Cinsel taciz suçu, bir kişiyi cinsel amaçla rahatsız etmek, huzursuz etmek veya tedirgin etmek şeklindeki davranışları cezalandıran bir suç tipidir. Bu suç, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 105. maddesinde düzenlenmiştir.
Cinsel taciz, genel olarak “cinsel içerikli sözler, mesajlar, imalar, ısrarlı rahatsız etme” gibi davranışlarla gündeme gelebilir. Önemli nokta şudur: TCK 105, her olayda otomatik olarak uygulanmaz; eylemin cinsel amaç taşıması ve somut olayın koşullarına göre taciz niteliğinde olması gerekir.
Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın hukuki değerlendirmesi için deliller ve olayın tamamı incelenmelidir.
TCK 105’e Göre Cinsel Taciz Suçunun Cezası
Temel Ceza (TCK 105/1)
TCK 105/1’e göre, cinsel amaçlı taciz fiilini işleyen kişi, mağdurun şikâyeti üzerine:
- 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya
- adli para cezası
ile cezalandırılabilir.
Mağdur Çocuksa Ceza (TCK 105/1 – çocuk)
Fiil çocuğa karşı işlenmişse ceza:
- 6 aydan 3 yıla kadar hapis
olarak düzenlenmiştir.
Burada “çocuk” kavramı, genel kabul ile 18 yaşını doldurmamış kişiyi ifade eder.
Cinsel Taciz Suçu Şikâyete Bağlı mı?
Genel Kural: Şikâyet Şartı Var (TCK 105/1)
TCK 105’teki temel hâlde soruşturma ve kovuşturma çoğunlukla mağdurun şikâyetine bağlıdır. Yani mağdur şikâyet etmezse (ve istisnai bir durum yoksa) ceza soruşturması ilerlemeyebilir.
Şikâyet Neden Önemlidir?
- Şikâyet, sürecin başlaması için kilit rol oynayabilir.
- Delillerin toplanması (mesaj kayıtları, ekran görüntüleri, tanık beyanları vb.) açısından erken başvuru genellikle önemlidir.
Şikâyet süresi ve uygulama ayrıntıları somut olaya göre değişebileceğinden bir avukata danışılması önerilir.
Cinsel Tacizde Nitelikli Hâller (Cezayı Artıran Durumlar)
TCK 105/2’ye göre, bazı durumlarda ceza yarı oranında artırılır. Bu durumlar, failin konumu veya eylemin işleniş şekli nedeniyle suçun daha ağır görülmesinden kaynaklanır.
Kamu Görevi / Hizmet İlişkisi / Aile İçi İlişkinin Sağladığı Kolaylık (TCK 105/2-a)
Ne demek?
Fail, bir kamu görevi, hizmet ilişkisi veya aile içi ilişkiden doğan yakınlığı/gücü kullanarak tacizi daha kolay işliyorsa, ceza artar.
Örnek senaryolar
- Amir–çalışan ilişkisi içinde taciz
- Aile içinde otorite/bağımlılık ilişkisi kullanılarak taciz
Vasi, Öğretmen, Bakıcı, Sağlık Personeli vb. Tarafından (TCK 105/2-b)
Ne demek?
Mağdur üzerinde koruma, bakım, gözetim sorumluluğu veya belirli bir güven ilişkisi olan kişilerin bu güveni kötüye kullanması ağırlaştırıcı nedendir.
Örnek senaryolar
- Öğretmenin öğrenciye yönelik taciz içerikli mesajları
- Bakıcının veya sağlık personelinin yetkisini/erişimini kullanması
Aynı İşyeri Kolaylığıyla İşlenmesi (TCK 105/2-c)
İşyerinde cinsel taciz
Fail ile mağdurun aynı işyerinde çalışması, sürekli temas/erişim doğurduğu için suçun işlenmesini kolaylaştırabilir. Bu nedenle ceza artırımı gündeme gelebilir.
Posta veya Elektronik Haberleşme Araçlarıyla (TCK 105/2-d)
Sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarında cinsel taciz
WhatsApp, Instagram DM, e-posta, SMS gibi araçlar kullanılarak yapılan taciz fiilleri bu kapsamda değerlendirilebilir.
Bu başlık pratikte çok önemlidir çünkü:
- Delil olarak ekran görüntüsü, mesaj kaydı, link, kullanıcı adı gibi dijital izler bulunabilir.
- Tacizin “ısrarlı” ve “sistematik” olması dosyanın değerlendirmesinde etkili olabilir.
Teşhir Suretiyle (TCK 105/2-e)
Teşhir (örneğin cinsel organ gösterme gibi) suretiyle işlenen cinsel tacizde de ceza artırılır. Burada eylemin niteliğine göre başka suç tipleriyle sınır tartışmaları da çıkabilir; somut olaya göre değerlendirilir.
Mağdur İşi Bırakmak / Okuldan Ayrılmak Zorunda Kalırsa Ne Olur?
TCK 105/2’nin son cümlesi çok kritik bir düzenleme getirir:
- Eğer bu fiil nedeniyle mağdur işi bırakmak, okuldan ayrılmak veya ailesinden ayrılmak zorunda kalmışsa,
- verilecek ceza 1 yıldan az olamaz.
Bu hüküm neden önemli?
Çünkü bu durumda kanun koyucu, mağdurun yaşamında ciddi bir kırılma yaratan taciz eylemlerine karşı daha ağır bir alt sınır belirlemiştir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1)Cinsel taciz suçu ile cinsel saldırı arasındaki fark nedir?
Genel ayrım şudur: Cinsel taciz daha çok söz, mesaj, rahatsız etme gibi davranışlarla gündeme gelirken; cinsel saldırı vücut dokunulmazlığına yönelik daha ağır fiilleri kapsar. Ancak sınır olayın niteliğine göre değişebilir.
2)Cinsel tacizde şikâyet olmazsa dava açılmaz mı?
TCK 105’in temel hâlinde kural olarak şikâyet aranır. Ancak olayın niteliği, mağdurun durumu ve başka suçların gündeme gelmesi gibi durumlarda süreç farklılaşabilir.
3)Sosyal medyadan atılan mesaj cinsel taciz sayılır mı?
Eğer mesajlar cinsel amaçlı ve taciz niteliğindeyse; ayrıca TCK 105/2-d kapsamında “elektronik haberleşme araçları” ile işlenme nedeniyle ceza artışı gündeme gelebilir.
4)İşyerinde cinsel tacizin cezası daha mı ağır?
Aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenirse (TCK 105/2-c) ceza yarı oranında artırılır. Ayrıca mağdur işten ayrılmak zorunda kalırsa ceza 1 yıldan az olamaz.
5)Çocuğa karşı cinsel tacizde ceza ne olur?
TCK 105/1’e göre fiil çocuğa karşı işlenmişse 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası öngörülür.
Av. Batın YILMAZ