Emsal karar incelemeleri

Yabancı Kararın Tenfizi: Beraat Bu Dosyada Kamu Düzeni Engeli Sayılmadı, Yargıtay HGK

Bu yazıda 16 başlık
  1. Kısa Cevap: Yabancı Kararın Tenfizi Yargıtayda Hangi Hâlde Reddediliyor?
  2. Hukuk Genel Kurulu Kararının Künyesi
  3. Uyuşmazlık Nasıl Başladı? Hissedarlar Sözleşmesinden İki ICC Kararına
  4. Tenfiz Şartları Nelerdir, Hâkim Yabancı Kararın Esasına Girebilir mi?
  5. Genel Kurul Ceza Beraatini Neden Tenfiz Engeli Saymadı?
  6. Sorumluluk Kararı Yol Aldı, Tazminat Kararı Neden Takıldı?
  7. Kamu Düzeni Gerekçesi Kanuna Dayanıyorsa Kanun İptal Edilince Ne Olur?
  8. Yargıtay Hangi Dosyada Reddetti, Hangisinde Tenfizi Korudu?
  9. Gerekçesizlik, Masraf, Faiz ve Vekâlet Ücreti Kamu Düzenine Aykırı mıdır?
  10. Karşılıklılık ve Fiilî Uygulama Nasıl İspat Edilir?
  11. Tenfiz Davası Nerede Açılır, Ne Kadar Sürer, Hukuk Değişti mi?
  12. Alacaklı ve Borçlu Benzer Dosyada Neyi İncelemelidir?
  13. Sık Sorulan Sorular
  14. Sonuç: Tenfizde Bakılan Kararın Doğruluğu Değil, Türkiye’deki Etkisidir
  15. Hukuki Kaynaklar ve İlgili İncelemeler
  16. Yazar ve Hukuki Bilgilendirme
Av. Batın Yılmaz

Yazan ve inceleyen: Av. Batın Yılmaz (İstanbul Barosu, Sicil No: 77008)
Yayın:  ·  Son güncelleme:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.

yabancı kararın tenfizi

yabancı kararın tenfizi

Kısa Cevap: Yabancı Kararın Tenfizi Yargıtayda Hangi Hâlde Reddediliyor?

Okunan kararlara göre yabancı kararın tenfizi, Türk hâkimi kararı yanlış bulduğu için reddedilmiyor. Ret için kanunda veya New York Sözleşmesi’nde sayılan bir engelin somut olarak saptanması gerekiyor; öne çıkan engeller savunma hakkının fiilen kısıtlanması ve kamu düzenine açık aykırılıktır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 8 Kasım 2023 tarihli, E. 2022/11-660, K. 2023/1066 sayılı kararında bu sınırı iki ICC hakem kararı üzerinden gösterdi. Kurul, ağır ceza mahkemesinin beraat kararını sorumluluk kararının tenfizine engel saymadı ve ret yönündeki direnme kararını oy çokluğuyla bozdu. Tazminat kararı bakımından ise davacının temyizini hukuki yarar yokluğundan reddetti; o karara ilişkin ret gerekçesi 11. Hukuk Dairesince savunma hakkı nedeniyle yerinde bulunmuştu.

Direnme kararının bozulması tenfiz kararı değildir; karar düzeltme yolu da açık bırakılmıştır. Genel Kurul bundan beş ay önce başka bir dosyada, sonradan iptal edilen bir kanun hükmüne dayanarak Alman mahkemesi kararının tanınmasını kamu düzenine açıkça aykırı bulmuştur. 6. Hukuk Dairesi 2025’te borçların silinmesine ilişkin Alman kararında davanın reddini koruyan istinaf kararını onamış, 11. Hukuk Dairesi 2026’da aynı borca ilişkin Alman alacak kararının tenfizini koruyan kararı onamıştır.

Bu inceleme, yayımlanan karar metinlerine dayanır; taraf adlarına yer verilmemiştir. Genel çerçeve için yabancı mahkeme kararlarına ilişkin rehbere, kararların Türkiye’deki etkileri için yabancı mahkeme kararlarının geçerliliği yazısına bakılabilir.

