Yabancılar ve Vatandaşlık Hukuku
Yabancı Uyruklu Kişiler Türkiye’de Nasıl Evlenir? Gerekli Belgeler ve Hukuki Süreç
Bu yazıda 15 başlık
- Türkiye’de Yabancı Uyruklu Kişiler Evlenebilir mi?
- Evlenme Ehliyeti Hangi Hukuka Göre Belirlenir?
- Yabancı Eş İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?
- Evlenme Ehliyet Belgesi Nedir?
- Apostil, Konsolosluk Tasdiki ve Türkçe Tercüme
- Evlendirme Memurluğu Başvuruyu Reddedebilir mi?
- Türkiye’de Yapılan Evlilik Nüfusa Nasıl Tescil Edilir?
- Türk Vatandaşıyla Evlenmek Otomatik İkamet İzni Sağlar mı?
- Türk Vatandaşıyla Evlenmek Otomatik Vatandaşlık Sağlar mı?
- Anlaşmalı Evlilik İncelemesinde Hangi Ölçütler Kullanılır?
- Danıştay Kararları – Anlaşmalı Evlilik Konusu
- Yabancı Eşle Evlenme Sürecinde Sık Yapılan Hatalar
- Sık Sorulan Sorular
- Sonuç
- Hakkımız – İletişim Bilgileri

Yayın: · Son güncelleme:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.
Yabancı ülke vatandaşları Türkiye’de Türk vatandaşıyla veya başka bir yabancıyla resmî olarak evlenebilir. Bunun için eşlerin evlenme ehliyetine sahip olması, evlenmeye yasal bir engel bulunmaması ve evlendirme memurluğunun istediği belgelerin usulüne uygun şekilde sunulması gerekir. Yabancı eş bakımından özellikle pasaport veya kimlik belgesi, evlenme ehliyet belgesi, önceki evliliğin sona erdiğini gösteren belgeler, sağlık raporu ile gerekli hâllerde apostil veya konsolosluk tasdiki ve Türkçe tercüme önem taşır.
Türkiye’de yapılan evlilik, yabancı eşe kendiliğinden ikamet izni, çalışma izni veya Türk vatandaşlığı vermez. Evlilik sonrasında aile ikamet izni ya da vatandaşlık başvurusu yapılabilse de her süreç kendi koşulları içinde idarece ayrıca değerlendirilir.
Türkiye’de Yabancı Uyruklu Kişiler Evlenebilir mi?
Türkiye’de evlenme işlemi, eşlerin vatandaşlığından bağımsız olarak Türk makamları önünde yapılabilir. Bir Türk vatandaşı ile yabancı uyruklu kişi veya iki yabancı uyruklu kişi, gerekli koşulları sağlamaları hâlinde Türkiye’de resmî nikâh kıyabilir.
Türk Medenî Kanunu (TMK) m.134 uyarınca evlenecek kişiler, içlerinden birinin oturduğu yer evlendirme memurluğuna birlikte başvurur. Belediye bulunan yerlerde evlendirme memuru, belediye başkanı veya bu işle görevlendirilmiş memurdur.
Başvurunun yapılacağı belediye veya evlendirme memurluğu, yabancı eşin vatandaşlığına, belge düzenine ve başvurunun özelliklerine göre ek belge isteyebilir. Bu nedenle başvuru öncesinde ilgili belediyenin evlendirme biriminden güncel belge listesi alınması önemlidir.
Evlenme Ehliyeti Hangi Hukuka Göre Belirlenir?
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m.13 uyarınca evlenme ehliyeti ve şartları, taraflardan her birinin evlenme anındaki millî hukukuna tabidir. Buna karşılık evliliğin şekli, evliliğin yapıldığı ülke hukukuna göre belirlenir.
Bu ayrım şu anlama gelir:
- Türk vatandaşı eşin evlenme ehliyeti, Türk hukukuna göre değerlendirilir.
- Yabancı eşin evlenme ehliyeti ve medeni durumuna ilişkin koşullar, kural olarak kendi millî hukukuna göre incelenir.
- Nikâh başvurusu, evlendirme memurluğu incelemesi, resmî tören ve Türkiye’deki tescil işlemleri Türk hukukuna tabidir.
TMK uyarınca evlenme için başlıca şartlar şunlardır:
- Kural olarak 17 yaşın doldurulmuş olması,
- Ayırt etme gücünün bulunması,
- Küçük veya kısıtlı bakımından gerektiğinde yasal temsilci izninin alınması,
- Önceki evliliğin hukuken sona ermiş olması,
- Kanunda sayılan hısımlık ve diğer evlenme yasaklarının bulunmaması.
