Gayrimenkul Hukuku
Kooperatiften Daire Teslim Edilmemesi ve Üyelikten İhraç: Hukuki Yollar
Bu yazıda 17 başlık
- Kısa Cevap: Kooperatif
- Kooperatif Ortaklığının Hukuki Niteliği
- İhraç Sebepleri ve Usulü
- İhraç Kararına Karşı Üç Aylık Süre
- İhraçtan Sonra Ortak Gibi Davranılması
- Üyelik Devri ve Devrin İptali
- Daire Teslim Edilmiyor veya Tapu Verilmiyorsa
- Kura, Tahsis ve Konut Tercihinin Değiştirilmesi
- Ayrılan veya Çıkarılan Ortağa Ödeme
- Yönetim Kurulu ve Genel Kurul Kararlarının İptali
- Yöneticilerin Sorumluluğu ve Tasfiye
- Mahkeme, Arabuluculuk ve Deliller
- İhraç Kararı Geldiğinde Adım Adım Ne Yapmalı?
- 2026 Yargıtay Kararları
- Sık Sorulan Sorular
- Sonuç
- Kaynaklar
Yayın: · Son güncelleme:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.
Yazan ve inceleyen: Av. Batın Yılmaz, İstanbul Barosu · Mevzuat ve içtihat durumu: Kasım 2026
Kısa Cevap: Kooperatif

Yapı kooperatifi, mali yükümlülüklerini yerine getiren ortağa tahsis edilen dairenin tapusunu vermiyorsa ortak, kooperatife karşı tapu iptali ve tescil davası açabilir. Tescil mümkün değilse tazminat isteyebilir.
Kooperatif ortağı üyelikten çıkarmışsa (ihraç), ortak bu karara karşı kararın tebliğinden itibaren üç ay içinde genel kurula itiraz edebilir veya iptal davası açabilir (1163 s. Kooperatifler Kanunu m. 16). Bu süre hak düşürücüdür. Ancak süre usulüne uygun tebliğle başlar. Tebliğ yapılmamışsa ihraç kararı kesinleşmez ve ortaklık hakları devam eder (6. HD, 13.05.2026, E. 2026/489, K. 2026/2102).
Bu davalarda görevli mahkeme kural olarak asliye ticaret mahkemesidir. Yargıtay’da ise 6. Hukuk Dairesi bakmaktadır.
Öne çıkan 5 nokta
- Üç aylık süre tebliğle başlar. Noterden tebliğ edilmişse ve süre geçmişse dava reddedilir (6. HD, 04.05.2026, E. 2025/2806, K. 2026/1854).
- İhraçtan sonra kooperatif sizi ortak gibi kabul etmeye devam ettiyse karar hükümsüzleşebilir. Genel kurul hazirun cetvellerinde yer almak bu sonucu doğurmuştur (6. HD, 20.05.2026, E. 2026/942, K. 2026/2195).
- Yönetim kurulu kararlarına karşı da iptal davası açılabilir (6. HD, 04.06.2026, E. 2026/1430, K. 2026/2415).
- Usulsüz üyelik devri iptal ettirilebilir. İhraç kesinleşmeden yapılan devir ortağı bağlamaz.
- Afet konutlarında hak sahipliği ve ihraç ayrı kurallara bağlıdır (6. HD, 20.05.2026, E. 2026/939, K. 2026/2205).
Kooperatif Ortaklığının Hukuki Niteliği
Yapı kooperatifi ortağı, kooperatifin müşterisi değil ortağıdır. Ortak, ana sözleşme ve genel kurul kararlarıyla belirlenen aidat ve katılım paylarını öder. Kooperatif de inşa ettiği konutları ortaklara kura veya tahsisle dağıtır. Bu nedenle:
- İlişki, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a değil, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu, ana sözleşme ve genel kurul kararlarına tabidir.
- Kooperatifin yaptığı harcamalar ortaklara paylaştırılır. Geç teslim ya da maliyet artışı, kural olarak kooperatife karşı tazminat sebebi değil, ortaklar arası paylaşım konusudur. Ancak yönetimin kusurlu işlemleri ayrıca sorumluluk doğurur.
- Kooperatif üyeliğinin devri, ana sözleşmedeki şartlara ve yönetim kurulunun onayına bağlıdır.