Hukuk Genel Kurulu Kararının Künyesi

Başlık Bilgi
Mahkeme Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Esas ve karar numarası E. 2022/11-660, K. 2023/1066
Karar tarihi 08.11.2023
Dava konusu Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tahkiminde verilen iki hakem kararının tanınması ve tenfizi
Önceki kararlar İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2021/390, K. 2021/797; 11. Hukuk Dairesi, E. 2019/2417, K. 2021/1051
Uygulanan hükümler New York Sözleşmesi m. 1 ve m. 5; 5718 sayılı Kanun m. 60-63; Anayasa m. 90; Türk Borçlar Kanunu m. 74
Sonuç (19.06.2013 tarihli karar) Davacının temyiz itirazlarının hukuki yarar yokluğundan reddi, oy birliği
Sonuç (13.12.2012 tarihli karar) Direnme kararının Özel Daire bozma nedenleriyle bozulması, oy çokluğu
Kanun yolu Karar düzeltme yolu açık bırakıldı; kararda kesinleşme bilgisi yer almamaktadır

Uyuşmazlık Nasıl Başladı? Hissedarlar Sözleşmesinden İki ICC Kararına

Davacı şirket bir holdingin yüzde 50 ortağıydı ve taraflar 16 Ocak 2007 tarihli hissedarlar sözleşmesini imzaladı. Davacı, davalının ve dava dışı şirketin hileli eylemleriyle zarara uğradığını ileri sürerek ICC tahkimine başvurdu.

Hakem heyeti birinci kararda davalının eylemlerini sözleşmedeki “Düzeltilmemiş Temerrüt Hali” saydı ve onu davacının payındaki değer kaybından müştereken ve müteselsilen sorumlu tuttu. İkinci kararda tazminata, tahkim ve yargılama masraflarına hükmetti. Tahsilat sağlanamayınca davacı, iki kararın New York Sözleşmesi uyarınca tanınmasını ve tenfizini istedi.

Tarih Gelişme Hukuki önemi
13.12.2012 Hakem heyeti davalının sorumluluğuna hükmetti. Beraat tartışmasının yöneldiği karar budur.
19.06.2013 Hakem heyeti tazminat ve masraflara hükmetti. Savunma hakkı tartışmasının yöneldiği karar budur.
20.01.2014 İstanbul 7. Ağır Ceza Mahkemesi sanıklar hakkında beraat kararı verdi; karar Yargıtay 23. Ceza Dairesince onanarak kesinleşti. Davalı sanık, davacı şirket müşteki konumundaydı.
30.06.2016 İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi davayı reddetti. Mahkeme beraat kararına ve adil yargılanma ihlaline dayandı.
29.11.2018 11. Hukuk Dairesi kararı bozdu. Daire usul ihlaline ilişkin somut delil sunulmadığını kabul etti.
10.02.2021 Daire karar düzeltme aşamasında önceki bozmayı kaldırdı, iki hakem kararını ayırarak kararı değişik gerekçeyle yeniden bozdu. Ret gerekçesi sorumluluk kararında yerinde görülmedi, tazminat kararında yerinde görüldü.
11.11.2021 Mahkeme direndi. Uyuşmazlık Hukuk Genel Kuruluna taşındı.

Davalı ise ihtilaf tarihinde ortak olmadığını, önce arabuluculuğa gidilmesi gerektiğini ve hakem heyetinin yetkisini aştığını ileri sürdü. Rapora erişiminin engellendiğini, edimin ifa edildiğini ve kararın Türk kararlarıyla çelişerek kamu düzenine aykırı olduğunu da savundu.

Tenfiz Şartları Nelerdir, Hâkim Yabancı Kararın Esasına Girebilir mi?

Yabancı mahkeme ilamı ile yabancı hakem kararı aynı rejime tabi değildir. 5718 sayılı Kanun’un 50. maddesine göre mahkeme ilamının Türkiye’de icrası “yetkili Türk mahkemesi tarafından tenfiz kararı verilmesine bağlıdır”. Hakem kararlarında ise Genel Kurula göre temel düzenleme Kanun’un 60-63. maddeleridir; ancak Kanun’un 1. maddesinin ikinci fıkrası ve Anayasa’nın 90. maddesi uyarınca New York Sözleşmesi kapsamındaki kararlarda önce Sözleşme uygulanır.

ICC kararında 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu’na atıf yer almamaktadır. Altan’a göre bu Kanun, yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yeri Türkiye olan veya Kanun’a tabi tutulan uyuşmazlıklara uygulanır; bu kapsamdaki kararlarda tenfiz yerine icra edilebilirlik kararı alınır. Bu nedenle ilk soru, hakem kararının gerçekten yabancı sayılıp sayılmadığıdır.

