Emsal karar incelemeleri
Yabancı Hükümlü ve Denetimli Serbestlik: Yargıtay İadede Eksik İnceleme Buldu
Bu yazıda 15 başlık
- Kısa Cevap: Yabancı hükümlü denetimli serbestlik
- Yargıtay 1. Ceza Dairesi Kararının Künyesi
- Uyuşmazlık Nasıl Başladı? Kovid İzni, Denetimli Serbestlik ve Geri Gönderme Merkezi
- Yargıtay İade Kararını Neden Yeterli Bulmadı?
- Başsavcılık Ne İstedi, Daire Neyi Ekledi?
- 2021, 2023 ve 2025-2026 Kararları Neden Farklı Görünüyor?
- Kanun Yararına Bozma Hükümlüye Fiilen Ne Sağlar?
- 5275 m. 105/A ve Yönetmelik m. 86 Bugün Nasıl Okunmalı?
- İade Kararına Karşı Hangi Yol İzlenir, Göç İdaresi Dosyası Nerede Yürür?
- Karar Hangi Soruları Açık Bırakıyor?
- Benzer Bir Dosyada Hangi Hususlar İncelenmelidir?
- Sık Sorulan Sorular
- Sonuç: Başvuramama Önce Araştırılacak Bir Olgudur
- Hukuki Kaynaklar ve İlgili İncelemeler
- Yazar ve Hukuki Bilgilendirme
Yayın: · Son güncelleme:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.
Kısa Cevap: Yabancı hükümlü denetimli serbestlik
Gerekli araştırma yapılmadan gönderilmesi Yargıtayca eksik inceleme sayılmıştır, ancak gönderilemeyeceğine dair genel bir kural da konulmamıştır. Yabancı hükümlü denetimli serbestlik müdürlüğüne idari gözetim nedeniyle başvuramadığını ileri sürüyorsa, Yargıtay 1. Ceza Dairesine göre iadeden önce tebliğ ve SMS kayıtları, idari işlem tarihleri ve mazeretin geçerliliği araştırılmalıdır.
Daire bu ölçütü 17 Nisan 2025 tarihli, E. 2025/293, K. 2025/3068 sayılı kararında uyguladı. Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının başvurusunu kabul etti ve iadeye yapılan itirazı reddeden Bakırköy 1. Ağır Ceza Mahkemesi kararını oy birliğiyle kanun yararına bozdu. Kanun yararına bozma, istinaf veya temyizden geçmeden kesinleşen karar veya hükümdeki hukuka aykırılık için işletilen olağanüstü bir kanun yoludur. Gerekçeye göre idari gözetim altında bulunan hükümlünün iradesi dışında müdürlüğe başvurması fiilen imkânsız olduğundan idari işlemlerin tarihleri araştırılmalıdır.
Karar, yabancı hükümlünün denetimli serbestlikten her zaman yararlanacağını veya hiç yararlanamayacağını söylemez. Mazeretin kabul edildiği yazılı olmadığı gibi, bozmadan sonra yeni bir karar verilip verilmediği ve hükümlünün fiilî durumu da metinden anlaşılmamaktadır.
Bu inceleme, yayımlanan karar metinlerine dayanır ve infaz dosyası ile idari dosyanın kesiştiği noktaya odaklanır. Açık ceza infaz kurumunun genel işleyişi için infaz süreci rehberine, ceza dosyasının ikamet ve sınır dışı süreçleriyle ilişkisi için yabancının tutuklanması veya ceza alması yazısına bakılabilir.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi Kararının Künyesi
Tablonun tamamı için yana kaydırın
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Mahkeme | Yargıtay 1. Ceza Dairesi |
| Esas ve karar numarası | E. 2025/293, K. 2025/3068 |
| Karar tarihi | 17.04.2025 |
| Bozulan karar | Bakırköy 1. Ağır Ceza Mahkemesi, 16.11.2023, 2023/3038 değişik iş (itirazın reddi) |
| İtiraza konu karar | Bakırköy 4. İnfaz Hâkimliği, 06.10.2023, E. 2023/9916, K. 2023/10745 (açık ceza infaz kurumuna iade) |
| Başvuran | Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı |
| Tebliğname | 23.01.2025, 2025/9738; görüş: kanun yararına bozma |
| Dayanak hükümler | CMK m. 309/3; 5275 sayılı Kanun m. 105/A, geçici 9/5 ve geçici 10 |
| Sonuç | İstemin kabulü, kararın oy birliğiyle kanun yararına bozulması |
| Sonraki aşama | Dosya, mahkemesine gönderilmek üzere Başsavcılığa tevdi edildi; yeni karar metinde yer almamaktadır |
Uyuşmazlık Nasıl Başladı? Kovid İzni, Denetimli Serbestlik ve Geri Gönderme Merkezi
Hükümlü, İstanbul 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 18 Mayıs 2022 tarihli kararıyla 8 yıl 4 ay hapis cezası almıştı. Müddetnameye göre 4 Kasım 2021’de kuruma alınmış, şartla tahliye tarihi 31 Ocak 2028 olarak belirlenmişti. Açık ceza infaz kurumundaki infazı sırasında 5275 sayılı Kanun’un geçici 9. maddesi uyarınca Kovid-19 iznine ayrıldı. İzinde olduğu sırada infaz hâkimi, 105/A maddesi ile 7456 sayılı Kanun’la eklenen geçici 10. maddenin ikinci fıkrasına dayanarak denetimli serbestlik kararı verdi; bu fıkra belirli hükümlüler için talep aramıyordu.
