Emsal karar incelemeleri

27 Yıl Sonra Açılan Davada Yeniden Türk Vatandaşlığına Alınma İptal Edildi: Danıştay

Bu yazıda 17 başlık
  1. Kısa Cevap: Yeniden türk vatandaşlığına alınma
  2. Danıştay 10. Daire Kararının Künyesi
  3. Uyuşmazlık Nasıl Başladı? Avusturya’dan Gelen Mektup ve 1995 Tarihli Karar
  4. Davacı Rızam Yok Dedi, İdare Dilekçeye Dayandı: Taraflar Neyi Savundu?
  5. Karar Tebliğ Edilmemişse Dava Süresi Ne Zaman Başlar?
  6. Danıştay Yeniden Vatandaşlığa Alma Kararını Neden İptal Etti?
  7. Danıştay İmzanın Sahte Olduğuna Karar Verdi mi?
  8. Benzer Davalar Neden Farklı Sonuçlandı?
  9. İşlemi, Sonucunu ve Hukuka Aykırılığını Öğrenmek Aynı Şey midir?
  10. Çifte Vatandaşlık: Avusturya Vatandaşlığını Kaybetme Riski Kararda Nasıl Yer Alıyor?
  11. Yeniden Vatandaşlığa Alma Kararına Karşı Dava Nerede Açılır, Hangi Kanun Yolu Vardır?
  12. İptal Kararından Sonra Ne Olur? Kararda Olan ve Olmayan Sonuçlar
  13. Yıllar Sonra Vatandaş Yapıldığını Öğrenen Kişinin Dosyasında Neler İncelenmelidir?
  14. Sık Sorulan Sorular
  15. Sonuç: Belirleyici Olan Geçen Yıllar Değil, Dosyadaki İzlerdir
  16. Hukuki Kaynaklar ve İlgili İncelemeler
  17. Yazar ve Hukuki Bilgilendirme
Av. Batın Yılmaz

Yazan ve inceleyen: Av. Batın Yılmaz (İstanbul Barosu, Sicil No: 77008)
Yayın:  ·  Son güncelleme:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.

Kısa Cevap: Yeniden türk vatandaşlığına alınma

yeniden türk vatandaşlığına alınma

Bu mümkün olabilir, ancak her dosyada sonuç aynı değildir; geçen yılların sayısı değil, kararın ne zaman öğrenildiği ve idarenin neyi araştırdığı belirleyicidir. Danıştay 10. Dairesi, yeniden Türk vatandaşlığına alınma kararının tebliğ edildiğine ve Resmî Gazete’de yayımlandığına dair belge bulunmayan, daha erken öğrenildiği de gösterilemeyen bir dosyada 27 yıl sonra açılan davayı süresinde saymıştır.

Daire 2 Şubat 2026 tarihli E. 2022/5461, K. 2026/297 sayılı kararında 23 Mayıs 1995 tarihli Bakanlar Kurulu Kararının Avusturya vatandaşı davacıya ilişkin kısmını oy birliğiyle iptal etti; kararda temyiz yolu açık gösterilmiştir. Gerekçeye göre idare dilekçedeki imzayı karşılaştırmamış, imza davacıya aitse sonuçlar hakkında bilgilendirme yapmamış, istemin güncelliğini araştırmamış ve mülga 403 sayılı Kanun’un 6. maddesindeki şartları incelememişti.

Bu sonuç, vatandaşlık işlemine karşı her zaman dava açılabileceği anlamına gelmez; öğrenmeden sonra 60 günlük dava süresi işler. Aynı Daire, E. 2022/5460 sayılı dosyada Mernis kayıtlarından davacının işlemi çok önceden bildiğini kabul ederek davayı süre aşımından reddetti. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu da öğrenmenin dilekçeden veya vekâletnameden anlaşıldığı dosyalarda süre ret kararlarını onadı.

Bu inceleme yayımlanan karar metnine dayanır ve devletin vatandaşlığı iptal etmesini değil, kişinin kendisini yeniden vatandaş yapan karara karşı açtığı davayı ele alır. Devletin işlemleri için yatırım yoluyla kazanılan vatandaşlığın iptali ve geri alınması rehberine, bu işlemlere karşı izlenecek adımlar için vatandaşlığı iptal edilen kişiler ne yapmalı yazısına bakılabilir.