Kooperatiften değil de bir müteahhitten veya kooperatifin anlaştığı yükleniciden daire aldıysanız: Müteahhit Daireyi Teslim Etmezse Ne Olur?
İhraç Sebepleri ve Usulü
Kooperatifler Kanunu m. 16’ya göre ortak, ana sözleşmede açıkça gösterilen sebeplerle ortaklıktan çıkarılabilir. En yaygın sebepler şunlardır:
- aidat ve katılım paylarının ödenmemesi,
- ana sözleşme ve genel kurul kararlarına aykırı davranış,
- kooperatife zarar veren eylemler.
Usul şartları:
- Ana sözleşmedeki ihtar şartı: Mali yükümlülüğün ödenmemesi sebebiyle ihraçta ana sözleşmede öngörülen ihtarların, öngörülen süre ve şekilde (uygulamada noter aracılığıyla) yapılması gerekir. Tek bir eksik ihtar, ihraç kararının iptali için yeterli olabilir.
- Yetkili organ: İhraç kararı ana sözleşmeye göre yönetim kurulunca alınır.
- Gerekçe ve tebliğ: Karar gerekçeli olmalı ve ortağa noter aracılığıyla tebliğ edilmelidir.
- Kesinleşme: İtiraz veya dava süresi geçmeden ya da itiraz ve dava sonuçlanmadan ihraç kesinleşmez. O tarihe kadar ortağın hak ve borçları devam eder (m. 16/son).
İhraç Kararına Karşı Üç Aylık Süre
Ortak, ihraç kararının kendisine tebliğinden itibaren üç ay içinde genel kurula itiraz edebilir ya da doğrudan mahkemede iptal davası açabilir. Bu süre hak düşürücüdür.
- Süre geçtiyse: Ortağa ihraç kararı noter aracılığıyla 06.08.2015’te tebliğ edilmiş, dava ise 30.06.2016’da açılmıştı. İlk derece mahkemesi davayı hak düşürücü süre nedeniyle reddetti. Ortak, sürenin sonraki genel kurul kararından itibaren başlaması gerektiğini savundu. Yargıtay bu savunmayı kabul etmeyerek ret kararını onadı (6. HD, 04.05.2026, E. 2025/2806, K. 2026/1854).
- Tebliğ yoksa süre işlemez: Üyelik devri gerekçesiyle ortağın üyeliğinin silindiği bir olayda, yönetim kurulu kararının ortağa tebliğ edildiğine dair belge yoktu. Mahkeme, üç aylık sürenin tebliğle başlayacağını ve kesinleşmiş bir ihraç kararından söz edilemeyeceğini kabul etti. Ortağın hak ve borçlarının ihraç kararının kesinleşmesine kadar devam ettiğine karar verdi. Yargıtay kararı oy çokluğuyla onadı (6. HD, 13.05.2026, E. 2026/489, K. 2026/2102).
- Mirasçılar: Ortak öldüyse mirasçılar, murisleri hakkında verilmiş ihraç kararına karşı dava açabilir. Süre, mirasçıların kararı öğrenmesine ve tebliğ durumuna göre değerlendirilir.
İhraçtan Sonra Ortak Gibi Davranılması
2026’nın dikkat çekici kararlarından birinde kooperatif, 16.10.2001’de bir ortağı mali yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle ihraç etmişti. Ancak ortağın adı 2003–2012 yılları arasındaki genel kurulların hazirun cetvellerinde yer almaya devam etmiş, ortak 2005’teki genel kurula katılıp imza atmıştı.
İlk derece mahkemesi, ortağın uzun süre kooperatifle ilgilenmediğini ve ihraç kararını zımnen kabul ettiğini belirterek davayı reddetti. Bölge Adliye Mahkemesi ise farklı sonuca vardı. Hazirun cetvellerinde adın ve imzanın bulunmasının, ortağın ihracı kabul ettiğini değil, kooperatifin onu zımnen yeniden ortak olarak kabul ettiğini gösterdiğini belirtti. İhraç şartlarının oluşmadığını ve davanın makul sürede açıldığını kabul ederek ihraç kararını iptal etti. Yargıtay bu kararı onadı (6. HD, 20.05.2026, E. 2026/942, K. 2026/2195).
Ders: İhraç edildiğinizi düşünüyorsanız ama kooperatif sizi genel kurula çağırmaya, aidat istemeye veya kura listesinde göstermeye devam ediyorsa, bu belgeleri saklayın. İhracın hükümsüz kaldığının en güçlü delilidir.
