre ülke belirleme yetkisi 2 Temmuz 2018 tarihli düzenlemeyle Cumhurbaşkanına geçti. Kişi başına ülke genelinde otuz hektar ve özel mülkiyete konu ilçe yüz ölçümünün yüzde onu sınırı vardır. Soru karşılıklılık değil, ülke belirlemesi ve kanuni sınırlamalardır.

Ana kararda 1982 ölümü için “hukuki ve fiili durum” ölçütü kullanılmıştır. Daire bu ifadeyi mirasın açıldığı tarihteki metne bağlamış, ancak o metni aktarmamıştır. Yazarın değerlendirmesine göre ifade, Karaca’nın aktardığı ilk metinde değil, 5444 ve 5782 sayılı Kanunlarla gelen metinlerde görülmektedir. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi 1986 tarihli kararında Türk hukukunun “fiili ve kanunî karşılıklılık ilkesini” kabul ettiğini belirtmiştir. Bu nedenle gözlem ölçütün içeriğine değil, ifadenin hangi metinden alındığına ilişkindir.

Bugün ölen bir kişi bakımından soru değişmiştir. Üçüncü’nün aktardığına göre 25 Haziran 2012 tarihli ve 724 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile eki ülke listesi “gizli” olarak tasnif edilmiş, çalışmanın tamamlandığı tarihe kadar açıklanmamıştır. Listenin bugünkü içeriği ve Bulgaristan’ın durumu bu incelemede doğrulanamamıştır; ülke durumu somut dosyada resmî kaynaktan saptanmalıdır. Nitekim E. 2025/2291 sayılı dosyada ölüm 2019’da gerçekleşmiş, ilk derece mahkemesi karşılıklılığın aranmayacağını kabul etmiş ve Gürcistan vatandaşı eşin durumunu Adalet Bakanlığı cevabıyla değerlendirmiştir. Daire Bölge Adliye Mahkemesi kararını onamış, ancak bu konuda ayrı bir gerekçe yazmamıştır. Eşin ölümünün diğer sonuçları için yabancı eş yazısına bakılabilir.

Karşılıklılık Yoksa Taşınmazın Bedeli Alınabilir mi?

Bu sorunun cevabı da ölüm tarihine bağlıdır. 2012 sonrası metin bedeli açıkça öngörmektedir. Ertaş ve Öztürk de sonradan iptal edilen 4916 sayılı Kanun metninde, karşılıklılık olmayan ülke uyruklarının kanuni mirasla edindiği taşınmazların tasfiye ile bedele çevrilmesinin öngörüldüğünü aktarmaktadır. Daha eski ölümlerde ise okuduğumuz kararlar aynı dili kullanmamaktadır. E. 2017/4849 sayılı Romanya kararında taşınmazlar yönünden davanın reddi gerektiği belirtilmiş, bedelden söz edilmemiştir. Buna karşılık 1960 ve 1961 tarihli ölümlere ilişkin E. 2022/1744 sayılı kararda Daire şunu eklemiştir:

“Üstelik bu durumda mülkiyet … tanınmadığından, bu şekilde miras alınan mülk tasfiye edilmekte ve miras payı tazmin edilmektedir.”

Alıntıdaki üç nokta yayımlanan metne aittir ve gizlenen kısım nedeniyle cümlenin kapsamı tam anlaşılamamaktadır. Daire, tasfiyenin hangi hükme göre ve nasıl yapılacağını bu cümlede göstermemiştir. E. 2024/4288 sayılı dosyada yerel mahkeme, mütekabiliyetin yalnız tescil aşamasında aranacağını ve bulunmasa da taşınmazın tasfiye edilerek bedelin yabancı mirasçılara ödeneceğini kabul etmiştir. Daire bu görüşü açıkça tartışmadan, taraf teşkili ve ölüm tarihlerindeki karşılıklılık araştırması eksik olduğu için hükmü bozmuştur.

Ana kararda ise tasfiye, tazmin veya bedel ifadesi geçmemektedir. Bu nedenle ana karardan, 1982 mirasındaki taşınmazlar için bedel ödeneceği de ödenmeyeceği de çıkarılamaz.

Hazineye Kalan Pay Ne Olur?

Daire, Hazineyi mirasçı gösteren 1999 tarihli belgenin iptalinde isabetsizlik görmemiştir. Kanuni sınırlamaya takılan taşınmazların Hazineye kalıp kalmayacağına ilişkin ise kararda açık bir değerlendirme yer almamaktadır. 5718 sayılı Kanun’un 20. maddesi Türkiye’deki mirasçısız terekenin Devlete kalacağını düzenler, ancak ana kararda bu fıkraya değinilmemiştir.