Danıştay 10. Daire Kararının Künyesi

Başlık Bilgi
Mahkeme Danıştay 10. Daire (ilk derece)
Esas ve karar numarası E. 2022/5461, K. 2026/297
Karar tarihi 02.02.2026
Dava konusu 23.05.1995 tarihli ve 95/6904 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının davacıya ilişkin kısmı
İşlemin dayanağı Mülga 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 8
Dava tarihi 02.09.2022
Kabul edilen öğrenme tarihi 12.07.2022
Tetkik hâkimi düşüncesi İptal
Sonuç Davacıya ilişkin kısmın oy birliğiyle iptali
Kanun yolu Tebliğ tarihini izleyen 30 gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz

Uyuşmazlık Nasıl Başladı? Avusturya’dan Gelen Mektup ve 1995 Tarihli Karar

Davacı, Avusturya vatandaşlığını kaybetmemek için mülga 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 20. maddesi uyarınca izin alarak 28 Haziran 1994’te Türk vatandaşlığından çıktı. İdareye göre davacı aynı tarihli dilekçeyle Viyana Başkonsolosluğuna başvurdu ve Bakanlar Kurulu 403 sayılı Kanun’un 8. maddesine dayanarak 23 Mayıs 1995’te davacıyı yeniden Türk vatandaşlığına aldı.

Davacının anlatımına göre durum 27 yıl sonra, Avusturya’daki bir eyalet makamından Türk nüfus kayıtlarından tam alıntı istendiğini bildiren resmî bir mektup alınca ortaya çıktı. Davacı, Viyana Başkonsolosluğuna gittiğinde hâlen Türk vatandaşı olduğunu öğrendiğini belirtti, vatandaşlıktan çıkarılmasını istedi ve başvuru zımnen reddedilince dilekçenin sahte olduğunu ileri sürerek davayı açtı.

Tarih Gelişme Hukuki önemi
18.05.1993 93/4436 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkma izni verildi. 403 sayılı Kanun m. 20 izni.
28.06.1994 Çıkma belgesi tebliğ alındı; yeniden alınma dilekçesi de aynı tarihi taşımaktadır. Dilekçenin geçerliliği ihtilaflıdır.
23.05.1995 95/6904 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile davacı yeniden vatandaşlığa alındı. Dava konusu işlem budur.
29.06.2022 Davacının beyanına göre Avusturya makamından mektup alındı. Daire süreyi bu tarihten başlatmadı.
12.07.2022 Viyana Başkonsolosluğuna Türk vatandaşlığından çıkarılma dilekçesi verildi. Daire öğrenme tarihini bu gün olarak kabul etti.
02.09.2022 Dava açıldı. 12 Temmuz’dan itibaren 52. gündür.

Davacı Rızam Yok Dedi, İdare Dilekçeye Dayandı: Taraflar Neyi Savundu?

Davacı, yeniden vatandaşlık talebinin olmadığını, bilgilendirilmediğini ve bilgisi dışındaki başvuruya rızasının bulunmadığını savunarak işlemi yok hükmünde ve batıl saydı. Avusturya’nın çifte vatandaşlığı kabul etmemesi nedeniyle vatandaşlığının sonlandırılacağını ve işini kaybedeceğini de ileri sürdü. Davalı idareler ise aynı tarihli dilekçeyle yeniden vatandaşlık istendiğini ve kararın bu talep üzerine verildiğini belirterek davanın reddini istedi.

Danıştay savcısı, idarenin bilgilendirme yapmadığını, bir yıla yakın süre cevap vermediğini ve istemin güncelliğini araştırmadığını belirterek kararın ilgili kısmıyla birlikte 12 Temmuz 2022 başvurusunun zımnen reddinin de iptalini önerdi. Hüküm ise yalnızca Bakanlar Kurulu Kararıyla sınırlı kaldı.

Karar Tebliğ Edilmemişse Dava Süresi Ne Zaman Başlar?

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesine göre özel bir süre yoksa Danıştayda dava süresi 60 gündür ve yazılı bildirimi izleyen gün başlar. Mülga 403 sayılı Kanun’un 45. maddesi Resmî Gazete yayımını vatandaşlığa alınanlardan “gerekli görülenler” için öngörüyor, mülga Yönetmeliğin 17. maddesi de kararın ilgiliye tebliğ olunacağını düzenliyordu.

Yazılı bildirim yoksa Daire 7. maddenin lafzına değil, Danıştay içtihatlarına dayanmaktadır. Buna göre işlemin niteliği ve hukuki sonuçları sonradan öğrenilmişse, bilgi edinme kural olarak yazılı bildirimin sonuçlarını doğurur ve süreyi başlatır. Bu istisnanın sınırı ise şöyle çizilmiştir:

“…bu istisnai durumun kabulü, daha açık bir ifadeyle bilgi edinmenin dava açma süresinin başlangıcına esas alınması, idari işlemin niteliği ve doğurduğu hukuki sonuç itibarıyla davacılar tarafından daha sonra öğrenildiğinin ve öğrenme tarihinin açık bir şekilde ortaya konulması koşuluna bağlı olup; bu koşulun gerçekleşip gerçekleşmediği açılan idari davada ancak idari yargı merciince karara bağlanabilir. Bir başka deyişle, her tür bilgi edinmenin (ıttılanın) idari dava açma süresine başlangıç alınacağı şeklindeki genel bir kabul, Anayasa’nın 125. maddesi ve 2577 sayılı Kanunla bağdaşmayacaktır.”