Tablonun tamamı için yana kaydırın
| Tarih | Gelişme | Not |
|---|---|---|
| 17.07.2023 | Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü internet duyurusu yayımladı. | SMS veya sorgulama ekranında belirtilenlerin 5 gün içinde müdürlüğe başvuracağı, başvurmayanlar için açık kuruma gönderme kararı verilebileceği bildirildi. |
| 26.07.2023 | Kırşehir İnfaz Hâkimliği (E. 2023/2928, K. 2023/2930) denetimli serbestlik kararı verdi. | Karar hükümlünün yokluğunda verildi. |
| 29.07.2023 | İddiaya göre hükümlü yakalandı ve Niğde İl Göç İdaresi Geri Gönderme Merkezine gönderildi; hakkında idari gözetim kararı verildiği de ileri sürüldü. | Bu tarih, kararda hükümlü ile vekilinin iddiası olarak aktarılmıştır; gözetim kararının tarihi metinde yazılı değildir. |
| 06.10.2023 | Bakırköy 4. İnfaz Hâkimliği açık ceza infaz kurumuna iade kararı verdi. | Gerekçesi metinde iki biçimde özetlenmiştir. |
| 09.10.2023 | Niğde 2. Sulh Ceza Hâkimliği (2023/2882 değişik iş) idari gözetim kararını kaldırdı. | Bu karar dosyada bulunmaktadır. |
| 16.11.2023 | Bakırköy 1. Ağır Ceza Mahkemesi itirazı reddetti. | Kanun yararına bozmaya konu karar budur. |
| 17.01.2025 | Adalet Bakanlığı kanun yararına bozma isteminde bulundu. | Başsavcılık tebliğnamesi 23.01.2025 tarihlidir. |
| 17.04.2025 | Daire istemi kabul etti ve kararı bozdu. | Oy birliğiyle verildi; yeni karar metinde yoktur. |
Denetimli serbestlik kararı ile iddia edilen yakalanma arasında yalnız üç gün bulunduğu gibi, iade kararı da gözetimin kaldırılmasından üç gün önce verilmiştir. Bu aralıklar yazarın hesabıdır, karar metninde yer almaz. Hükümlünün merkeze fiilen hangi gün girdiği ve hangi gün çıktığı metinde tespit edilmemiştir.
Metin, iade gerekçesini iki biçimde özetlemektedir. Giriş bölümü ve Başsavcılık istemi yasal sürede müdürlüğe başvurmamayı esas alırken, Dairenin 5. paragrafında hükümlünün izin bitiminde kuruma dönmesi gerektiği ve dönmediğinin kabul edildiği yazılıdır. İnfaz hâkimliği kararının kendisi aktarılmadığı için hangi özetin o kararı tam karşıladığı doğrulanamamaktadır.
Yargıtay İade Kararını Neden Yeterli Bulmadı?
Daire, yabancı hükümlünün denetimli serbestlik hakkını değil, iade kararından önce yapılması gereken incelemeyi tartıştı. Gerekçe iki olgusal ayağa ve bunlardan çıkan bir ölçüte dayanmaktadır:
- Tebliğ ve SMS: Denetimli serbestlik kararı hükümlünün yokluğunda verildiğinden, usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği ve edildiyse tarihi belirlenmelidir. UYAP’ta kayıtlı GSM numarasına infaz durumuyla ilgili SMS gönderilip gönderilmediği ve gönderildiyse tarihi de araştırılmalıdır.
- İdari gözetim: Hükümlü ve vekili, 29 Temmuz 2023’te yakalandığını, merkeze gönderildiğini ve gözetim kararının 9 Ekim 2023’te kaldırıldığını ileri sürdü. Sulh ceza hâkimliğinin kaldırma kararı dosyada görüldü.
- Mazeret: İdari işlemlerin başlama ve bitiş tarihleri araştırılmalı, sonuca göre mazeretin geçerli ve itibar edilebilir olup olmadığı tartışılmalıdır.