Üyelik Devri ve Devrin İptali
- Devrin şartları: Üyelik devri ana sözleşmeye göre yönetim kurulunun onayına bağlıdır. Devralan, devredenin tüm hak ve borçlarını üstlenir.
- Ortağın haberi olmadan devir: İhraç kesinleşmeden ya da ortağın rızası olmadan yapılan devir, eski ortağı bağlamaz. Devrin iptali ve üyeliğin tespiti istenebilir (6. HD 2026/2102 sayılı karara konu dosya).
- Noter kurasından sonra devir: Noter kurasıyla ortağa düşen bağımsız bölümün ortağın haberi olmadan başkasına devredilmesi iddiasıyla açılan bir davada, ihraç kararının iptali, tapu iptali ve tescil, olmazsa tazminat talepleri birlikte değerlendirilmiştir. Karar, istinafta ileri sürülmeyen hususların temyizde dinlenemeyeceği gerekçesiyle onanmıştır (6. HD, 21.01.2026, E. 2025/2721, K. 2026/256). Taleplerin ilk derece ve istinaf aşamasında eksiksiz ileri sürülmesi bu nedenle önemlidir.
Daire Teslim Edilmiyor veya Tapu Verilmiyorsa
- Mali yükümlülüklerin tamamlanması: Kooperatif, borcu bulunan ortağa tapu vermekten kaçınabilir. Önce aidat ve katılım paylarının ödendiğini belgeleyin ya da kalan borcu depo etmeye hazır olun.
- İhtar: Kooperatife noter aracılığıyla tapu devri için süre verin.
- Tapu iptali ve tescil: Kura veya tahsisle size düşen bağımsız bölüm kooperatif adına kayıtlıysa tescil, üçüncü kişi adına kayıtlıysa onun iyi niyetli olup olmadığına göre iptal ve tescil ya da tazminat istenir. Tapu kaydına ihtiyati tedbir konulmasını isteyin.
- Kooperatifçe tahsis edilen konutlarda zilyetlik: Tapu devri yapılmamış olsa bile, kooperatifin tahsis ettiği konutta oturan ortak, kooperatife ve üçüncü kişilere karşı zilyetliğini koruyabilir.
- Afet konutları: Kamu tarafından borçlandırılan afetzedelere yönelik kooperatif konutlarında hak sahipliğinin devri ve ihraç, özel mevzuata tabidir. Yargıtay, kooperatif üyeliğinden kaynaklı tapu iptali ve tescil istemine ilişkin böyle bir dosyada ret kararını onamıştır (6. HD, 20.05.2026, E. 2026/939, K. 2026/2205). Ortak, ihraç edildikten sonra hem konut alamadığını hem de kredi borcunu ödemek zorunda kaldığını ileri sürmüştü. Bu dosyalarda ihraca karşı süresinde dava açılması belirleyicidir.
Kura, Tahsis ve Konut Tercihinin Değiştirilmesi
Kooperatif yönetimi, ortağın konut tipini (örneğin ikiz villadan 2+1 daireye) tek taraflı olarak değiştirebilir mi? Yargıtay’a gelen bir dosyada ortak, aidat borcu gerekçesiyle hem ihraç edilmiş hem de tahsisi değiştirilmişti. Ortak, hem ihraç kararının hem de konut tercihini değiştiren yönetim kurulu kararının iptalini istedi. Mahsup beyanlarını ihtarnamelerinde ve dava dilekçelerinde bildirdiğini savundu. Mahkemeler talepleri reddetti ve Yargıtay kararı onadı (6. HD, 09.04.2026, E. 2025/3145, K. 2026/1381).
Sonuç: Borçlu duruma düşen ortak hem ihraç hem tahsis değişikliği riskiyle karşılaşır. Ödemelerin ihtar süresi içinde ve açıklamalı yapılması, mahsup iddiasının belgeyle ve zamanında ileri sürülmesi gerekir.
Ayrılan veya Çıkarılan Ortağa Ödeme
- Kural: Ayrılan veya kesin olarak çıkarılan ortağa, ana sözleşme ve Kooperatifler Kanunu m. 17 uyarınca sermaye payı ve yaptığı ödemeler, ayrıldığı yılın bilançosuna göre hesaplanarak iade edilir. Kooperatifin o yıl zarar etmesi hâlinde zarara katılma payı düşülebilir.