Diğer dosyalar Hazinenin sınırını göstermektedir. E. 2009/2196 sayılı kararda Bulgaristan uyruklu kişiler taşınmazlar yönünden mirasçı olamasa da mirasçı olabilecek derecede Türk vatandaşı akrabalar bulunduğundan mirasın son mirasçı sıfatıyla Hazineye kalamayacağı kabul edilmiştir. E. 2017/2136 sayılı kararda ise karşılıklılık saptandığından Hazineye pay verilmesi yasal dayanaktan yoksun görülmüştür.

Yargıtay Farklı Ülke ve Ölüm Tarihlerinde Nasıl Karar Verdi?

UYAP Emsal Karar veri tabanında “yabancı unsurlu veraset davalarında” ifadesiyle 3 Kasım 2026’da yapılan aramada 11 Yargıtay kararı çıkmıştır. Sonuç yalnızca yayımlanmış kararları kapsar ve bir kabul oranı olarak okunmamalıdır. Aşağıdaki tablo, bu arama ile ek sorgulardan seçilen kararları özetlemektedir.

Karar Ülke Ölüm yılı Karşılıklılık Yargıtayın sonucu
7. HD E. 2025/3813, K. 2025/4834 Bulgaristan 1982 Yok Kaldırma ve bozma: Taşınmazlar yönünden sınırlamalar gözetilerek belge verilmeli
7. HD E. 2025/2291, K. 2025/5467 Gürcistan 2019 İlk derece aranmayacağını kabul etti Onama, oy birliği
7. HD E. 2024/4288, K. 2024/5906 Suudi Arabistan 1943 ve 2003 Bakanlık 2003 için “yok” dedi, 1943 araştırılmadı Bozma: Taraf teşkili ve ölüm tarihleri yönünden eksik inceleme
7. HD E. 2022/1744, K. 2023/4294 Metinde gizli 1960 ve 1961 Anlaşma yokluğu yeterli sayılmadı Kaldırma ve bozma: Yeniden araştırma; mirasçılık sıfatı ve paylar gösterilmeli
14. HD E. 2017/2136, K. 2021/797 Yunanistan 1942 Var Bozma: Taşınmazlar yönünden de belge verilmeli, Hazineye pay verilmesi yanlış
14. HD E. 2017/4849, K. 2019/1595 Romanya 1928 ve 1951 Yok Bozma: Taşınmazlar yönünden ret, taşınır ve alacaklar yönünden kabul
7. HD E. 2009/8087, K. 2010/1666 Bulgaristan uyruklu mirasbırakan, Türk vatandaşı mirasçılar 1942 Sınırlama uygulanamaz Bozma: Tüm mirasçıları ve payları gösteren belge verilmeli
7. HD E. 2009/2196, K. 2010/377 Bulgaristan uyruklu mirasçılar 1967 ve 1994 Yok Bozma: Önceki belge yalnız taşınmazlar yönünden iptal edilmeli, Hazinenin davası reddedilmeli

Bu kararlardan üç çıkarım yapılabilir:

  • Karşılıklılık yoksa: Terekenin tamamı etkilenmez. Romanya dosyasındaki 2009 tarihli bozma kararı, davacının taşınır mal ve alacaklar yönünden dava açma hakkı bulunduğunu belirtmiştir.
  • Karşılıklılık varsa: Taşınmaz da belgeye girer. Yunanistan dosyasında Daire, 1942 tarihi yönünden karşılıklılık saptanınca gayrimenkuller için de belge verilmesi gerektiğini belirtmiştir.
  • Belirleyici uyruk: E. 2009/8087 sayılı karara göre sınırlama yalnız yabancı uyruklu mirasçılara uygulanır; mirasbırakanın yabancı veya Türk vatandaşı olmasının önemi yoktur.

Mirasçılık Belgesinde Taşınır ve Taşınmaz Nasıl Ayrılır?

Okuduğumuz kararlarda karşılıklılık yokken belgenin nasıl kurulacağına ilişkin tek bir kalıp yoktur:

  • Ayrı değerlendirme: Romanya dosyasında istemin taşınmazlar yönünden reddi, taşınırlar ve alacaklar yönünden kabulü gerektiği belirtilmiştir.
  • Sınırlı iptal: E. 2009/2196 sayılı kararda önceki belgenin yalnız taşınmazlar yönünden iptali, yeni belgenin ise yalnız taşınır mal, para ve diğer haklar yönünden geçerli olmak üzere düzenlenmesi istenmiştir.
  • Kayıtlı belge: Ana kararda taşınmazlar yönünden belgenin “Yasak Askeri Bölgeler ve Güvenlik Bölgeler Kanunu ile Köy Kanunu ve Tapu Kanunu’nun 35. Maddesinin getirdiği sınırlamalar gözetilmek suretiyle” verilmesi istenmiştir.