Daire, vatandaşlık ilişkisine etki eden kararların yazılı bildirilmesini hak arama özgürlüğünün gereği saydı ve ölçütü 17 Ekim 2022 tarihli ara karara verilen cevaba göre uyguladı:

  • Tebliğ: İçişleri Bakanlığı, kararın duyurulmasını Viyana Başkonsolosluğundan isteyen yazısını sundu; ancak bu yazı üzerine tebliğ yapıldığını gösteren belge sunmadı.
  • Yayım: Kararın Resmî Gazete’de yayımlandığına ilişkin bilgi ve belge dosyada bulunmuyordu.
  • Kullanım izi: Daire, davacının vatandaş sıfatıyla hak kullanıp kullanmadığını da sormuş, Mernis hareketlerinde davacı tarafından yapılmış bir işleme ilişkin veri görmemiştir.

Bu tespitlerle Daire, öğrenme tarihini dava dilekçesindeki beyanla örtüşen 12 Temmuz 2022 başvuru günü olarak kabul etti ve 52 gün sonra açılan davada süre aşımı görmedi. Kararda “ispat yükü” ifadesi yer almamakla birlikte, sonucun dayanağı erken öğrenmeyi gösteren belgenin dosyada bulunmamasıdır.

Bu yaklaşım süresiz bir dava hakkı tanımaz. Kurulun onadığı E. 2020/134 sayılı dosyada Daire, öğrenme tarihinin iyi niyet kuralları çerçevesinde, olayın özelliği ve niteliği gözetilerek yargı organınca belirleneceğini belirtmiştir. Kurul ise incelenen kararlarda kendi ölçütünü yazmamış, Daire gerekçelerini kısa gerekçeyle onamıştır.

İki nokta açık kalmaktadır. Mektubun alındığı belirtilen 29 Haziran 2022’den dava tarihine kadar 65 gün geçmiştir, ancak mektubun işlemi öğretip öğretmediği ve idari başvurunun süreye etkisi tartışılmamıştır. Davacının yok hükmünde nitelemesine ilişkin de açık bir değerlendirme yer almamakta, Daire süre sorununu yokluk kavramıyla değil öğrenme tarihiyle çözmektedir.

Danıştay Yeniden Vatandaşlığa Alma Kararını Neden İptal Etti?

Daire, vatandaşlığı Devlet ile kişi arasında karşılıklı hak ve borç doğuran bir bağ olarak tanımladı, keyfî yoksun bırakılmama hakkını insan hakları arasında saydı ve Devlete yönelen bir özen borcu kurdu:

“Bu itibarla Devletin, sözü edilen tasarruflarda bulunurken ilgili kişinin vatansızlık da dahil herhangi bir mağduriyete uğramaması için gerekli dikkat ve özeni göstermesi ve gerekirse kişiyi konuyla ilgili olarak bilgilendirmesi gerekmektedir.”

Gerekçe bundan sonra iki ayrı dayanakla ilerledi; ilk dört adım başvuru ve iradeyle, sonuncusu vatandaşlık şartlarıyla ilgilidir:

  1. Başvuru şartı: Mevzuattan, Bakanlar Kurulu kararıyla vatandaşlığa alınmak için bir başvuru veya istem bulunması gerektiği açıkça anlaşılmaktadır.
  2. İmza karşılaştırması: İdare dilekçedeki imzayı çıkma izni başvurusu gibi belgelerle karşılaştırmalı, “ilk bakışta anlaşılabilecek açık ve bariz bir farklılık” olup olmadığını ortaya koymalı ve imza davacıya ait değilse başvuruyu işleme koymamalıydı.
  3. Bilgilendirme: İmza davacıya aitse idare, Avusturya Vatandaşlık Yasası’nı da dikkate alarak başvurunun kabulünün doğuracağı sonuçları davacıya bildirmeliydi.
  4. İstemin güncelliği: Başvuru ile karar arasında yaklaşık on bir ay geçmiş, davacıya cevap verilmemiş, davacı başvurusunu yenilememiş ve istemin hâlen geçerli olup olmadığı araştırılmamıştı.
  5. Vatandaşlık şartları: Daireye göre 403 sayılı Kanun’un 8. maddesi bakımından başvuru dilekçesi yeterli değildir. İkamet dışında 6. maddedeki reşit olma, yerleşme kararını davranışla teyit, iyi ahlâk, genel sağlık, yeterli Türkçe ve geçim imkânı şartları da aranır. Bu inceleme yapılmadığı için karar “bu yönüyle de” hukuka uygun bulunmadı.