Gerekçenin merkezi şu bölümdür:
“…idari gözetim altında bulunan hükümlünün iradesi dışında denetimli serbestlik müdürlüğüne müracaat etme imkanının fiilen imkansız olması nedeniyle, karar tarihi itibariyle yabancı uyruklu hükümlü hakkında yapılan ve itiraza konu edilen idari işlemlerin hangi tarihte başlatıldığı ve sonuçlandığı araştırılarak sonucuna göre mazeretinin geçerli ve itibar edilebilir nitelikte olup olmadığı tartışılmak suretiyle hükümlünün hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken…”
Kararda süre şartının kaldırıldığına veya mazeretin kabul edildiğine dair bir ifade yer almamaktadır; yapılan tespit, “eksik inceleme ve değerlendirme” bulunduğu ve itirazın kabul edilmesi gerektiğidir. Kararda SMS’in 7201 sayılı Tebligat Kanunu’na göre yapılan tebligatın yerine geçip geçmeyeceğine ilişkin açık bir değerlendirme yer almamaktadır. Sürenin hangi işlemle başlayacağı da Daire tarafından açıkça belirlenmemiştir.
Başsavcılık Ne İstedi, Daire Neyi Ekledi?
Yazarın değerlendirmesine göre kararın ayırt edici yönü, istem ile gerekçe arasındaki farktır; bu bölümdeki karşılaştırma Daire kararlarında yapılmamıştır. Metne göre Başsavcılık başvurusunu tebliğ üzerine kurmuş, hükümlünün yabancı olduğuna, Göç İdaresine veya idari gözetime hiç değinmemiştir. Bu olgular karar metninde ilk kez Dairenin 5. paragrafında görülür.
Tablonun tamamı için yana kaydırın
| Konu | Başsavcılık istemi | Daire gerekçesi |
|---|---|---|
| Tebliğ | Kararın usulüne uygun tebliğ edilmediği anlaşılmıştır; 7201 sayılı Kanun’a göre tebliğden sonra başvuru beklenmelidir. | Tebliğ edilip edilmediği ve tarihi araştırılmalıdır. |
| SMS | Yalnız 17.07.2023 tarihli duyuru aktarılmıştır. | Kayıtlı numaraya SMS gönderilip gönderilmediği ve tarihi araştırılmalıdır. |
| Yabancılık ve idari gözetim | Yer almaz. | Merkeze gönderilme iddiası ve 09.10.2023 tarihli sulh ceza kararı değerlendirilmiştir. |
| Mazeret | Yer almaz. | Geçerli ve itibar edilebilir olup olmadığı tartışılmalıdır. |
Fark yalnız yeni bir olgunun eklenmesi değildir. Başsavcılık tebliğ eksikliğini anlaşılmış bir olgu olarak sunmuş, statü değişikliğine ve hükümlünün bilme hakkına dayanmıştır. Daire ise aynı konuyu araştırılacak bir soruya çevirmiş ve sonucu mazeret denetimine bağlamıştır. Daire yine de istemi kabul etmiş, bozma talebinin “açıklanan bu sebeple” yerinde görüldüğünü yazmıştır.
Gerekçe Daireden İsteme Nasıl Geçti?
Aynı fark E. 2024/4104 sayılı dosyada daha belirgindir. Başsavcılık orada da yalnız tebliğe dayanmış, Daire ise bozmayı hükümlünün serbest bırakılmayıp jandarmaya teslim edilmesine ve Göç İdaresi işlemlerine bağlamıştır. O dosyada tebligat iddiasına ilişkin açık bir değerlendirme yer almazken 2025 kararı tebliğ ve gözetim ayaklarını birleştirmiştir. E. 2025/4520 sayılı dosyada ise Başsavcılık, E. 2024/4104 sayılı karara atıf yaparak aynı gerekçeyi bu kez kendisi ileri sürmüştür.
İki çıkış dosyasında kurum, son başvuru tarihini gösteren belgeyi düzenlemiş, hükümlü ise serbest bırakılmayıp jandarmaya teslim edilmiştir. Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m. 86/2 de İçişleri Bakanlığının sakınca bildirdiği yabancının sınır dışı işlemlerine esas olmak üzere kolluğa teslimini öngörür. Kararlarda teslimin bu hükme dayandığı yazılı olmamakla birlikte, müdürlüğe başvuru beklentisi ile kolluğa teslim işleminin aynı anda yürüyebildiği görülmektedir.
Daire İstemde Olmayan Bir Gerekçeyi Ekleyebilir mi?
Ceza Genel Kurulunun 21 Ocak 2026 tarihli E. 2023/160, K. 2026/46 sayılı kararı bu soruyu görünür kılar. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin bu kararda Kurul, “isteme konu edilmeyen hüküm ve hukuka aykırılıklar, kanun yararına bozma konusu yapılamayacaktır” demiştir. İstemde ileri sürülmeyen ve sonuca etkili başka aykırılıklar görülürse Adalet Bakanlığına ihbarda bulunulması gerektiğini de belirtmiştir. Kurul bu kuralı önceki bir Genel Kurul kararına dayandırdığından kural 2026 kararıyla doğmuş değildir.