Engel Mahkeme ilamı (5718 m. 54) Hakem kararı (New York Sözleşmesi) İnceleme biçimi
Karşılıklılık (a) bendi, anlaşma, kanun hükmü veya “fiilî uygulama” arar. Türkiye’nin çekincelerine göre Sözleşmeye taraf ülkede verilmiş karar ve ticari uyuşmazlık aranır (6. HD E. 2025/3784’te onanan ilk derece kararı). Mahkeme ilamının tenfizinde aranır, tanınmasında aranmaz (E. 2022/800).
Yetki (b) bendi, “Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda” verilmiş olmayı arar. ICC kararının gerekçesinde bu bent hakem kararı şartı olarak yer almamaktadır. Mahkeme ilamında münhasır yetki resen incelenir, aşkın yetki incelemesi davalının itirazına bağlıdır (E. 2017/11-52).
Kamu düzeni (c) bendi, “Hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması” şartını koyar. Madde 5/2-b kapsamındadır. Hakem kararında 11. Hukuk Dairesine göre mahkemece resen dikkate alınabilir.
Savunma hakkı (ç) bendi, kişinin “usulüne uygun bir şekilde” çağrılmaması veya temsil edilmemesi hâlinde itiraza bağlı engel doğurur. Madde 5/1-b kapsamındadır. Hakem kararında 11. Hukuk Dairesine göre ileri sürme ve ispat, aleyhine tenfiz istenen tarafa aittir.

İki rejimde de hâkim esasa giremez. Genel Kurula göre “tenfiz hâkimince, yabancı hakem kararı esastan incelenemez ve hukuka uygunluğu denetlenemez”. E. 2022/800, K. 2023/607 sayılı kararda aynı kural mahkeme ilamı için tekrarlanmış ve “revision” sisteminin Türk hukukunda kabul edilmediği belirtilmiştir. Aynı karara göre hâkim, “sırf Türk hukukundakinden farklı maddi ve usul kuralları uygulanarak verildiği için yabancı bir kararı kamu düzenine aykırı sayıp tenfizini ret edemez”. Denetlenen kararın içeriği değil, icrasının sonuçları ve hüküm fıkrasının Anayasa’nın veya hukuk sisteminin temel ilkelerine, genel örf-adet ve ahlâk telakkilerine aykırı olup olmadığıdır.

Genel Kurul Ceza Beraatini Neden Tenfiz Engeli Saymadı?

İlk derece mahkemesi direnirken, beraat kararındaki maddi vakıa tespitlerinin Türk Borçlar Kanunu’nun 74. maddesi uyarınca hukuk hâkimini bağladığını, bu nedenle sorumluluk kararının kesinleşmiş ceza kararıyla çeliştiğini kabul etmişti. Genel Kurul bu yaklaşımı dört adımda reddetti:

  1. Kavram dar yorumlanır. Kurula göre “iç hukuktaki kamu düzeni kavramı ile milletlerarası özel hukuk alanındaki kamu düzeni kavramı birbirinden farklıdır”.
  2. Türkiye’de dava görülmesi yetmez. Yabancı karar Türk mahkemesi kararlarıyla “bağdaşmayacak düzeyde çelişki” içeriyorsa kamu düzeni engeli doğabilir. Ancak uyuşmazlığın Türk mahkemelerinde görülmesinin “her durumda kamu düzenine aykırılık teşkil edip yabancı hakem kararının tanıma ve tenfizine engel olacağı söylenemez”.
  3. Ceza ve hukuk yargılaması farklıdır. İki yargılamanın tarafları, delilleri ve araştırma yöntemleri ayrıdır. Türk Borçlar Kanunu’nun 74. maddesine göre hukuk hâkimi beraat kararıyla bağlı değildir; ceza hâkiminin tespit ettiği maddi olaylar ve fiilin hukuka aykırılığı ise hukuk hâkimini bağlar.
  4. Somut beraat böyle bir tespit içermez. Ceza mahkemesi “mahkûmiyetlerine yeterli iddiadan başka delil elde edilemediği ve atılan suçların unsurları itibarı ile oluşmadığından” beraat vermiş, çözümün hukuk yargılamasına ait olduğunu da belirtmiştir. Hakem heyeti ise haksız fiil veya kusur yönünden değil, sözleşmedeki temerrüt hâli yönünden karar vermiştir.

Kurulun ölçütü şu cümlede toplanmaktadır:

“Öte yandan maddi vakıanın hukuka aykırılığı hakkında tereddüde mahal vermeyecek düzeyde açık bir tespit içermeyen kesinleşmiş ceza mahkemesi kararının varlığı, aynı maddi vakıayı konu alan yabancı hakem kararının tanınması ve tenfizine kamu düzenine aykırılıktan engel oluşturmaz.”