Bu hükümler işlem tarihinde yürürlükte bulunan mülga 403 sayılı Kanun’a aittir; Kanun, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 47. maddesiyle 12 Haziran 2009’da yürürlükten kalkmıştır. Karardaki metne göre 8. maddede yalnızca ikamet şartının aranmayacağı yazılıdır; diğer şartların aranması Dairenin yorumudur. Daire, benzer nitelikteki başka bir davada verdiği iptal kararının Kurulca onandığını da gerekçesine ekledi.

Danıştay İmzanın Sahte Olduğuna Karar Verdi mi?

Hayır. Daire dilekçenin hukuken geçerliliğinin ihtilaf konusu olduğunu belirtmiş, imzanın kime ait olduğunu saptamamıştır ve kararda bilirkişi incelemesine ilişkin bir bilgi de bulunmamaktadır. İptalin dayanağı sahtecilik değil, idarenin işlem sırasında yapması gereken incelemeyi yapmamasıdır. Kararda davacının sahteliği kanıtlaması gerektiğine ilişkin bir değerlendirme de yer almamaktadır. Gerekçenin kuruluşundan, imza davacıya ait çıksa bile işlemin kendiliğinden kurtulmayacağı anlaşılmaktadır; çünkü bilgilendirme, güncellik ve 6. madde dayanakları ayrıca aranmıştır.

İdare aynı gerekçeye benzer dosyada karşı çıktı; İçişleri Bakanlığı imza iddiasının bilirkişiyle araştırılmadığını, bilgilendirme gereği bulunmadığını ve işlem tesisinde Avusturya mevzuatının dikkate alınmadığını ileri sürdü. Kurul E. 2025/712, K. 2025/1600 sayılı kararında bu iddiaları bozmayı gerektirecek nitelikte görmedi ve iptal kararını oy birliğiyle, kesin olarak onadı.

Kurul kısa onama verdiği için bilgilendirme borcunun sınırını açıklamamıştır. Daire de “gerekirse” kaydını kullanmış ve bu borcu çıkma izninin amacına ilişkin tespitle birlikte kurmuştur. Bu incelemenin değerlendirmesine göre, bu kararlardan her vatandaşlık başvurusunda yabancı hukukun araştırılması gerektiği sonucu çıkarılamaz.

Benzer Davalar Neden Farklı Sonuçlandı?

UYAP Emsal Karar veri tabanında 3 Kasım 2026’da “yeniden Türk vatandaşlığına alınmasına” ifadesiyle yapılan aramada, bir bölümü başka konulara ait 25 Danıştay kararı listelendi. Tablo bu arama ve hedefli sorgulardan seçilen kararları özetler; yalnızca yayımlanmış kararları kapsar ve başarı oranı olarak okunmamalıdır. Tabloda İDDK, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunu gösterir. E. 2022/5468, E. 2021/3604 ile sonuçlanan davadan sonra aynı davacının açtığı ikinci davadır; bu karar ile E. 2022/5460 sayılı kararın temyiz aşamasına UYAP’ta ulaşılamamıştır.

Karar Yurt dışı bağı Öğrenmede belirleyici olgu Başvuru dilekçesi Sonuç
10. D. E. 2022/5461, K. 2026/297 (02.02.2026) Avusturya Tebliğ belgesi, yayım bilgisi ve Mernis izi yok; öğrenme 12.07.2022 kabul edildi 28.06.1994 tarihli dilekçe ihtilaflı; imza karşılaştırılmadı İptal, oy birliği; temyiz yolu açık
İDDK E. 2025/712, K. 2025/1600 (10.09.2025) Avusturya Kurul kararında süre tartışılmamaktadır 22.09.1995 tarihli dilekçe ihtilaflı; imza karşılaştırılmadı Ret işleminin iptali onandı, oy birliği, kesin
İDDK E. 2024/1771, K. 2025/323 (12.02.2025) Avusturya 2018 çıkma izni süreyi başlatmadı; 12.11.2018 tarihli Avusturya yazısı esas alındı Başvuru dosyaya sunulmadı İptal onandı, oy çokluğu, kesin
İDDK E. 2024/517, K. 2024/2472 (21.10.2024) ile onanan 10. D. E. 2021/7162, K. 2023/6724 Almanya Tebliğ belgesi yok; dava süresi içinde öğrenildiği kabul edildi Ara karara rağmen sunulmadı İptal onandı, oy birliği, kesin
10. D. E. 2022/5460, K. 2023/2792 (25.05.2023) Viyana temsilciliği 13.08.2008’den itibaren Mernis’te nüfus işlemleri 04.12.1996 tarihli başvuru dosyadan anlaşıldı Süre aşımından ret, oy birliği; temyiz yolu açık
10. D. E. 2022/5468, K. 2023/702 (22.02.2023) Almanya İkinci dava; hukuka aykırılığı 10.07.2022’de öğrenme iddiası İncelenmedi (süre reddi) Süre aşımından ret, oy birliği; temyiz yolu açık
İDDK E. 2021/3604, K. 2021/3420 (29.12.2021) Almanya Dilekçede tarih yok; 25.09.2019 tarihli vekâletname İncelenmedi (süre reddi) Süre aşımından ret onandı, oy birliği, kesin
İDDK E. 2020/134, K. 2020/1452 (13.07.2020) Avusturya Dilekçede 2003’te öğrenme beyanı ve aynı yılki çıkma izni İncelenmedi (süre reddi) Süre aşımından ret onandı, oy çokluğu, kesin