Dairenin 2024 ve 2025 kararlarında gözetim ayağının bu kuralla ilişkisi tartışılmamıştır. Bir yoruma göre Daire aynı kararı aynı sonuç için bozmuş ve yalnız eksik incelemenin kapsamını göstermiştir; diğer yoruma göre ise idari gözetim, istemde bulunmayan ayrı bir aykırılık sayılabilir. Bu iki okuma kararlardan değil, yazarın değerlendirmesinden gelir. 2025 kararında tebliğ ayağı konu bakımından istemle örtüştüğünden soru daha çok E. 2024/4104 sayılı dosyada öne çıkar.
2021, 2023 ve 2025-2026 Kararları Neden Farklı Görünüyor?
Yargıtay kararları iki ayrı soruya cevap verir: yabancı hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanıp yararlanamayacağı ve karar çıktıktan sonra başvuramayan hükümlünün iadesi. Danıştay kararı ise esasa girmemiştir. Bu nedenle tablo tek bir çizgi gibi okunmamalıdır. Daire bu kararlarda içtihat değiştirdiğini söylememiştir. Sonuç bakımından öteki yönde duran karar, merci kararını istemdeki gerekçeyle bozan E. 2021/12411 sayılı karardır.
Tablonun tamamı için yana kaydırın
| Karar | Soru | Dosyadaki olgu | Sonuç |
|---|---|---|---|
| E. 2021/12411, K. 2021/14857 (10.12.2021) | Yararlanma | 25.03.2021 tarihli merci kararı, yükümlülük olarak ülkeye girmemeyi öngördü. | Kanun yararına bozma, oy birliği; istem yerinde görüldü |
| Danıştay 10. D., E. 2019/11125, K. 2021/6963 (27.12.2021) | Yönetmelik denetimi | Eski Yönetmelik m. 89’un iptali istendi. | Yönetmelik kalktığı için karar verilmesine yer olmadığı, oy birliği; esas incelenmedi, temyiz yolu açık gösterildi |
| E. 2023/2772, K. 2023/2438 (27.04.2023) | Yararlanma | İnfaz hâkimi reddetti; merci kabul etti, yükümlülükleri müdürlüğe bıraktı. | Kanun yararına bozma istemi reddedildi, oy birliği |
| E. 2024/498, K. 2024/1559 (08.03.2024) | Yararlanma | İçişleri yazısı sakınca bildirdi, sınır dışı sorusunu açıkça cevaplamadı. | Kanun yararına bozma, oy birliği; görüş yeniden sorulmalı |
| E. 2023/8257, K. 2024/1963 (22.03.2024) | Yararlanma | Merci itirazı kabul etti, itiraz konusu hakkında karar vermedi. | Kanun yararına bozma, oy birliği; yalnız bu yönden |
| E. 2024/4104, K. 2024/4805 (28.06.2024) | İade | Hükümlü jandarmaya teslim edildi; 14.12.2023’te sınır dışı ve 6 ay idari gözetim kararı verildi. | Kanun yararına bozma, oy birliği |
| E. 2025/293, K. 2025/3068 (17.04.2025) | İade | Karar yokluğunda verildi, merkeze gönderilme iddia edildi, gözetim 09.10.2023’te kaldırıldı. | Kanun yararına bozma, oy birliği |
| E. 2025/4520, K. 2026/265 (16.01.2026) | İade | Hükümlü jandarmaya teslim edildi; 01.02.2024’te sınır dışı ve 6 ay idari gözetim kararı verildi. | Kanun yararına bozma, oy birliği; bozulan karar doğrudan infaz hâkimliği kararıdır |
Aşağıdaki çıkarımlar yazarın değerlendirmesidir; Daire 2021 ve 2023 kararları arasında böyle bir bağ kurmamıştır:
- Mevzuat değişti: 2021 dosyasındaki merci kararı 7328 sayılı Kanun’dan öncedir. İstemde sınır dışı edilmeye ilişkin TCK hükmünün “koşullu salıverilmeden yararlandıktan” sonra bildirim öngören eski metni aktarılmıştır; metinde madde numarası 58 yazılıdır. TCK’nın 59. maddesi, 25 Haziran 2021’de yayımlanan 7328 sayılı Kanun’la değişmiş ve bildirim anı olarak “denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezasının infazına” karar verilmesini de anmıştır. Mercinin dayandığı eski Yönetmelik m. 89 ise Danıştay kararında belirtildiği gibi 10 Kasım 2021 tarihli yeni Yönetmelikle kaldırılmıştır. 2023 dosyasındaki merci kararı 30 Mayıs 2022 tarihlidir. Ceza Genel Kurulu da aykırılığın kararın verildiği anda mevcut olması gerektiğini belirtmektedir. Ancak Dairenin 10 Aralık 2021 tarihli kararı bu iki değişiklikten sonradır ve kararda bunlara değinilmemiştir; bu nedenle mevzuat farkı tek başına yeterli bir açıklama değildir.