TMK m.124’e göre olağanüstü durumlarda ve pek önemli sebeple, hâkim tarafından 16 yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine izin verilebilir. TMK m.125 gereğince ise ayırt etme gücüne sahip olmayan kişiler evlenemez.
Yabancı Eş İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?
Belge listesi yabancının vatandaşı olduğu ülkeye ve başvurunun yapılacağı evlendirme memurluğunun uygulamasına göre farklılaşabilmekle birlikte, yabancı uyruklu kişiler bakımından çoğunlukla aşağıdaki belgeler aranır:
Tablonun tamamı için yana kaydırın
| Belge | İşlevi |
|---|---|
| Pasaport veya geçerli kimlik belgesi | Kimlik, vatandaşlık ve doğum bilgilerinin tespiti |
| Evlenme ehliyet belgesi | Yabancının kendi millî hukukuna göre evlenmesine engel bulunmadığını gösterir |
| Bekârlık veya medeni durum belgesi | Kişinin evli olup olmadığını ve evlenme durumunu gösterir |
| Doğum belgesi veya nüfus kayıt belgesi | Yaş, doğum yeri ve aile bağlarının tespiti bakımından kullanılabilir |
| Boşanma kararı veya ölüm belgesi | Önceki evliliğin sona erdiğini gösterir |
| Sağlık raporu | TMK m.136 kapsamındaki başvuru belgelerindendir |
| Apostil veya konsolosluk tasdiki | Yabancı resmi belgenin Türkiye’de kullanılabilirliğini sağlar |
| Türkçe tercüme | Yabancı dildeki belgenin Türk makamlarınca incelenmesini sağlar |
| Fotoğraf ve belediyece istenen diğer belgeler | Evlendirme dosyasının tamamlanması amacıyla istenir |
TMK m.136’da eşlerin nüfus cüzdanı ve nüfus kayıt örneği, önceki evlilik sona ermişse buna ilişkin belge, gerekli durumlarda yasal temsilci izni ve sağlık raporunu evlendirme memurluğuna vermesi düzenlenmiştir. Yabancı eş yönünden bu belgelerin karşılığı, kendi ülkesindeki yetkili makamlarca düzenlenen belgeler olabilir.
Evlenme Ehliyet Belgesi Nedir?
Evlenme ehliyet belgesi, yabancı kişinin kendi ülke hukukuna göre evlenmesine engel bulunmadığını gösteren resmi belgedir. Bu belge, bazı ülkelerde bekârlık belgesi veya medeni durum belgesiyle birlikte düzenlenebilir.
Belgenin içeriğinde genellikle kişinin:
- Adı ve soyadı,
- Doğum tarihi ve yeri,
- Vatandaşlığı,
- Medeni durumu,
- Evlenmesine engel bulunup bulunmadığı
yer alır.
Yabancı ülke makamlarından alınan belgenin, başvurunun yapılacağı evlendirme memurluğunun kabul ettiği biçimde düzenlenmiş olması gerekir. Belgenin güncelliği de önem taşır. Uygulamada, evlendirme memurluğu belgenin düzenleme tarihine göre yeniden belge ibraz edilmesini isteyebilir.
Apostil, Konsolosluk Tasdiki ve Türkçe Tercüme
Yabancı makamlarca düzenlenen belgelerin Türkiye’de kullanılabilmesi için, belgeyi düzenleyen ülkeye göre apostil veya konsolosluk tasdiki gerekebilir.
Apostil usulünün geçerli olduğu ülkelerde belgeye apostil şerhi eklenmesi istenir. Apostil, belgenin düzenlendiği ülkedeki yetkili makam tarafından verilen ve belgenin resmî niteliğinin uluslararası alanda doğrulanmasını sağlayan tasdik şerhidir.
Apostil sisteminin uygulanmadığı ülkeler bakımından ise belgenin ilgili ülke makamlarınca, Türk dış temsilciliklerince veya gerekli diğer mercilerce tasdik edilmesi gerekebilir.
Yabancı dilde düzenlenmiş belgeler yönünden Türkçe tercüme de gereklidir. Tercümenin noter onaylı olması veya evlendirme memurluğunun aradığı usule uygun biçimde hazırlanması talep edilebilir.
Belge sunulmadan önce şu kontroller yapılmalıdır:
- Belgeyi düzenleyen makamın yetkili olup olmadığı,
- Apostil veya tasdik gerekip gerekmediği,
- Belgenin güncel olup olmadığı,
- İsim, doğum tarihi ve pasaport bilgilerinin diğer belgelerle uyumlu olup olmadığı,
- Türkçe çevirinin eksiksiz olup olmadığı,
- Önceki evlilik ve boşanma bilgilerinin açık biçimde gösterilip gösterilmediği.