Bu incelemeye göre kararlardan üç sonuç çıkmaktadır:

  • Belgesiz geçen yıllar: E. 2022/5461’de 27 yıl, E. 2021/7162’de 22 yıl sonra açılan davalarda, tebliğ belgesi bulunmadığı ve daha erken öğrenme saptanmadığı için süre aşımı görülmemiştir.
  • Kişinin kendi davranışı: Mernis’teki nüfus işlemleri, dilekçedeki beyan, çıkma izni ve vekâletname üç ayrı dosyada öğrenme delili sayılmıştır.
  • Sunulamayan başvuru: E. 2024/1771 ve E. 2021/7162 sayılı dosyalarda idare başvuruyu dosyaya koyamamış, Daire irade beyanı bulunmadığı sonucuna varmış ve Kurul bu kararları onamıştır.

İşlemi, Sonucunu ve Hukuka Aykırılığını Öğrenmek Aynı Şey midir?

Aynı şey sayılmamaktadır ve kararların ayrıştığı nokta da budur. Dairenin ölçütü işlemin “niteliği ve doğurduğu hukuki sonuç” bakımından öğrenilmesine bakmaktadır. Aşağıdaki üç ayrım kararlarda yapılmamış olup bu incelemenin değerlendirmesidir:

  • İşlemin varlığı: E. 2022/5460, E. 2020/134 ve E. 2021/3604 sayılı ret kararları bu aşamaya dayanır. E. 2022/5460’ta tebliğ saptanamadığı hâlde Daire, Mernis kayıtları karşısında habersizlik iddiasını “iyi niyetten ve ciddiyetten uzak” bulmuştur.
  • İşlemin sonucu: E. 2024/1771 sayılı dosyada davacı 5901 sayılı Kanun’un 25. maddesi uyarınca 2018’de çıkma izni almıştı. Daire, kararın bu tarihte “tam ve kesin olarak bilinemeyebileceği” ve sonuçlarının henüz ortaya çıkmadığı görüşüyle süreyi Avusturya vatandaşlığının kaybını bildiren yazıdan başlattı ve Kurul bunu onadı.
  • Hukuka aykırılık: E. 2022/5468 sayılı dosyada önceki süre ret kararının onanmasından sonra davacı, hukuka aykırılığı 10 Temmuz 2022’de öğrendiğini ileri sürdü. Daire bunu süreyi canlandırma girişimi sayarak davanın süresinde görülmesini sağlayacak bilgi veya belgenin sunulamadığını belirtti; hukuka aykırılığın öğrenilmesi hakkında genel bir kural yazmadı.

Bu tartışma, devletin vatandaşlığı geri aldığı dosyalardaki sonradan öğrenme sorusundan farklıdır; orada idarenin, burada kişinin ne zaman öğrendiği sorulmaktadır.

İki Kurul Kararı Birbiriyle Çelişiyor mu?

Kurulun E. 2020/134 ve E. 2024/1771 sayılı kararları ilk bakışta benzer olaylara ayrı sonuç vermektedir. İki davacı da çıkma izni almış ve 2018’de Avusturya vatandaşlığını kaybettiğini öğrenmiş, ancak birinci dosyada dava süreden reddedilmiş, ikincisinde işlem iptal edilmiştir.

Bu incelemeye göre metinlerden görülen başlıca fark davacıların beyanıdır. E. 2020/134’te davacı işlemi 2003’te öğrendiğini dava dilekçesinde açıkça yazmış, E. 2024/1771’de ise Viyana Büyükelçiliğindeki dosyasını inceleyemediğini ve hakkındaki işlemi göremediğini beyan etmiştir. Kurul iki kararı karşılaştırmamış ve 2025 kararında 2020 kararına atıf yapmamıştır; bu nedenle içtihat değişikliği olduğu söylenemez.