Metindeki kayıt, açık bir tespit içermeyen ceza kararına ilişkindir; yazarın değerlendirmesine göre ceza hâkimi fiilin işlenmediğini kesin olarak saptamışsa farklı bir sonuç gündeme gelebilir. Görüşmelerde beraat nedeniyle kamu düzeni engeli bulunduğu ve direnme kararının onanması gerektiği savunulmuş, bu görüş çoğunlukça benimsenmemiştir.

Sorumluluk Kararı Yol Aldı, Tazminat Kararı Neden Takıldı?

Aynı tahkimden çıkan iki karar aynı sonucu almadı. 11. Hukuk Dairesi 2018 tarihli bozmasında usul ihlaline ilişkin “somut deliller ibraz edilmemiştir” demişti. 2021 tarihli karar düzeltme kararında ise tazminat kararı yönünden görüşünü değiştirdi ve oy çokluğuyla ret gerekçesini yerinde buldu.

Dairenin dayandığı olgular somuttur. Hakem heyeti, hükme esas alınan Mart 2010 raporunu hazırlayanların isimlerinin ve değer hesabındaki finansal model ile metoda ilişkin kısmın gizlenmesine izin vermişti. Rapor davalı asiller tarafından değil, yalnızca avukatlarınca ve davalı tarafın değerleme çalışmasını yürütenlerce incelenebilmiş, davalı tarafın hazırlattığı taslak raporun asillerle paylaşılması da yasaklanmıştı. Daire ayrıca çapraz sorgunun engellendiğini, gizliliğin makul ve hukuki bir temele dayanmadığını ve kararlaştırılan usul kurallarına aykırılığı belirtti. Daire bunu Sözleşme’nin 5/1-b ve 5/2-b maddeleri ile 5718 sayılı Kanun’un hakem kararlarına ilişkin 62. maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (d) bentlerine aykırı gördü:

“Savunma hakkının kısıtlanması ve bu suretle adil yargılanma hakkının ihlali, ayrıca Türk kamu düzenine de açıkça aykırılık teşkil etmektedir.”

Yazarın değerlendirmesine göre iki karar arasındaki fark, itirazın yöneldiği yerdedir. Beraat tartışması hakem kararının sonucuna yönelmiştir ve sonuç esastan denetlenemez. Rapor tartışması ise yargılamanın nasıl yürütüldüğüne yönelmiştir; hâkim bunu incelerken borcun doğru hesaplanıp hesaplanmadığına girmez.

Genel Kurulun tazminat kararına ilişkin gerekçesi dar okunmalıdır. Kurul, bu kararın “bozma kararı kapsamı dışında kaldığından mevcut durum itibariyle anılan yabancı hakem kararına yönelik davacı tarafın temyizinde hukuki yarar bulunmamaktadır” demiştir. Savunma hakkı gerekçesi Özel Dairenin kararında tartışılmış, Kurulun bu bölümdeki sonucu hukuki yarar yokluğuna dayanmıştır. Kurul iki hakem kararı için tek hüküm kurulmasını da usule aykırı bulmuştur.

Kamu Düzeni Gerekçesi Kanuna Dayanıyorsa Kanun İptal Edilince Ne Olur?

E. 2022/800 sayılı dosyada Türk şirket, Almanya’da kendisine karşı açılan alacak davasının zamanaşımından reddine ilişkin Duisburg mahkemesi kararının tanınmasını istedi. Mahkeme davayı kabul etti, 11. Hukuk Dairesi iki kez bozdu, mahkeme direndi.

Genel Kurul 7 Haziran 2023’te oy birliğiyle ve kesin olarak direnme kararını bozdu, davanın reddi gerektiğini belirtti. Gerekçeye göre 7194 sayılı Kanun’la 3332 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 4. madde, belirli ödemeleri pay karşılığı sayıp geriye etkili olarak ortaklık ilişkisi ve mülkiyet hakkı kuruyordu. Yabancı karar ise davalıyı pay sahibi saymamıştı; Kurul bunu mülkiyet hakkına ilişkin Anayasa ve hukuk sisteminin temel ilkelerine aykırı buldu. Aynı durumdaki kişilerin davalarında çelişkili sonuçların hukuki belirliliğe ve Anayasa’nın 36. maddesine aykırı olacağını da belirtti. Türk mahkemesi kararlarıyla bağdaşmama ise genel kural olarak aktarılmış, kararda belirli bir Türk kararının değerlendirilmesine yer verilmemiştir.