- Dosya da farklıydı: 2021 dosyasında merci, ülkeye girmeme yükümlülüğü uygulanmasına karar vermişti. İstem, hükümlü yurt dışına çıkarsa takip ve denetimin mümkün olmayacağını, “kısmi cezasızlık/af ve ayrımcılık” algısı doğabileceğini savunuyordu. Daire ayrı gerekçe yazmadan istemi yerinde gördü; 2023 dosyasında ise yükümlülükleri müdürlük belirleyecekti. Yine de 2023 isteminde aynı takip ve denetim itirazı ileri sürülmüş, Daire bu kez istemi reddetmiştir.
- “Zımni af” gerekçesi: Alanya ve Seydişehir infaz hâkimlikleri talebi, sınır dışı edilip kendi ülkesinde yükümlülüğe tabi olmamanın zımni affa dönüşeceği gerekçesiyle reddetmişti. Daire 2023 kararında bu ifadeyi tartışmadan, 5275 sayılı Kanun’un ayrım yapılmamasını öngören 2. maddesi, 7328 sonrası TCK m. 59 ve Yönetmelik m. 86 üzerinden sonuca gitti; yükümlülüklerin müdürlükçe belirlenmesini de m. 105/A/5’e bağladı.
Dairenin 2023 tarihli kararındaki yaklaşımı şöyledir:
“…işlediği suç nedeniyle hapis cezasına mahkum olan yabancı uyruklu kişi hakkında 86 ncı maddede öngörülen yükümlülük dışında risk ve ihtiyaç durumu dikkate alınarak hazırlanacak denetim planına göre başkaca yükümlülükler de belirlenerek koşullu salıverilme tarihine kadar denetimli serbestlik tedbirinin uygulanması suretiyle cezasının infazına karar verilmesinin mümkün olduğunu kabul etmek gerektiği…”
Bu kararda 2021 tarihli karara atıf bulunmadığı gibi, “mümkün” ifadesi de zorunluluk anlamına gelmez. E. 2023/8257 sayılı dosyada kurum “kaçma ve kaybolma ihtimali” nedeniyle olumsuz görüş vermiş, Başsavcılık 2021 gerekçesini yinelemiş, Daire ise 2023 kararındaki açıklamayı yineledikten sonra bozmayı yalnız mercinin itiraz konusu hakkında karar vermemesine dayandırmıştır.
Kanun Yararına Bozma Hükümlüye Fiilen Ne Sağlar?
Bu dosya bakımından karar metninden kesin bir cevap çıkmamaktadır. Daire yalnız CMK’nın 309. maddesinin üçüncü fıkrasını göstermiş, dördüncü fıkranın hangi bendinin uygulanacağını yazmamıştır. Bu fıkra kararda aktarılmadığından metni Ceza Genel Kurulunun yukarıdaki kararından alınmıştır.
Dördüncü fıkranın (a) bendine göre bozma nedeni 223. maddede tanımlanan ve davanın esasını çözmeyen bir karara ilişkinse “kararı veren hâkim veya mahkeme, gerekli inceleme ve araştırma sonucunda yeniden karar verir.” Bozulan itiraz kararı davanın esasını çözen bir hüküm görünmediği için, yazarın değerlendirmesine göre bu bendin gündeme gelmesi beklenebilir. Beşinci fıkraya göre bozma kararına karşı direnilemez.
Ceza Genel Kurulu, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına ilişkin dosyada (a) bendi uyarınca verilen bozmanın aleyhe sonuç doğurabileceğini kabul etmiştir. Hâkim kararları bakımından da “Yeni karar ilgilisinin lehine ya da aleyhine olabilir.” demiştir. Karar oy çokluğuyla verilmiş, karşı oyda kanun yararına bozmanın aleyhe sonuç doğuramayacağı savunulmuştur. Bu tespitler hükmün açıklanmasının geri bırakılması dosyasında yapıldığından infaz kararlarına etkisi somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu çerçevede E. 2025/293 sayılı kararın sınırı şöyledir:
- Bozulan karar infaz hâkimliğinin iade kararı değil, ağır ceza mahkemesinin itirazın reddi kararıdır.
- Hükümlünün kuruma iade edilip edilmediği, sınır dışı edilip edilmediği ve bugünkü durumu metinde yer almamaktadır.
- Yeni incelemede mazeret kabul de edilebilir, reddedilebilir de; yeni kararın sonucu incelenen metinlerde yer almamaktadır.
- Metinde kararın kesin olarak verildiğine veya kesinleştiğine dair bir ifade yoktur.