Üçüncü kalıp taşınmazı belgeden çıkarmamakta, kanuni sınırlara bağlamaktadır. Bu kaydın tapuda nasıl uygulanacağı kararda açıklanmamıştır. E. 2022/1744 sayılı kararda da yabancı mirasçıların mirasçılık sıfatlarının ve paylarının gösterilmemesi doğru görülmemiştir.

Uygulanacak Hukuk ile Taşınmaz Edinme Sınırı Aynı Şey midir?

Hayır. 5718 sayılı Kanun’un 20. maddesine göre miras ölenin millî hukukuna tabidir, Türkiye’deki taşınmazlara ise Türk hukuku uygulanır. Mirasın açılması, iktisabı ve taksimi de terekenin bulunduğu ülke hukukuna bağlıdır. Yazarın değerlendirmesine göre karşılıklılık uygulanacak hukuku belirlemez; Daire onu hak ehliyetinin tespitinde esaslı bir unsur olarak değerlendirmektedir.

Yazarın değerlendirmesine göre burada bir zaman sorusu da vardır. Daire 5718 sayılı Kanun’un 20. maddesine değinmiştir; bu Kanun ise 12 Aralık 2007’de yürürlüğe girmiştir. E. 2024/4288 sayılı karar, benzer kuralın mülga 2675 sayılı Kanun’un 22. maddesinde bulunduğunu aktarmaktadır. 2675 sayılı Kanun ise 47. maddesi uyarınca 22 Kasım 1982’de, yani mirasın açılmasından dört gün sonra yürürlüğe girmiş ve 46. maddesiyle 23 Şubat 1330 tarihli Kanunu Muvakkat’ı kaldırmıştır. Ana kararda mirasın açıldığı tarihteki milletlerarası özel hukuk kuralı ayrıca tartışılmamıştır. Bu gözlemin hükme etkisi karardan anlaşılmamaktadır.

Mirasçılık Belgesi Nerede İstenir, Hazine Davalı Gösterilir mi?

Mirasçılık belgesi istemi çekişmesiz yargı işidir. Bu nedenle Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 9 Şubat 2026 tarihli, E. 2025/12017, K. 2026/1820 sayılı kararında Irak uyruklu mirasbırakana ilişkin yetki uyuşmazlığını çekişmesiz yargıdaki yetki kuralıyla çözmüştür. Mersin ve Ankara sulh hukuk mahkemeleri yetkisizlik kararı vermiş, Daire ise 6100 sayılı Kanun’un 384. maddesi uyarınca talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesini yetkili saymış ve Mersin 9. Sulh Hukuk Mahkemesini yargı yeri olarak belirlemiştir. Karar yalnız yetkiye ilişkindir ve karşılıklılığı incelememektedir. Mersin mahkemesi 5718 sayılı Kanun’un 43. maddesine dayanmış, Dairenin değerlendirmesinde ise bu maddeye yer verilmemiştir.

Belgenin iptali ve yeni belge istemi ise ayrı bir davadır. 6100 sayılı Kanun’un 11. maddesine göre bu davalarda mirasçıların her birinin oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Ana dosya asliye hukuk mahkemesinde görülmüştür.

Hazinenin davalı gösterilmesi uyuşmazlığa bağlıdır. E. 2017/2136 sayılı kararda Daire, yabancılık unsuru bulunan davalarda Hazinenin taraf olmasını zorunlu kılan bir hüküm bulunmadığını belirtmiş ve o dosyada davanın Hazine yönünden husumetten reddini gerekli görmüştür. Ana dosyada ise iptali istenen belgede Hazine mirasçı gösterilmişti ve dava ona karşı yürütülmüştür.

E. 2017/4849 sayılı kararda taşınmazlar için Türk mahkemelerinden mirasçılık belgesi alınmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir. Yabancı kararların Türkiye’deki etkisi için yabancı mahkeme kararları yazısına bakılabilir.