E. 2023/780, K. 2024/189 sayılı Genel Kurul kararına göre Anayasa Mahkemesi, 18 Mayıs 2023 tarihli, E. 2020/11, K. 2023/98 sayılı kararıyla Geçici 4. maddeyi iptal etti. İptal kararı 12 Eylül 2023’te yayımlanarak yürürlüğe girdi. Anayasa Mahkemesi kararı ve iptal gerekçesi ayrıca okunmamıştır. Köln mahkemesi kararının tenfizine ilişkin bu dosyada Özel Daire, aynı maddeye dayanarak tenfizin kamu düzenine aykırı olduğunu kabul etmiş, mahkeme direnmişti. Genel Kurul 17 Nisan 2024’te esasa girmedi ve “Anayasa Mahkemesi iptal kararı ile oluşan yeni durum karşısında” dosyanın 11. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar verdi; karar düzeltme yolunu da açık bıraktı.

Kalan soru yazarın değerlendirmesidir. E. 2022/800 sayılı karar, iptal kararının tarihinden sonra, yayımından önce verilmiştir ve kararda iptal kararına atıf yer almamaktadır. Genel Kurul kamu düzenini “zamana ve yere göre değişen” bir kavram olarak tanımlamaktadır. Bu nedenle engel bir kanun hükmüne dayanıyorsa bu hükmün karar tarihindeki durumu ayrıca denetlenmelidir. Köln dosyasında 11. Hukuk Dairesinin vardığı sonuç UYAP aramasında bulunamadığından, iptalin kamu düzeni değerlendirmesine etkisi bu kararlardan anlaşılmamaktadır.

Yargıtay Hangi Dosyada Reddetti, Hangisinde Tenfizi Korudu?

Tablo, UYAP’ta okunan tam metinlerden seçilen dokuz kararı özetlemektedir; bir sayım değildir ve başarı oranı olarak okunmamalıdır.

Karar Yabancı karar Tartışılan engel Yargıtay sonucu Belirleyici nokta
HGK E. 2022/11-660, K. 2023/1066 (08.11.2023) İki ICC hakem kararı Beraat ve savunma hakkı Bir karar yönünden direnmenin bozulması (oy çokluğu), diğeri yönünden temyizin reddi (oy birliği) Beraatte açık tespit yoktu; tazminat kararı bozma dışında kaldı
11. HD E. 2025/6280, K. 2026/3123 (02.06.2026) Alman eyalet mahkemesinin 50.000 euroluk alacak kararı Sonraki iflas ve borçların silinmesi, kamu düzeni Tanıma ve tenfizi koruyan istinaf kararının onanması, oy birliği, kesin Bölge adliye mahkemesi sonraki iflası engel saymadı
6. HD E. 2025/3784, K. 2026/1634 (21.04.2026) Stockholm’de verilen UNCITRAL hakem kararının masraf ve avukatlık ücreti hükmü Karşılıklılık, ticari nitelik, kamu düzeni Tanıma ve tenfizi koruyan istinaf kararının onanması, oy birliği Daire, protokolle yapılan ödemenin infaz aşamasında dikkate alınacağını belirtti
6. HD E. 2025/3678, K. 2025/4288 (10.12.2025) Essen mahkemesinin iflas yoluyla borç silinmesi kararı Kamu düzeni Davanın reddini koruyan istinaf kararının onanması, oy birliği İlk derece, Türk hukukunda iflasın borcu sona erdirmediğini kabul etti
9. HD E. 2024/12327, K. 2025/346 (13.01.2025) Suudi Arabistan mahkemesinin işçi alacağı kararı Kesinleşme, dava türü, hukuki yarar Bölge adliye mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ve ilk derece kararının bozulması, oy birliği Kesinleşme belgesi eksikti; eda kararı için tanıma değil tenfiz mümkün olabilirdi
HGK E. 2023/780, K. 2024/189 (17.04.2024) Köln mahkemesi kararı Geçici 4. madde ve kamu düzeni Dosyanın Özel Daireye gönderilmesi, oy birliği, karar düzeltme yolu açık Anayasa Mahkemesinin iptal kararı yeni durum sayıldı
HGK E. 2022/800, K. 2023/607 (07.06.2023) Duisburg mahkemesi kararı (tanıma) Kamu düzeni Direnme kararının bozulması, oy birliği, kesin Yabancı karar, Geçici 4. madde ve mülkiyete ilişkin temel ilkelerle bağdaşmadı
11. HD E. 2021/8592, K. 2023/104 (10.01.2023) GAFTA hakem kararı Kamu düzeni, tahkim anlaşmasının kapsamı Kısmi tenfiz kararının onanması, oy birliği Türk davasının masrafı dışındaki kısımlar tenfiz edildi
HGK E. 2017/11-52, K. 2021/671 (03.06.2021) Düsseldorf mahkemesinin masraf tespit kararları Ülkesellik ve kamu düzeni Tenfiz yönündeki direnme kararının onanması, oy çokluğu, karar düzeltme yolu açık Asıl karar yalnızca Almanya içinde koruma sağlıyordu