5275 m. 105/A ve Yönetmelik m. 86 Bugün Nasıl Okunmalı?
Kovid-19 izni ve geçici 10. maddenin ikinci fıkrası 31 Temmuz 2023 itibarıyla izinde bulunan hükümlülere ilişkin olduğundan, talep aranmaksızın karar verilmesi bugünkü başvurular için genel kural değildir. Kararlarda aktarılan 105/A metinlerinde yabancı hükümlüye özgü bir hüküm görülmemektedir; kararlar yabancıya ilişkin düzenleme olarak TCK m. 59 ile Yönetmeliği anmaktadır.
Tablonun tamamı için yana kaydırın
| Hüküm | Kararlarda görülen metin | Karar sonrası durum (Kasım 2026) |
|---|---|---|
| m. 105/A/1 | Açık kurum, iyi hâl, koşullu salıverilmeye en çok bir yıl ve talep | 7550 sayılı Kanun (R.G. 04.06.2025) m. 13 ile, beş günden az olmamak üzere koşullu salıverilme tarihine kadar geçirilmesi gereken sürenin en az onda birini kurumda geçirme şartı eklendi. İkincil kaynakta şartın 4 Haziran 2025’ten sonra işlenen suçlara uygulandığı aktarılmaktadır. |
| m. 105/A/6-a | 2021 kararındaki alıntıda üç gün ve kapalı kuruma gönderme; 2025 kararındaki alıntıda beş gün ve açık kuruma gönderme | Güncel ikincil kaynak da beş günlük süreyi aktarmaktadır; bu bentte değişiklik saptanmadı. |
| Geçici 10 | 7456 sayılı Kanun’la eklendi; karar ikinci fıkraya dayandı | 7571 sayılı Kanun (R.G. 25.12.2025, 33118) m. 27 altıncı fıkrayı değiştirdi, yedinci ve sekizinci fıkraları kaldırdı; ikinci fıkrada değişiklik saptanmadı. |
| TCK m. 59 | 7328 sayılı Kanun’la değişik metin | 7571, 7589 ve 7593 sayılı Kanunların ulaşılan metinlerinde yer almıyor; 7550 sayılı Kanun’un tam metni görülemedi. |
| Yönetmelik m. 86/2 | Sakınca bildirilen yabancıya ülkeye girmeme yükümlülüğü ve kolluğa teslim | Güncel metin bu çalışmada görülemedi. |
7550 sayılı Kanun’daki şart 17 Nisan 2025 tarihli karardan sonra geldiğinden E. 2025/293 sayılı kararın değerlendirmesinde yer almaz ve dosyadaki olaya uygulanmış değildir. 7589 sayılı Kanun (R.G. 31.07.2026, 33326) metninde 5275 sayılı Kanun’a ilişkin bir değişiklik görülmemiştir. 7593 sayılı Kanun (R.G. 18.08.2026, 33344) ise 5275 sayılı Kanun’un 11, 15 ve 107. maddelerini değiştirmiş, ulaşılan metinde 105/A ile geçici maddelere yer vermemiştir. Bu kontrol Resmî Gazete taraması değildir; Kasım 2026’daki web aramalarına ve ikincil kaynaklara dayandığından “saptanmadı” ifadesi kesin yokluk anlamına gelmez. Yönetmelik m. 86 için kararlarda aktarılan 2023 ve 2024 tarihli alıntılar esas alınmıştır; yürürlükteki metin resmî kaynaktan kontrol edilmelidir.
İade Kararına Karşı Hangi Yol İzlenir, Göç İdaresi Dosyası Nerede Yürür?
Açık ceza infaz kurumuna iade kararı infaz hâkimliği kararıdır ve E. 2025/293 sayılı dosyada bu karara karşı ağır ceza mahkemesine itiraz edilmiştir. 4675 sayılı Kanun’un 6. maddesi itiraz süresini tebliğden itibaren iki hafta olarak gösterir. Bu süre 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır, dolayısıyla 2023 tarihli iade kararı için ölçü değildir. Madde başlığı şikâyet üzerine verilen kararları andığından, müdürlük talebiyle verilen iade kararında süre somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Merci itirazı yerinde bulursa itiraz konusu hakkında da karar vermelidir; E. 2023/8257 sayılı bozmanın dayanağı budur.
Kanun yararına bozma ise hükümlünün doğrudan işlettiği bir yol değildir, çünkü CMK m. 309/1’e göre süreç Adalet Bakanlığının istemiyle başlar.
Denetimli serbestlik kararı Kırşehir’de, iade kararı Bakırköy’de, idari gözetimi kaldıran karar ise Niğde’de verilmiştir. Karar bu dağılımın sebebini açıklamamaktadır; yine de dağılım, gözetim belgelerinin infaz dosyasına ayrıca sunulmasının neden gerekebileceğini gösterir.