Evlendirme Memurluğu Başvuruyu Reddedebilir mi?
TMK m.137 uyarınca evlendirme memuru, evlenme başvurusunu ve ekindeki belgeleri inceler. Başvuruda eksiklik görülürse, eksiklik tamamlatılabilir.
Başvurunun usulüne uygun yapılmadığı, eşlerden birinin evlenmeye ehil olmadığı veya evlenmeye yasal engel bulunduğu anlaşılırsa, evlenme başvurusu reddedilir ve durum evleneceklere yazılı olarak bildirilir.
Başvurunun reddedilmesine yol açabilecek başlıca durumlar şunlardır:
- Evlenme ehliyet belgesinin bulunmaması veya kabul edilebilir nitelikte olmaması,
- Pasaport veya kimlik bilgilerinde çelişki bulunması,
- Önceki evliliğin sona erdiğinin ispatlanamaması,
- Apostil, tasdik veya tercüme eksikliği,
- Evlenme yaşının veya ehliyet koşullarının sağlanmaması,
- Kanuni evlenme yasağının bulunması.
Belge eksikliği giderilebilir nitelikteyse, çoğu olayda eksik belgenin tamamlanmasıyla yeniden başvuru yapılabilir. Ret işleminin gerekçesi ile tebliğ tarihi saklanmalıdır.
Türkiye’de Yapılan Evlilik Nüfusa Nasıl Tescil Edilir?
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.23/1 uyarınca, 22 nci madde kapsamında evlendirme işlemini yapan makamlar, evlendirme bildirimini evlenme tarihinden itibaren 10 gün içinde nüfus müdürlüğüne göndermekle yükümlüdür. Nüfus müdürlüğü, bu bildirime dayanarak gerekli tescil işlemini yapar.
Türkiye’de yapılan resmî nikâhın tesciliyle birlikte Türk vatandaşı eşin nüfus kaydı güncellenir. Evlilik kaydı; aile ikamet izni, vatandaşlık başvurusu, çocukların nüfus işlemleri ve aile hukukundan doğan diğer sonuçlar bakımından önem taşır.
Yurt dışında yapılmış evlilikler bakımından ise Nüfus Hizmetleri Kanunu m.24 hükümleri uygulanır. Yabancı makam önünde yapılan evliliğin Türkiye’de kayıt altına alınması için belgenin Türkçeye çevrilmesi ve usulüne uygun onay işlemlerinin tamamlanması gerekir.
Türk Vatandaşıyla Evlenmek Otomatik İkamet İzni Sağlar mı?
Türk vatandaşıyla evlilik, yabancı eşin aile ikamet iznine başvurabilmesine hukuki zemin oluşturabilir. Ancak evlilik, tek başına ve kendiliğinden ikamet izni verildiği anlamına gelmez.
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) m.37, aile ikamet izni verilmeden veya uzatılmadan önce makul şüphe bulunması hâlinde, evliliğin yalnızca ikamet izni alabilme amacıyla yapılıp yapılmadığının valiliklerce araştırılabileceğini düzenler.
Araştırma sonucunda evliliğin sırf ikamet izni amacıyla yapıldığı tespit edilirse aile ikamet izni verilmez; verilmiş izin de iptal edilebilir.
Bu nedenle aile ikamet izni başvurusunda eşlerin gerçek aile birliği içinde yaşadığını gösteren olgular önem taşır. Ortak ikamet, kira sözleşmesi, adres kayıtları, birlikte yaşamı gösteren belgeler, tutarlı beyanlar ve aile hayatının fiilen kurulduğunu gösteren veriler idari incelemede dikkate alınabilir.
Türk Vatandaşıyla Evlenmek Otomatik Vatandaşlık Sağlar mı?
Türk Vatandaşlığı Kanunu (TVK) m.16 uyarınca bir Türk vatandaşıyla evlenmek, doğrudan Türk vatandaşlığı kazandırmaz.
Türk vatandaşlığı için başvuruda bulunabilmek adına yabancının kural olarak:
- Bir Türk vatandaşıyla en az üç yıldan beri evli olması,
- Evliliğinin devam ediyor olması,
- Aile birliği içinde yaşaması,
- Evlilik birliğiyle bağdaşmayan bir faaliyette bulunmaması,
- Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil eden bir hâlinin bulunmaması
gereklidir.