Dört sonuç çıkmaktadır:

  • Kabul sonucu parçalı olabilir. GAFTA dosyasında ilk derece mahkemesi, Türk mahkemesindeki davanın masrafına ilişkin kısmı “hakem kararının geri kalan kısmından ayrılabilir nitelikte” görerek reddetti. Dairenin onamasında ayrılabilirliğe ilişkin ayrı değerlendirme yer almamaktadır.
  • Yabancı ülkeye özgü koruma o ülkede kaldığında engel sayılmadı. Genel Kurul, Alman patentine ilişkin korumanın Almanya içinde kaldığını ve tenfizin patentin Türkiye’de kullanımını engellemeyeceğini belirterek kararın “Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmadığı” sonucuna vardı. Karşı oy, ülkeselliğin iki yönlü olduğunu ve davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
  • Alacak kararı tenfiz edildi, borcu silen karar tanınmadı. 6. ve 11. Hukuk Dairelerinin kararlarında aynı Alman ilamı ile Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/256 Esas sayılı dosyası geçmektedir. Borçlunun davası ilk derecede kamu düzeni gerekçesiyle reddedilmiştir. Alacaklıların davasında ilk derece, iflasa ilişkin kararın tanındığını gösteren karar veya dava bulunmadığını gözetmiş, bölge adliye mahkemesi sonraki iflası engel saymamıştır. Yazarın değerlendirmesine göre açık soru, Kanun’un 55. maddesindeki “yerine getirilmesine engel bir sebep” itirazıdır; iki kararda bu hükme ilişkin değerlendirme yer almamaktadır.
  • Onama kararında ölçüt alt dereceden okunur. 6. Hukuk Dairesinin kararında kamu düzenine ilişkin ayrı bir değerlendirme, bölge adliye mahkemesinin gerekçesi ve “kesin olarak” ibaresi yer almamaktadır. 11. Hukuk Dairesi de yalnızca isabetsizlik bulunmadığını belirtmiştir. Bu nedenle kararlar, her yabancı iflas kararının reddedileceği şeklinde genelleştirilmemelidir.

Gerekçesizlik, Masraf, Faiz ve Vekâlet Ücreti Kamu Düzenine Aykırı mıdır?

Gerekçesizlik. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulu, üçte ikiyi aşan oy çokluğuyla verdiği 10 Şubat 2012 tarihli, E. 2010/1, K. 2012/1 sayılı kararında “Yabancı mahkeme kararlarının salt gerekçesinin bulunmamasının kesinleşmiş yabancı mahkeme kararının tenfizine engel olmayacağına” hükmetmiştir. Kurula göre savunma hakkını kullanma imkânının verilmemesi ise kamu düzeninin müdahalesini gerektirir.

Masraf. Genel Kurula göre (E. 2017/11-52) masraf tespit kararları asıl kararın fer’isidir ve şartları asıl karara bağlı olarak incelenir.

Faiz ve vekâlet ücreti. GAFTA kararında üç ayda bir birleştirilen yıllık yüzde 4 faize ilişkin ayrı bir kamu düzeni değerlendirmesi yer almamaktadır. 6. Hukuk Dairesinin E. 2025/3784 sayılı kararıyla onanan ilk derece kararı ise tahkim gideri ve avukatlık ücreti hükmünün tenfiz sonuçlarını kamu düzenine aykırı görmemiş, fahiş tutar itirazı bozma sebebi sayılmamıştır.

Karşılıklılık ve Fiilî Uygulama Nasıl İspat Edilir?

Şart, yabancı mahkeme ilamlarının tenfizinde aranır ve anlaşma, kanun hükmü veya “fiilî uygulamanın bulunması” ile karşılanır. İncelenen Yargıtay kararlarında güncel bir ispat ölçütü yer almamaktadır. Masraf tespit kararları dosyasında Genel Kurul federal yapılarda “karşılıklılığın federal devlet ile değil, kararı veren mahkemenin bulunduğu federe devlet ile” aranacağını belirtmiştir.

E. 2016/4409 sayılı dosyada Daire görev yönünden bozduğu için davalının ikili anlaşma itirazına girmemiştir. 6. Hukuk Dairesinin onadığı dosyada ise Gündoğan, karşılıklılık üzerinde durulmamasını “fiili karşılıklılığın araştırılması gerekirdi” diyerek eleştirmektedir.