Ana kararda 6458 sayılı Kanun ve “sınır dışı” ifadesi hiç geçmez; yalnız İl Göç İdaresi Müdürlüğünün gözetim kararı ve sulh ceza hâkimliğinin kaldırma kararı anlatılır. Bu Kanun’un 54. ve 57. maddeleri incelenen kararlarda numarasıyla tartışılmamıştır. Bu yönler için sınır dışı kararına karşı dava bölümüne, geri gönderme merkezi ve itiraz yazısına ve haksız idari gözetim tazminatı incelemesine bakılabilir.
Karar Hangi Soruları Açık Bırakıyor?
Karar başka dosyalara otomatik etki doğurmaz ve aşağıdaki sorulara cevap vermez:
- Yabancı hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanma şartları, çünkü hükümlü hakkında karar zaten verilmişti.
- Gözetim kalktıktan sonra müdürlüğe ne kadar sürede başvurulacağı.
- Süresinde başvurmayan her yabancının mazeretli sayılıp sayılmayacağı, çünkü Daire yalnız iradesi dışında başvuramama hâlini ele almıştır.
- Ülkeden çıkarılan hükümlüde denetimli serbestliğin nasıl yürüyeceği.
Benzer Bir Dosyada Hangi Hususlar İncelenmelidir?
- Tebliğ ve SMS kaydı: E. 2025/293 sayılı karara göre tebliğin yapılıp yapılmadığı ve SMS tarihi ayrı ayrı belirlenmelidir.
- Çıkış belgesi: E. 2024/4104 ve E. 2025/4520 sayılı dosyalarda son başvuru tarihi ile jandarmaya teslim aynı belgeden okunmuştur.
- İdari işlem tarihleri: Yakalanma, gözetim ve kaldırma tarihleri infaz dosyasına belgeyle yansıtılmalıdır. Ana kararda sulh ceza kararı dosyada bulunmuştur.
- İçişleri görüşü: E. 2024/498 sayılı dosyada, eski Yönetmelik m. 77/4 kapsamında görüşün sınır dışı sorusunu açıkça cevaplaması aranmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Yabancı Hükümlü Denetimli Serbestlikten Yararlanabilir mi?
Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2023 ve 2024 kararlarında yabancı uyruklu hükümlü hakkında denetimli serbestlik kararı verilmesini mümkün saymıştır. Bu imkân otomatik değildir; 5275 sayılı Kanun’daki şartlar, kurum değerlendirmesi ve İçişleri Bakanlığı görüşü dosyaya göre sonucu etkileyebilir.
İdari Gözetimdeki Yabancı Hükümlü Açık Cezaevine İade Edilir mi?
Yargıtay 1. Ceza Dairesi E. 2025/293 sayılı kararda, idari gözetim altındaki hükümlünün iradesi dışında müdürlüğe başvurmasını fiilen imkânsız saymış, idari işlemler araştırılmadan verilen iade kararını eksik inceleme kabul etmiştir. Araştırma sonunda hangi kararın verileceği dosyaya göre değişir.
Denetimli Serbestlik Kararı Tebliğ Edilmezse Başvuru Süresi İşler mi?
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, kararın 7201 sayılı Kanun’a göre tebliğinden sonra başvuru beklenmesi gerektiğini savunmuştur. Yargıtay 1. Ceza Dairesi ise E. 2025/293 sayılı kararda tebliğ ve SMS tarihlerinin araştırılmasını istemiş, sürenin hangi işlemle başladığını açıkça belirlememiştir.
Kanun Yararına Bozma İade Kararını Kendiliğinden Ortadan Kaldırır mı?
Yargıtay 1. Ceza Dairesinin E. 2025/293 sayılı dosyasında bozulan karar iade kararı değil, itirazın reddi kararıdır. CMK’nın 309. maddesine göre davanın esasını çözmeyen kararlarda kararı veren mahkeme gerekli incelemeyi yaparak yeniden karar verir. Ceza Genel Kurulu, hükmün açıklanmasının geri bırakılması dosyasında bu bozmanın aleyhe sonuç da doğurabileceğini oy çokluğuyla kabul etmiştir. Dosyadaki sonraki karar bilinmemektedir.
Zımni Af Gerekçesiyle Yabancı Hükümlünün Talebi Reddedilebilir mi?
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2023/2772 sayılı dosyada infaz hâkimliğinin bu gerekçeli ret kararını kaldıran merci kararını hukuka uygun bulmuş, zımni af ifadesini ise ayrıca tartışmamıştır. Daire 2021’de başka bir dosyada, ülkeye girmeme yükümlülüğüne dayanan ve TCK m. 59 değişikliğinden önce verilen kararı kanun yararına bozmuştur.
İade Kararına Karşı Ne Kadar Sürede İtiraz Edilir?