Bozma Kararı Davayı Bitirmedi: Kararın Sonuçları ve Sınırları

Bozma kararı uyuşmazlığın sonu değildir:

  • Yeniden yargılama: “Kesin olmak üzere” ifadesi Yargıtay incelemesine ilişkindir ve yeniden yargılamanın sonucunu göstermez. UYAP’ta sonraki aşamaya ait bir karar bulunamamıştır.
  • Tekrarlanan bozma: Romanya dosyasında dava 1988’de açılmış, 1991, 1994, 2009 ve 2019 yıllarında bozma kararları verilmiştir.
  • Açık kalan sorular: Terekede hangi taşınmazların bulunduğu, sınırlamaların bunlara nasıl uygulanacağı ve bedel konusu kararda cevaplanmamıştır.
  • Başka dosyalar: Karar başka kişiler için otomatik sonuç doğurmaz. Bulgaristan bakımından incelenen kararlarda 1967, 1982 ve 1994 tarihleri için karşılıklılık bulunmadığı kabul edilmiştir. Başka tarihler somut Bakanlık cevabına göre değerlendirilmelidir.
  • Hukuk değişikliği: Kasım 2026’da yapılan taramada karardan sonra 35. maddeyi değiştiren bir düzenleme saptanmamıştır. 7579 sayılı Kanun Tapu Kanunu’na değerleme raporlarına ilişkin ek madde eklemiş, 35. maddede değişiklik yapmamıştır.

Benzer Bir Miras Dosyasında Hangi Hususlar İncelenmelidir?

Yabancı mirasçı dosyasında ilk adım ölüm tarihi ile terekenin içeriğini ayırmaktır. Bunun yanında aşağıdaki hususlar somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir:

  • Her ölüm tarihi: Zincirleme ölüm varsa E. 2024/4288 sayılı kararda olduğu gibi her tarih ayrı araştırılmalıdır.
  • Mirasçının vatandaşlığı: Romanya dosyasında ölçü, ölüm günü itibarıyla Türk vatandaşı olmamaktır. Sonradan kazanılan vatandaşlığın etkisine ilişkin bu kararlarda açık bir değerlendirme yer almamaktadır.
  • Bakanlık cevabının kapsamı: Cevap, ölüm tarihini ve miras yoluyla taşınmaz edinimini açıkça ele almalıdır (E. 2022/1744).
  • Vasiyet: İncelenen kararlarda ölüme bağlı tasarrufa ilişkin bir değerlendirme yoktur; yurt dışında düzenlenen vasiyetname ayrı bir incelemeyi gerektirir.

Sık Sorulan Sorular

Karşılıklılık Yoksa Yabancı Mirasçı Taşınır Mallardan Pay Alabilir mi?

Yargıtay 7. Hukuk Dairesine göre alabilir. Tapu Kanunu’nun 35. maddesindeki sınırlama yalnızca taşınmazlar için geçerlidir. Yabancı uyruklu kişilerin taşınır mallar, para ve diğer haklar yönünden mirasçı olmasına yasal bir engel yoktur ve mirasçılık sıfatı bu değerler bakımından devam eder.

Yabancı Mirasçıda Karşılıklılık Hangi Tarihe Göre Araştırılır?

Yargıtay 7. ve 14. Hukuk Daireleri karşılıklılığı mirasbırakanın ölüm günü itibarıyla aramaktadır. Zincirleme ölümlerde her tarih ayrı önem taşır. Yargıtay, ölüm tarihlerini dikkate almayan genel nitelikli Bakanlık yazısına dayanılmasını eksik inceleme saymıştır.

Tapu Kanunu’nda Karşılıklılık Şartı Bugün de Var mı?

Tapu Kanunu’nun 35. maddesindeki karşılıklılık şartı, 18 Mayıs 2012’de yürürlüğe giren 6302 sayılı Kanun’la kaldırılmıştır. Bugünkü metinde Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen ülkelerin vatandaşları kanuni sınırlamalara uyarak taşınmaz edinebilir. Daha önceki ölümlerde ise mirasın açıldığı tarihteki metin uygulanır.

Karşılıklılık Yoksa Taşınmazın Bedeli Yabancı Mirasçıya Ödenir mi?

6302 sayılı Kanun’la değişik Tapu Kanunu metni, sınırlamalar dışında miras yoluyla edinilen taşınmazlar malik tarafından verilen sürede tasfiye edilmezse bedele çevrilmesini ve bedelin hak sahibine ödenmesini öngörür. Eski ölümlerde tablo net değildir; Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2023 tarihli kararı tasfiye ve tazminden söz ederken, 2025 tarihli kararında bu konuya değinilmemiştir.

Türk Vatandaşı Mirasçı Varsa Miras Hazineye Kalır mı?