Bu koşulların mevcut olması da vatandaşlığın kendiliğinden kazanıldığı anlamına gelmez. Başvuru yapılır ve idari makamlarca kanuni koşullar yönünden inceleme gerçekleştirilir.
Anlaşmalı Evlilik İncelemesinde Hangi Ölçütler Kullanılır?
Anlaşmalı veya muvazaalı evlilik, şeklen geçerli bir evliliğin gerçekte aile birliği kurma amacından uzak biçimde, yalnızca ikamet izni veya benzeri hukuki avantaj elde etmek amacıyla yapıldığı iddiasını ifade eder.
Bu değerlendirme, evliliğin resmî olarak yapılmış olup olmadığından farklıdır. Evlilik şeklen geçerli olsa dahi aile ikamet izni bakımından gerçek aile birliğinin bulunup bulunmadığı ayrıca incelenebilir.
İdari uygulamada önem taşıyabilecek hususlar şunlardır:
- Eşlerin aynı adreste ve birlikte yaşayıp yaşamadığı,
- Adres kayıtları ile fiilî yaşam düzeninin uyumu,
- Eşlerin birbirleri hakkındaki beyanlarının tutarlılığı,
- Ortak sosyal ve ekonomik yaşamın bulunup bulunmadığı,
- Evlilik karşılığında menfaat sağlandığına ilişkin somut veri bulunup bulunmadığı,
- İdarenin yaptığı araştırmanın güncel, yeterli ve kişiyle bağlantılı olup olmadığı.
Danıştay Kararları – Anlaşmalı Evlilik Konusu
Danıştay kararları, her somut uyuşmazlık yönünden hüküm ifade eder ve tüm başvurular için otomatik sonuç doğurmaz. Bununla birlikte aile ikamet izni incelemesinde hangi olguların önem taşıdığını göstermektedir.
Tablonun tamamı için yana kaydırın
| Karar | Sonuç Yönü | Kısa Gerekçe |
|---|---|---|
| Danıştay 10. Daire, E. 2021/6348, K. 2023/2970, T. 01.06.2023 | Yabancı eş lehine | İdarenin evliliğin yalnız ikamet izni amacıyla yapıldığı yönündeki değerlendirmesi yeterli bulunmamış; işlemin iptaline ilişkin karar onanmıştır. |
| Danıştay 10. Daire, E. 2017/3964, K. 2022/1199, T. 08.03.2022 | Yabancı eş aleyhine | Eşlerin birlikte yaşamadığı, beyanlarında uyumsuzluk bulunduğu, yabancı eşin başka kişilerle aynı adreste bulunduğu ve para karşılığı evliliğe ilişkin tespitlerin mevcut olduğu değerlendirilmiştir. |
| Danıştay 10. Daire, E. 2021/6704, K. 2022/5421, T. 24.11.2022 | Yabancı eş aleyhine | Evliliğin ikamet izni elde etmeye yönelik muvazaalı evlilik olduğu değerlendirilerek idari işlem hukuka uygun bulunmuştur. |
| Danıştay 10. Daire, E. 2021/6380, K. 2023/9079, T. 27.12.2023 | Yabancı eş aleyhine | Türk vatandaşıyla yapılan evliliğin muvazaalı olduğu kabul edilerek aile ikamet izni süresinin kısaltılmasına ilişkin işlem korunmuştur. |
Bu Danıştay kararlarının ortak sonucu şudur: Resmî nikâhın varlığı önemlidir; ancak aile ikamet izni bakımından eşlerin gerçek ve fiilî aile hayatı kurup kurmadığı ayrıca inceleme konusu olabilir.
Yabancı Eşle Evlenme Sürecinde Sık Yapılan Hatalar
Yabancı uyruklu kişiyle evlenme başvurusunda aşağıdaki hatalar işlem sürecinin uzamasına veya başvurunun reddine yol açabilir:
- Evlenme ehliyet belgesi olmadan nikâh tarihi almaya çalışmak,
- Yabancı resmi belgeleri apostilsiz veya gerekli tasdik olmadan sunmak,
- Türkçe tercümesi olmayan belgeler kullanmak,
- Önceki evliliğin sona erdiğine ilişkin belgeyi ibraz etmemek,
- Pasaport, doğum belgesi ve medeni durum belgesi arasındaki isim farklılıklarını açıklamamak,
- Belgenin güncelliğini dikkate almamak,
- Evliliğin otomatik vatandaşlık veya ikamet izni sağladığını varsaymak,
- Aile ikamet izni sürecinde eşlerin adres ve yaşam düzeni bakımından çelişkili bilgi vermek.