Yargıtay 1. Ceza Dairesinin E. 2025/293 sayılı dosyasında iade kararına karşı ağır ceza mahkemesine itiraz edilmiştir. 4675 sayılı Kanun’un 6. maddesindeki itiraz süresi, 1 Haziran 2024 ve sonrasındaki kararlar için tebliğden itibaren iki haftadır; iade kararı bakımından süre somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
Sonuç: Başvuramama Önce Araştırılacak Bir Olgudur
Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 17 Nisan 2025 tarihli kararı, yabancı hükümlüye denetimli serbestlik konusunda genel bir hak veya genel bir yasak getirmemektedir. Karar, idari gözetimde bulunduğunu ileri süren hükümlü hakkında başvurmadığı gerekçesiyle iade kararı verilmeden önce tebliğ, SMS ve idari işlem tarihlerinin araştırılmasını, mazeretin de tartışılmasını istemektedir.
Yayımlanan metinlere göre Daire 2024’te gözetim ayağını kendisi eklemiş, 2025’te tebliğ ile birleştirmiş, 2026 tarihli kararın dosyasında ise aynı gerekçe Başsavcılık isteminde yer almıştır. Bozmanın bu hükümlüye fiilen ne sağladığı ise yayımlanan metinden bilinmemektedir.
Hukuki Kaynaklar ve İlgili İncelemeler
Mevzuat
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, m. 2, 3, 105/A, geçici 9 ve geçici 10.
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 223, 271 ve 309.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 59.
- 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu, m. 6.
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu.
- Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği, R.G. 10.11.2021, 31655, m. 86; mülga Yönetmelik, R.G. 05.03.2013, 28578, m. 77 ve 89.
- 7328 sayılı Kanun, R.G. 25.06.2021, 31522, m. 5; 7456 sayılı Kanun, m. 15; 7550 sayılı Kanun, R.G. 04.06.2025, m. 13; 7571 sayılı Kanun, R.G. 25.12.2025, 33118, m. 27; 7589 sayılı Kanun, R.G. 31.07.2026, 33326; 7593 sayılı Kanun, R.G. 18.08.2026, 33344.
Yargı Kararları
Yargıtay kararları, aksi belirtilmedikçe 1. Ceza Dairesine aittir.
- E. 2025/293, K. 2025/3068, T. 17.04.2025
- E. 2025/4520, K. 2026/265, T. 16.01.2026
- E. 2024/4104, K. 2024/4805, T. 28.06.2024
- E. 2023/8257, K. 2024/1963, T. 22.03.2024
- E. 2024/498, K. 2024/1559, T. 08.03.2024
- E. 2023/2772, K. 2023/2438, T. 27.04.2023
- E. 2021/12411, K. 2021/14857, T. 10.12.2021
- Ceza Genel Kurulu, E. 2023/160, K. 2026/46, T. 21.01.2026
- Danıştay 10. Daire, E. 2019/11125, K. 2021/6963, T. 27.12.2021
Diğer Kaynaklar ve İlgili Yazılar
- 7589 sayılı Kanun metnine ilişkin Memurlar.net haberi.
- 7571 sayılı Kanun’a ilişkin Alomaliye özeti.
- 7593 sayılı Kanun’a ilişkin Alomaliye metni.
- 4675 sayılı Kanun, Lexpera metni.
- Açık cezaevi ile denetimli serbestlik arasındaki fark
- Yabancı tutuklanırsa ikamet izni, deport ve vatandaşlık
- Geri gönderme merkezi ve deport kararına itiraz
- Sınır dışı kararının iptali
- Haksız idari gözetim tazminatı incelemesi
- Geri gönderme merkezi koşulları: Anayasa Mahkemesi incelemesi
- Yabancı hükümlü nakli
Yazar ve Hukuki Bilgilendirme
Av. Batın YILMAZ
İstanbul Barosu – Sicil No: 77008
Bu metin, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 17.04.2025 tarihli, E. 2025/293, K. 2025/3068 sayılı kararına dayalı hukuki karar incelemesidir. İnceleme, yayımlanan karar metniyle sınırlıdır; başka dosyalarda aynı sonucun elde edileceği anlamına gelmez.
Bu sayfadaki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bütün meslektaşlarımızın kullanımına açıktır. Ancak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, yazının tamamının veya bir bölümünün kullanılması hâlinde “Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi – batinyilmaz.av.tr” şeklinde kaynak gösterilmesi ve ilgili yazıya bağlantı verilmesi konusunda hassasiyet rica etmekteyiz.
Bu sayfadaki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bütün meslektaşlarımızın kullanımına açıktır. Ancak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, yazının tamamının veya bir bölümünün kullanılması hâlinde “Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi – batinyilmaz.av.tr” şeklinde kaynak gösterilmesi ve ilgili yazıya bağlantı verilmesi konusunda hassasiyet rica etmekteyiz.