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2009/2196 sayılı kararında kalmayacağını belirtmiştir. Bulgaristan uyruklu kişiler taşınmazlar yönünden mirasçı olamasa da mirasçı olabilecek derecede Türk vatandaşı akrabalar bulunduğundan miras son mirasçı sıfatıyla Hazineye kalmamış, Hazinenin davasının hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiği kabul edilmiştir.

Mirasbırakan Türk Vatandaşıysa Yabancı Mirasçı İçin Karşılıklılık Aranır mı?

Yargıtay 7. Hukuk Dairesine göre sınırlama mirasçının uyruğuna bağlıdır, mirasbırakanın yabancı veya Türk vatandaşı olmasının önemi yoktur. Bulgaristan’dan göç ederek Türk vatandaşı olan mirasbırakanların Bulgaristan uyruklu mirasçıları bakımından da karşılıklılık gözetilmiştir. Türk vatandaşı mirasçılara bu sınırlama uygulanmaz.

Yabancı Uyruklu Mirasbırakan İçin Mirasçılık Belgesi Nereden Alınır?

Mirasçılık belgesi çekişmesiz yargı işi olduğundan Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, Irak uyruklu mirasbırakana ilişkin yetki uyuşmazlığında talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesini yetkili görmüştür. Karşılıklılık bu kararda incelenmemiştir. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi ise Türkiye’deki taşınmazlar için Türk mahkemelerinden belge alınmasının zorunlu olduğunu belirtmiştir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin Bulgaristan Kararı Davayı Sonlandırdı mı?

Hayır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 18 Kasım 2025 tarihli kararıyla ilk derece hükmünü kesin olmak üzere bozmuş ve dosyayı ilk derece mahkemesine göndermiştir. Yeniden yargılamanın sonucu yayımlanan metinden anlaşılmamaktadır ve taşınmazların akıbeti kararda açıklanmamıştır.

Sonuç: Yabancı Mirasçının İlk Sorusu Ölüm Tarihi, İkincisi Terekenin İçeriğidir

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 18 Kasım 2025 tarihli kararı, karşılıklılık yokluğunun yabancı mirasçıyı Türkiye’deki mirastan bütünüyle dışlamadığını göstermektedir. Sınırlama taşınmazların iktisabına ilişkindir; taşınır mallar, para ve diğer haklar yönünden mirasçılık devam eder.

Bu dosyada 1982 tarihi itibarıyla Bulgaristan ile karşılıklılık bulunmadığından belge taşınmazlar yönünden kanuni sınırlamalar gözetilerek düzenlenmelidir. 18 Mayıs 2012’den sonraki ölümlerde soru karşılıklılık değil, ülke belirlemesi ve kanuni sınırlamalardır. Karşılıklılık yoksa taşınmaz bedelinin ödenip ödenmeyeceği ise eski tarihli ölümlerde açık bir sorudur ve her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.

Hukuki Kaynaklar ve İlgili İncelemeler

Mevzuat

Yargıtay Kararları

Liste yazıda anılan kararları içerir, tarama sonuçlarının tamamı değildir.

Anayasa Mahkemesi Kararları

Diğer Kaynaklar ve İlgili Yazılar

Yazar ve Hukuki Bilgilendirme

Av. Batın YILMAZ
İstanbul Barosu – Sicil No: 77008

Bu metin, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 18.11.2025 tarihli, E. 2025/3813, K. 2025/4834 sayılı kararına dayalı hukuki karar incelemesidir. İnceleme, yayımlanan karar metniyle sınırlıdır; başka dosyalarda aynı sonucun elde edileceği anlamına gelmez.

Bu sayfadaki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bütün meslektaşlarımızın kullanımına açıktır. Ancak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, yazının tamamının veya bir bölümünün kullanılması hâlinde “Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi – batinyilmaz.av.tr” şeklinde kaynak gösterilmesi ve ilgili yazıya bağlantı verilmesi konusunda hassasiyet rica etmekteyiz.

Bu sayfadaki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bütün meslektaşlarımızın kullanımına açıktır. Ancak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, yazının tamamının veya bir bölümünün kullanılması hâlinde “Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi – batinyilmaz.av.tr” şeklinde kaynak gösterilmesi ve ilgili yazıya bağlantı verilmesi konusunda hassasiyet rica etmekteyiz.

Av. Batın Yılmaz

Yazar

Av. Batın Yılmaz

Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi'nin kurucu avukatı. Ceza, şirketler, idare, gayrimenkul, icra ve tazminat hukukunun yanı sıra yabancılar ve vatandaşlık hukukunda dava ve danışmanlık yürütüyor.

Ofisimiz hakkında