Sık Sorulan Sorular
Yabancı biriyle Türkiye’de evlenmek için ikamet izni şart mı?
Evlenme başvurusunun koşulları ile ikamet izni şartları farklı değerlendirilir. Yabancı eşin kimlik ve evlenme ehliyeti belgelerini sunabilmesi temel önemdedir. Somut başvuruda ikamet durumunun ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir.
Yabancı eş için evlenme ehliyet belgesi nereden alınır?
Belge, kural olarak yabancının vatandaşı olduğu ülkenin yetkili makamından veya bazı durumlarda o ülkenin Türkiye’deki konsolosluk temsilciliğinden alınır.
Apostilsiz evlenme ehliyet belgesi kabul edilir mi?
Belgenin düzenlendiği ülkeye ve belgenin niteliğine göre apostil veya başka bir tasdik yöntemi gerekebilir. Apostil şartının bulunup bulunmadığı, ilgili evlendirme memurluğu ve belgenin düzenlendiği ülke bakımından kontrol edilmelidir.
Yabancı belgeler için noter tercümesi gerekli mi?
Yabancı dildeki belgeler için Türkçe tercüme gerekir. Tercümenin noter onayına tabi olup olmayacağı, belgenin niteliğine ve evlendirme memurluğunun uygulamasına göre değişebilir.
Boşanmış yabancı Türkiye’de yeniden evlenebilir mi?
Evet. Ancak önceki evliliğin hukuken sona erdiğini gösteren boşanma kararı veya diğer resmî belgelerin, gerekli onay ve tercümelerle birlikte sunulması gerekir.
Yabancı eşle evlenmek Türk vatandaşlığı verir mi?
TVK m.16 uyarınca evlilik doğrudan Türk vatandaşlığı kazandırmaz. Başvuru için kural olarak en az üç yıllık devam eden evlilik ve diğer kanuni şartlar aranır.
Türk vatandaşıyla evlenen yabancı hemen aile ikamet izni alabilir mi?
Evlilik, aile ikamet izni başvurusuna dayanak olabilir; ancak izin kendiliğinden verilmez. İdare, kanuni koşulları ve gerektiğinde evliliğin gerçek aile birliğine dayanıp dayanmadığını ayrıca değerlendirir.
Türkiye’de yapılan evlilik nüfusa ne zaman işlenir?
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.23/1 uyarınca evlendirme işlemini yapan makamın evlenme tarihinden itibaren 10 gün içinde evlenme bildirimini nüfus müdürlüğüne gönderme yükümlülüğü bulunur. Nüfus müdürlüğü, gönderilen evlenme bildirimine dayanarak gerekli tescil işlemini gerçekleştirir.
İki yabancı Türkiye’de evlenebilir mi?
Evet. İki yabancı uyruklu kişi de Türkiye’de gerekli belgeleri sunmaları ve evlenme koşullarını sağlamaları hâlinde evlenebilir.
Evlendirme memurluğu nikâh başvurusunu reddederse ne yapılmalıdır?
Ret gerekçesi ve tebliğ tarihi mutlaka alınmalıdır. Eksiklik belgeye ilişkinse eksikliğin giderilmesiyle yeniden başvuru yapılabilir. Ret işleminin hukuka uygunluğu ise somut gerekçeye göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Sonuç
Yabancı ülke vatandaşlarının Türkiye’de evlenmesi mümkündür; ancak işlem, yalnızca nikâh tarihinin alınmasından ibaret değildir. Yabancı eşin kimliği, medeni durumu, evlenme ehliyeti, önceki evliliğin sona erdiği ve yabancı belgelerin Türkiye’de kullanılabilir olduğu usulüne uygun biçimde ortaya konulmalıdır.
Evlenme ehliyeti, tarafların millî hukukuna; evliliğin şekli ise Türkiye’de yapıldığı için Türk hukukuna tabidir. Evlilik sonrasında aile ikamet izni veya Türk vatandaşlığı yönünden farklı ve bağımsız idari süreçler bulunur. Bu süreçlerde gerçek aile birliği, belgelerin doğruluğu ve kanuni koşulların somut olayda sağlanıp sağlanmadığı önem taşır.
Hakkımız – İletişim Bilgileri
Av. Batın YILMAZ
Baro Bilgileri:
- İstanbul 1 Nolu Barosu: 77008
- Türkiye Barolar Birliği: 187392
Adres:
Yakuplu Mahallesi, Hürriyet Bulvarı Skyport Residence Kat:12 No:133
Beylikdüzü, İstanbul
İletişim:
📞 Telefon: 0 532 669 34 90
📞 Alternatif Telefon: 0532 669 34 90