Aşağıdaki ispat kuralları öğretiden alınmıştır. Aygül’e göre hâkim karşılıklılığı resen araştırır ve Adalet Bakanlığından bilgi ister. Taraflar da yabancı ülkede Türk kararlarının tenfiz edildiğini gösteren kararları sunabilir; şart resen tespit edilemezse davacıdan fiilî karşılıklılığı ispatlaması istenebilir ve ispatlayamazsa dava reddedilir.

Tenfiz Davası Nerede Açılır, Ne Kadar Sürer, Hukuk Değişti mi?

  • Mahkeme: Yabancı ilamda Kanun’un 51. maddesi asliye mahkemesini gösterir. 11. Hukuk Dairesi 2017’de ticari alacakta asliye ticaret mahkemesinin görevli olduğunu belirterek kararı resen bozmuştur (UYAP metninde “5. maddesi” diye geçen hüküm 51. maddedir).
  • Dava türü: 9. Hukuk Dairesi, eda davası sonucunda verilen karar için “bu kararın tanınması değil tenfizi mümkün olabilir” demiştir. Tanıma ile tenfiz ayrımı yabancı kararın tanınmasına ilişkin incelememizde ele alınmıştır.
  • Belgeler: Kesinleşme ön koşuldur ve mahkemece gözetilir. Daire, onanmış belgelerin sunulması için süre verilmeden karar verilmesini eksik inceleme saymıştır. Hazırlık için apostil yazısına bakılabilir.
  • Süre: Kanun basit yargılama usulünü öngörse de Köln dosyası 2009’daki ilk derece kararından sonra 2024’te hâlâ Yargıtaydaydı. Bu örnek genel bir süre göstergesi değildir.

Kasım 2026 itibarıyla erişilen kaynaklarda, 5718 sayılı Kanun’un 50-63. maddelerini veya 4686 sayılı Kanun’u değiştiren yeni bir düzenlemeye rastlanmamıştır; bu kontrol Resmî Gazete taraması değildir. 7589 sayılı Kanun’un LegaPro’daki değişiklik özetinde bu iki Kanun yer almamaktadır. Aynı özete göre Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362. maddesine, istinaf kabul edilerek yeniden verilen kararların temyizini parasal sınıra bağlayan bir fıkra eklenmiştir.

Alacaklı ve Borçlu Benzer Dosyada Neyi İncelemelidir?

Alacaklı bakımından tenfiz, yabancı şirketlerin Türkiye’de alacak tahsili sürecinin yalnızca bir yoludur. Sözleşmedeki yetki ve tahkim şartının etkisi için yetkili mahkeme ve uygulanacak hukuk yazısına bakılabilir.

  • Hükmün parçaları: Alacaklı her hakem kararını ve ayrılabilir her kısmı ayrı talep etmeli, tazminatın hangi kararda olduğunu baştan belirlemelidir (HGK E. 2022/11-660; 11. HD E. 2021/8592).
  • Çağrı ve savunma kayıtları: Alacaklı, yabancı yargılamadaki tebliğ ve rapora erişim kayıtlarını hazır bulundurmalıdır (HGK E. 2022/11-660).
  • Somut ihlal: Borçlu genel iddia yerine erişilemeyen belgeyi ve kısıtın içeriğini göstermelidir; Dairenin 2018 ve 2021 kararları bu farkı gösterir.

Sık Sorulan Sorular

Yabancı Mahkemeden Alınan Alacak Kararı Türkiye’de Doğrudan İcra Edilebilir mi?

Hayır. 5718 sayılı Kanun’un 50. maddesine göre yabancı mahkeme ilamının icrası yetkili Türk mahkemesinin tenfiz kararına bağlıdır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, eda davası sonucunda verilen karar için tanımanın değil tenfizin mümkün olabileceğini belirtmiştir.

Tenfiz Hâkimi Yabancı Kararın Esasını İnceleyebilir mi?

Hayır. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre tenfiz hâkimi yabancı mahkeme veya hakem kararını esastan inceleyemez, hukuka uygunluğunu denetleyemez. Hâkim, kanunda veya New York Sözleşmesi’nde sayılan engellere ve hüküm fıkrasının Türk hukukunun temel ilkelerine açıkça aykırı olup olmadığına bakar.

Türkiye’de Verilen Beraat Kararı Yabancı Hakem Kararının Tenfizini Engeller mi?

