Etkin pişmanlık, kişinin işlediği suçtan sonra “pişman oldum” demesinden ibaret değildir. Hukuken sonuç doğurabilmesi için failin, gönüllü şekilde:
- suçu yetkili makamlara bildirmesi,
- suçun ortaya çıkmasına yardımcı olması,
- diğer faillerin yakalanmasını kolaylaştırması
gibi somut ve işe yarar adımlar atması beklenir.
Bu kurumun amacı iki yönlüdür:
- Suçla mücadeleyi güçlendirmek (suç ağının/diğer faillerin ortaya çıkarılması),
- Suçtan dönen kişinin topluma yeniden kazandırılmasını teşvik etmek.
Organ veya Doku Satışı Suçunda Etkin Pişmanlık Nasıl Uygulanır?
Sizin paylaştığınız “Madde 93” kurgusunda iki ayrı durum vardır. İkisi arasındaki fark, yetkililerin suçu öğrenip öğrenmediği zaman dilimidir.
1) Resmî Makamlar Haberdar Olmadan Önce: Cezasızlık (Cezaya Hükmolunmaz)
Hangi durumda ceza verilmez?
Eğer organ veya dokusunu satan kişi:
- resmî makamlar tarafından haber alınmadan önce
- durumu yetkili mercie bildirir
- bu bildirimle suçluların yakalanması kolaylaşırsa
bu kişi hakkında cezaya hükmolunmaz (yani kanun, etkin pişmanlık sonucunda cezayı tamamen kaldırır).
Buradaki kritik noktalar
- Zamanlama: Yetkililer öğrenmeden önce bildirim.
- İçerik: Bildirim “işe yarar” olmalı (yakalamayı kolaylaştırmalı).
- Amaç/sonuç: Suçluların yakalanmasına somut katkı.
2) Resmî Makamlar Haberdar Olduktan Sonra: Ceza İndirimi
Hangi durumda indirim uygulanır?
Eğer suç yetkililerce öğrenildikten sonra organ veya dokusunu satan kişi:
- gönüllü olarak
- suçun meydana çıkmasına
- diğer suçluların yakalanmasına
hizmet ve yardım ederse, verilecek ceza yardımın niteliğine göre:
- dörtte birden (1/4)
- yarısına (1/2)
kadar indirilebilir.
“Yardımın niteliğine göre” ne demek?
Mahkeme/uygulayıcılar genellikle şu sorularla “yardımın niteliğini” tartar:
- Verilen bilgi doğru ve doğrulanabilir mi?
- Bilgi yeni mi, yoksa zaten bilinen şeyleri mi tekrar ediyor?
- Bilgi sayesinde kim yakalandı, hangi deliller bulundu?
- Yardım ne kadar erken yapıldı?
- Failin anlatımı samimi ve tutarlı mı?
Bu nedenle aynı maddede “indirim aralığı” bırakılır: 1/4 ile 1/2 arasında indirim, katkının ağırlığına göre belirlenir.
Etkin Pişmanlık Şartları (Madde 93 İçin)
Gönüllülük şartı
Failin yardımının “etkin pişmanlık” sayılması için baskıyla değil, kendi iradesiyle hareket etmesi beklenir.
Yetkili mercie bildirim
Bildirim “arkadaşa anlatmak” gibi değil; yetkili makamlara yapılmalıdır (uygulamada kolluk veya savcılık kanalları gündeme gelebilir).
Yakalamayı kolaylaştırma / suçu ortaya çıkarma katkısı
Sadece soyut bir ifade değil, somut katkı aranır:
- diğer faillerin kimlik bilgisi,
- buluşma noktaları,
- ödeme/iletişim yöntemi,
- delile götüren bilgiler vb.
Etkin Pişmanlık ile “Sadece Pişmanım” Demek Arasındaki Fark
Etkin pişmanlık
- Somut eylem vardır: bildirim, yardım, delil, yakalama kolaylaştırma
- Kanun sonucu vardır: cezasızlık veya indirim
Sadece pişmanlık beyanı
- Tek başına “üzgünüm” demek
- Genellikle cezada otomatik sonuç doğurmaz (takdiri indirim gibi başka kurumlar ayrıca değerlendirilebilir)
Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler
Hangi aşamada başvuru yapılmalı?
- En güçlü sonuç: Yetkililer haberdar olmadan önce bildirim → cezasızlık ihtimali
- Daha sonra yardım → 1/4–1/2 indirim ihtimali
Bildirim nasıl ispatlanır?
- İfade tutanakları, yazılı başvuru, avukat aracılığıyla yapılan müracaatlar, teslim edilen materyaller gibi yollarla kayıt altına alınması önemlidir.
Avukatla yürütmek neden önemli?
Etkin pişmanlık; doğru zamanda, doğru makama, doğru içerikle yapılmazsa beklenen sonucu doğurmayabilir. Ayrıca kişi kendini ifade ederken başka bir suç isnadını büyütme riskine de girebilir. Bu nedenle süreç profesyonel yürütülmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1)Etkin pişmanlık nedir?
Etkin pişmanlık, suç tamamlandıktan sonra failin gönüllü şekilde suçu bildirmesi veya suçun ortaya çıkmasına/diğer faillerin yakalanmasına yardım etmesi karşılığında cezanın kalkması veya cezanın indirilmesi sonucunu doğurabilen hukuki bir kurumdur.
2)Madde 93’e göre ne zaman ceza verilmez?
Paylaştığınız metne göre; organ veya dokusunu satan kişi resmî makamlar haberdar olmadan önce durumu yetkili mercie bildirir ve bu bildirim suçluların yakalanmasını kolaylaştırırsa ceza verilmez.
3)Suç ortaya çıktıktan sonra etkin pişmanlık olur mu?
Evet. Paylaştığınız metne göre suç öğrenildikten sonra da fail gönüllü şekilde suçun ortaya çıkmasına ve diğer suçluların yakalanmasına yardım ederse 1/4 ila 1/2 oranında indirim gündeme gelebilir.
4)İndirim oranı neden sabit değil?
Çünkü kanun “yardımın niteliğine göre” der. Yani yardımın somut faydası, doğruluğu, zamanlaması ve sağladığı sonuçlar değiştikçe indirim oranı da değişebilir.
5)Etkin pişmanlık sicili tamamen temizler mi?
Genel olarak etkin pişmanlık, şartları oluşursa cezayı kaldırabilir veya azaltabilir; ancak “her durumda hiçbir kayıt/sonuç doğmaz” gibi otomatik bir yorum yapılmamalıdır. Somut olayın niteliği ve kararın türü önemlidir.
6)Etkin pişmanlık için nereye başvurulur?
Uygulamada başvuru, olayın durumuna göre yetkili mercilere yapılır ve genellikle süreç Cumhuriyet savcılığı/kolluk hattında ilerler. Doğru başvuru yöntemi somut olaya göre değişebileceğinden avukat desteği önerilir.
E-Posta:
info@batinyilmaz.av.tr
Telefon:
0 (532) 669 34 90
0 (532) 732 34 90
Adres:
Skyport Residence
Kat: 12 No: 133
Beylikdüzü / İstanbul
Av. Batın YILMAZ