E. 2020/134’teki karşı oy, davacının menfaatinin ancak 2018’de etkilendiğini ve sürenin Avusturya yazısından başlaması gerektiğini savunmuştur. E. 2024/1771’deki karşı oy ise süreye değil esasa ilişkindir; idarelerin dayandığı temsilcilik yazısı ekindeki dilekçe ile Devletin hükümranlık yetkisini esas alarak bozma önermiştir.

Çifte Vatandaşlık: Avusturya Vatandaşlığını Kaybetme Riski Kararda Nasıl Yer Alıyor?

Karar bu konuda sınırlı bilgi içermektedir. Daire, davacının Avusturya vatandaşlığını kaybetmemek için çıkma izni istediğini kabul etmiş ve idareden Avusturya Vatandaşlık Yasası’nı dikkate alarak bilgilendirme yapmasını beklemiştir. Sahtelik iddiasını ve davayı ise bu yasada bazı istisnalar dışında çifte vatandaşlığa izin verilmemesinin sonucu saymıştır.

Davacının Avusturya vatandaşlığını fiilen kaybettiğine dair bir tespit ise yoktur; kayıp ve iş riski davacının iddiasıdır, mektup da onun anlatımına göre nüfus kaydı alıntısı istemektedir. Yasanın maddeleri aktarılmamış, Türk iptal kararının Avusturya makamlarınca nasıl değerlendirileceğine de değinilmemiştir. E. 2024/1771 sayılı dosyada ise davacıya Avusturya vatandaşlığını kaybettiği yazıyla bildirilmiştir.

Türk Vatandaşlığından Çıkma İzni Almak Davanın Yerini Tutar mı?

İncelenen dosyalar bunun yeterli olmayabileceğini göstermektedir. E. 2020/134 ve E. 2024/1771 sayılı dosyalarda davacılar çıkma izni aldıktan sonra da Avusturya vatandaşlığını kaybetmiş, E. 2020/134’teki karşı oya göre sebep 1998-2003 arasında Türk vatandaşlığının da bulunması olmuştur. Çıkma işlemi ayrıca öğrenme delili olabilmektedir; buna karşılık E. 2024/1771’de 2018 izni süreyi başlatmamıştır. Bu nedenle çıkma başvurusu ile iptal davası arasındaki tercih, somut dosyada tarihler birlikte görülerek değerlendirilmelidir.

Yeniden Vatandaşlığa Alma Kararına Karşı Dava Nerede Açılır, Hangi Kanun Yolu Vardır?

İncelenen dosyalarda Bakanlar Kurulu kararlarına karşı davalar Danıştay 10. Dairesinde ilk derece olarak görülmüş, Cumhurbaşkanlığı ve İçişleri Bakanlığı davalı olmuştur; genel kurallar için dava süresi ve görevli mahkeme bölümüne bakılabilir. Ana kararda Bakanlar Kurulu Kararı, E. 2025/712 sayılı dosyada ise İçişleri Bakanlığının başvuruyu reddeden işlemi dava edilmiştir.

İdareye başvurmak süre sorununu kendiliğinden çözmemektedir; E. 2022/5460 sayılı dosyada 14 Haziran 2022 başvurusu ve zımni ret davayı süresinde hâle getirmemiştir. 2577 sayılı Kanun’un 10. ve 11. maddelerine göre 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır; ancak 11. maddedeki başvuru, dava süresi içinde yapılırsa işleyen süreyi durdurur. Ana kararda da süre zımni retten değil, 12 Temmuz 2022 öğrenme tarihinden hesaplanmıştır. Bu nedenle süre, öğrenme sayılabilecek en erken tarihten izlenmelidir. Aynı Kanun’un 27. maddesi uyarınca dava açılması işlemi kendiliğinden durdurmaz; talebin gerekçelendirilmesi yürütmenin durdurulması bölümünde ele alınmıştır.

Daire kararına karşı tebliği izleyen 30 gün içinde Kurula temyiz yolu açıktır; incelenen Kurul kararları kesin olarak verilmiştir.

Kasım 2026 başında yapılan taramada 5901 sayılı Kanun’da ve 2577 sayılı Kanun’un 7. maddesinde karar sonrası değişiklik saptanmamıştır. Öte yandan 7589 sayılı Kanun (R.G. 31.07.2026) 2577 sayılı Kanun’un 45 ve 46. maddelerini değiştirmiştir. Ulaşılan özet ve kısmi metinlerde Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarına karşı Kurul yolunu kaldıran bir hüküm görülmemiştir; yeni davada güncel metin ayrıca kontrol edilmelidir.

İptal Kararından Sonra Ne Olur? Kararda Olan ve Olmayan Sonuçlar

Hükümde Bakanlar Kurulu Kararının davacıya ilişkin kısmı iptal edilmiş, giderler davalı idarelere yükletilmiş, temyiz yolu gösterilmiştir. Diğer soruların çoğu ise metinde cevaplanmamaktadır.