Her durumda engellemez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2022/11-660 sayılı kararda maddi vakıanın hukuka aykırılığı hakkında açık tespit içermeyen kesinleşmiş ceza kararının tenfize kamu düzeni engeli oluşturmayacağını kabul etmiştir. İncelenen dosyada hakem kararı sözleşmesel sorumluluğa, beraat ise delil yetersizliğine ve suç unsurlarının oluşmamasına dayandığından çelişki görülmemiştir.

Yabancı Hakem Kararının Tenfizinde Savunma Hakkı Ne Zaman Ret Sebebi Olur?

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, hükme esas raporun hazırlayanlarının ve hesap yönteminin gizlendiği, raporu davalı asillerin göremediği bir ICC dosyasında ret gerekçesini yerinde bulmuştur. New York Sözleşmesi’nin 5/1-b maddesindeki sebebin ileri sürülmesi ve ispatı, aleyhine tenfiz istenen tarafa aittir; genel iddia 2018 tarihli bozmada yeterli görülmemiştir.

Hukuk Genel Kurulu ICC Kararlarının Tenfizine Karar Verdi mi?

Hayır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2022/11-660 sayılı dosyada yalnızca sorumluluk kararı yönünden ret yönündeki direnme kararını bozmuş, tazminat kararı yönünden temyizi hukuki yarar yokluğundan reddetmiştir. Karar düzeltme yolu açık bırakılmıştır.

Almanya’da Borcu Silinen Kişiye Karşı Alacak Kararı Türkiye’de Tenfiz Edilebilir mi?

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2 Haziran 2026 tarihli, E. 2025/6280 sayılı kararda yabancı mahkeme kararından sonra Almanya’da iflas edilmesini tanıma ve tenfize engel saymayan istinaf kararını onamıştır. Aynı Alman ilamına ilişkin borç silme kararının tanınması talebi ise 6. Hukuk Dairesince onanan kararla reddedilmiştir. Sonuç başka dosyalara otomatik taşınmaz.

Sonuç: Tenfizde Bakılan Kararın Doğruluğu Değil, Türkiye’deki Etkisidir

Hukuk Genel Kurulunun 8 Kasım 2023 tarihli kararı, kamu düzeninin yabancı kararı yeniden yargılamanın aracı olamayacağını göstermektedir. Açık tespit içermeyen beraat kararı tenfiz engeli sayılmamıştır. Rapora erişimi somut olarak kısıtlanan davalı yönünden ise Özel Daire ret gerekçesini yerinde bulmuş, bu kısım bozma kapsamı dışında kalmıştır.

Kanun hükmüne dayanan bir çelişki tanımayı engellemiş, ancak bu hükmün iptali benzer dosyayı yeniden Özel Daireye taşımıştır. Bu nedenle benzer dosyalarda ilk soru kararın doğru olup olmadığı değil, hangi engelin hangi belgeyle gösterilebildiğidir. Kararlar başka dosyalar için otomatik sonuç doğurmaz.

Hukuki Kaynaklar ve İlgili İncelemeler

Mevzuat

Yargıtay Kararları

Liste yazıda anılan kararları içerir; bağlantılar UYAP tam metinlerine gider.

Diğer Kaynaklar ve İlgili Yazılar

Yazar ve Hukuki Bilgilendirme

Av. Batın YILMAZ
İstanbul Barosu – Sicil No: 77008

Bu metin, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08.11.2023 tarihli, E. 2022/11-660, K. 2023/1066 sayılı kararına dayalı hukuki karar incelemesidir. İnceleme, yayımlanan karar metniyle sınırlıdır; başka dosyalarda aynı sonucun elde edileceği anlamına gelmez.

Bu sayfadaki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bütün meslektaşlarımızın kullanımına açıktır. Ancak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, yazının tamamının veya bir bölümünün kullanılması hâlinde “Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi – batinyilmaz.av.tr” şeklinde kaynak gösterilmesi ve ilgili yazıya bağlantı verilmesi konusunda hassasiyet rica etmekteyiz.

Bu sayfadaki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bütün meslektaşlarımızın kullanımına açıktır. Ancak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, yazının tamamının veya bir bölümünün kullanılması hâlinde “Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi – batinyilmaz.av.tr” şeklinde kaynak gösterilmesi ve ilgili yazıya bağlantı verilmesi konusunda hassasiyet rica etmekteyiz.

Av. Batın Yılmaz

Yazar

Av. Batın Yılmaz

Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi'nin kurucu avukatı. Ceza, şirketler, idare, gayrimenkul, icra ve tazminat hukukunun yanı sıra yabancılar ve vatandaşlık hukukunda dava ve danışmanlık yürütüyor.

Ofisimiz hakkında