Soru Kararda yer alan Açık kalan nokta
Kişi Türk vatandaşlığından çıkmış sayılır mı? Yalnızca kararın davacıya ilişkin kısmı iptal edildi. Statünün hangi tarih itibarıyla nasıl belirleneceği yazılmamıştır.
İptal geçmişe etkili midir? Geçmişe etkiye ilişkin açık bir değerlendirme yer almamaktadır. 1995’ten sonraki hukuki durumun nasıl etkileneceği anlaşılamamaktadır.
Nüfus kaydı ne olur, yeni karar gerekir mi? Kayıt düzeltilmesine, yeni işleme veya çıkma belgesine ilişkin hüküm yoktur. 12 Temmuz 2022 başvurusu hakkında ayrı hüküm kurulmamış, kaydın hangi işlemle düzeltileceği belirtilmemiştir.
Eş ve çocuklar etkilenir mi? Kararda eş veya çocuklara ilişkin bilgi yoktur. Aile üyelerinin durumu ayrıca incelenmelidir.

2577 sayılı Kanun’un 28. maddesi mahkeme kararının tebliğden itibaren en geç 30 günde yerine getirilmesini öngörür; ancak bu genel hüküm kaydın nasıl düzeltileceğini göstermez. E. 2022/5460 sayılı dosyada davacı idareye başvurusunda nüfus kaydının düzeltilmesini de istemiş, süre aşımından ret kararında bu isteğe ilişkin bir değerlendirme yer almamıştır.

Kararın temyiz edilip edilmediği ve kesinleşip kesinleşmediği metinden anlaşılmamakta, UYAP’ta bu dosyaya ilişkin bir Kurul kararına da ulaşılamamıştır. Benzer dosyadaki onama bu dosyanın temyiz sonucunu garanti etmez; temyiz başvurusu da kararın yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Karar başka kişiler için otomatik sonuç doğurmaz; dayanakları mülga 403 sayılı Kanun’a ait olduğundan 5901 sayılı Kanun döneminde verilen kararlara aynen taşınıp taşınamayacağı da ayrıca değerlendirilmelidir.

Yıllar Sonra Vatandaş Yapıldığını Öğrenen Kişinin Dosyasında Neler İncelenmelidir?

İlk adım karar tarihini, işlemin öğrenildiği tarihi ve sonucun ortaya çıktığı tarihi ayırmaktır. Ayrıca şu hususlar sonucu etkileyebilir:

  • Mernis geri izleme kaydı: E. 2022/5460 ile ana karar arasındaki temel fark bu kayıttan doğmuştur; kişinin nüfus işlemleri kontrol edilmelidir.
  • Dilekçe ve imza: E. 2021/7162 sayılı dosyada ara karara rağmen başvuru dilekçesi sunulmamış, ana kararda imza karşılaştırması aranmıştır.
  • Önceki dava: E. 2022/5468 sayılı dosyada süre ret kararı kesinleştikten sonra ileri sürülen yeni öğrenme tarihi belgelendirilememiştir.

Sık Sorulan Sorular

Başvurmadığım Hâlde Yeniden Türk Vatandaşı Yapıldıysam Dava Süresi Ne Zaman Başlar?

Danıştay 10. Dairesine göre yeniden Türk vatandaşlığına alınma kararında yazılı bildirim yoksa süre, kural olarak işlemin niteliği ve hukuki sonucu öğrenildiğinde başlar; öğrenme tarihinin açıkça ortaya konulması gerekir. E. 2022/5461 sayılı dosyada bu tarih, idareye başvurulan 12 Temmuz 2022 kabul edilmiş, 60 günlük süre buradan hesaplanmıştır.

Vatandaşlık İşlemine Karşı Her Zaman Dava Açılabilir mi?

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun kararları bunu desteklememektedir; yazılı bildirim yoksa bile öğrenmeden sonra 60 günlük süre işler. E. 2021/3604 sayılı dosyada davacı, vatandaşlığın temel hak olduğunu ve iptalinin her zaman istenebileceğini ileri sürmüş, Kurul bu iddiaları bozma sebebi görmeyerek süre aşımı kararını oy birliğiyle onamıştır.

Mernis Kaydı veya Nüfus İşlemi Öğrenme Tarihi Sayılır mı?

Sayılabilir. Danıştay 10. Dairesi E. 2022/5460 sayılı dosyada 2008’den itibaren yapılan nüfus kayıt örneği, yerleşim yeri belgesi, evlenme ve doğum işlemlerinden davacının işlemi çok önceden bildiğini kabul etmiştir. E. 2022/5461 sayılı dosyada ise davacı tarafından yapılmış Mernis işlemi görülmemiştir.

Dilekçedeki İmza Bana Aitse Yeniden Vatandaşlığa Alma Kararı İptal Edilebilir mi?

Bu ihtimal kapalı değildir, ancak E. 2022/5461 sayılı kararda imzanın kime ait olduğu saptanmamıştır. Danıştay 10. Dairesi, imza ilgiliye aitse idarenin başvurunun sonuçlarını bildirmesi gerektiğini belirtmiş, güncel istem ile mülga 403 sayılı Kanun’un 6. maddesindeki şartların araştırılmamasını da hukuka aykırı bulmuştur.

Yeniden Türk Vatandaşı Yapılan Kişi Avusturya Vatandaşlığını Kaybeder mi?

Danıştay kararları bu soruyu Avusturya hukuku yönünden cevaplamamaktadır. E. 2022/5461 sayılı kararda kayıp riski davacının iddiasıdır ve Daire fiilî kayıp saptamamıştır. Kurulun E. 2024/1771 sayılı dosyasında ise davacıya Avusturya vatandaşlığını kaybettiği 12 Kasım 2018 tarihli yazıyla bildirilmiştir.

Yeniden Vatandaşlığa Alma Kararı İptal Edilirse Nüfus Kaydı Kendiliğinden Silinir mi?

Danıştay 10. Dairesinin E. 2022/5461 sayılı kararı bu konuda hüküm içermemektedir. Hükümde yalnızca Bakanlar Kurulu Kararının davacıya ilişkin kısmı iptal edilmiş; iptalin geçmişe etkisi, nüfus kaydının nasıl düzeltileceği ve yeni bir işlem gerekip gerekmediği belirtilmemiştir.

Sonuç: Belirleyici Olan Geçen Yıllar Değil, Dosyadaki İzlerdir

Danıştay 10. Dairesinin 2 Şubat 2026 tarihli kararı, tebliğ edildiği gösterilemeyen bir yeniden Türk vatandaşlığına alınma işlemine karşı yıllar sonra açılan davanın süresinde sayılabileceğini, ancak bunun öğrenme tarihinin açıkça ortaya konulmasına bağlı olduğunu göstermektedir. Esasta ise imza, bilgilendirme, istemin güncelliği ve 403 sayılı Kanun’un 6. maddesindeki şartlar aranmıştır.

Süre ret kararlarında ise Mernis’teki nüfus işlemleri, çıkma başvurusu ve vekâletname kişinin aleyhine öğrenme delili sayılmıştır. İptalin geçmişe etkisi, nüfus kaydına yansıması ve Avusturya vatandaşlığına etkisi açık olup temyiz sonucu da bilinmemektedir.

Hukuki Kaynaklar ve İlgili İncelemeler

Mevzuat

  • 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, özellikle m. 7, 10, 11, 27, 28, 46 ve 52.
  • Mülga 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, m. 6, 8, 20 ve 45 (karar metninden).
  • Mülga 403 sayılı Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, m. 17 (karar metninden).
  • 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, m. 25 ve 47 (karar metninden).
  • Anayasa, m. 125.
  • 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, R.G. 31.07.2026, 33326.

Danıştay Kararları

Liste yazıda anılan kararları içerir, tarama sonuçlarının tamamı değildir. Benzer kararlar Danıştay karar arama sayfasından da aranabilir.

İlgili Yazılar

Yazar ve Hukuki Bilgilendirme

Av. Batın YILMAZ
İstanbul Barosu – Sicil No: 77008

Bu metin, Danıştay 10. Dairesinin 02.02.2026 tarihli, E. 2022/5461, K. 2026/297 sayılı kararına dayalı hukuki karar incelemesidir. İnceleme, yayımlanan karar metniyle sınırlıdır; başka dosyalarda aynı sonucun elde edileceği anlamına gelmez.

Bu sayfadaki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bütün meslektaşlarımızın kullanımına açıktır. Ancak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, yazının tamamının veya bir bölümünün kullanılması hâlinde “Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi – batinyilmaz.av.tr” şeklinde kaynak gösterilmesi ve ilgili yazıya bağlantı verilmesi konusunda hassasiyet rica etmekteyiz.

Bu sayfadaki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bütün meslektaşlarımızın kullanımına açıktır. Ancak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, yazının tamamının veya bir bölümünün kullanılması hâlinde “Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi – batinyilmaz.av.tr” şeklinde kaynak gösterilmesi ve ilgili yazıya bağlantı verilmesi konusunda hassasiyet rica etmekteyiz.

Av. Batın Yılmaz

Yazar

Av. Batın Yılmaz

Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi'nin kurucu avukatı. Ceza, şirketler, idare, gayrimenkul, icra ve tazminat hukukunun yanı sıra yabancılar ve vatandaşlık hukukunda dava ve danışmanlık yürütüyor.

Ofisimiz hakkında