- Zamanlama: İade, kural olarak ilgili yılın bilançosunun genel kurulca onaylanmasından sonra yapılır.
- Enflasyon: Uzun süreli kooperatiflerde ödemelerin nominal tutarla iadesi ciddi kayıp yaratabilir. Bu nedenle ihraç kararına itiraz etmek ve ortaklığı sürdürmek, çoğu zaman ödenenlerin iadesini istemekten daha avantajlıdır.
Yönetim Kurulu ve Genel Kurul Kararlarının İptali
- Genel kurul kararları: Kanuna, ana sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarına karşı, toplantıda muhalefet şerhi koyan ya da toplantıya usulsüz çağrılan ortaklar iptal davası açabilir. Süre kısa ve hak düşürücüdür (1163 s. K. m. 53).
- Yönetim kurulu kararları: Yargıtay, ortakların haklarını doğrudan etkileyen yönetim kurulu kararları aleyhine iptal davası açılabileceğini kabul etmektedir (6. HD, 04.06.2026, E. 2026/1430, K. 2026/2415).
- Batıl kararlar: Ortaklık hakkının özünü ortadan kaldıran veya kanunun emredici hükümlerine açıkça aykırı kararlar süreye bağlı olmaksızın batıl olabilir. Mahkemece tespiti istenebilir.
Yöneticilerin Sorumluluğu ve Tasfiye
- Yönetici sorumluluğu: Kusurlu işlemleriyle (usulsüz devir, kayıt dışı harcama, belgesiz ödeme) ortakları zarara uğratan yönetim ve denetim kurulu üyeleri, kooperatifle birlikte sorumlu tutulabilir.
- Ceza yolu: Kooperatif yöneticilerinin güveni kötüye kullanma veya zimmet benzeri eylemleri, Kooperatifler Kanunu ve TCK kapsamında suç oluşturabilir.
- Tasfiye ve sicilden silinme: Kooperatif tasfiye edilip ticaret sicilinden silinmiş olsa bile, ihracın hükümsüzlüğü veya ortaklık hakları iddiasıyla dava açılabilir. 6. HD 2026/2195 sayılı karara konu kooperatif 2009’da tasfiyeye girmiş, 2012’de sicilden silinmişti. Bu durumda kooperatifin sicile yeniden tescili (ihya) gerekebilir.
Mahkeme, Arabuluculuk ve Deliller
- Görevli mahkeme: Kooperatif uyuşmazlıklarında kural olarak asliye ticaret mahkemesi. 2026/1381 sayılı karara konu dava Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde görülmüştür.
- Arabuluculuk: Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda dava şartıdır (TTK m. 5/A). İhraç kararının iptali ve tapu iptali ve tescil talepleri bu kapsamda değildir.
- Yargıtay’da görevli daire: 6. Hukuk Dairesi.
- Deliller: Ana sözleşme, ortaklık kayıtları, aidat dekontları, ihtarnameler ve tebliğ şerhleri, genel kurul davetleri, hazirun cetvelleri, kura tutanakları, yönetim kurulu karar defteri.
İhraç Kararı Geldiğinde Adım Adım Ne Yapmalı?
- Tebliğ tarihini not edin. Noter tebliğ mazbatasındaki tarih, üç aylık sürenin başlangıcıdır. Takvime son günü hemen işleyin.
- Ana sözleşmeyi isteyin. İhraç sebebinin ana sözleşmede açıkça yer alıp almadığını ve ihtar şartlarını (sayı, süre, şekil) kontrol edin.
- İhtarnameleri karşılaştırın. Her ihtarda borç tutarı, ödeme süresi ve ödenmezse ihraç edileceğiniz uyarısı yer almalıdır. Eksik veya yanlış tutar içeren ihtar, ihraç kararını sakatlayabilir.
- Ödemelerinizi belgeleyin. Banka dekontlarını, makbuzları ve mahsup taleplerinizi bir dosyada toplayın. İhraçtan sonra da aidat ödemeye devam etmek, ortaklık iradenizi gösterir.
- Kooperatifin sonraki davranışlarını kaydedin. Genel kurul davetleri, hazirun cetvelleri, aidat istemleri ve kura listeleri ihracın hükümsüzlüğünü gösterebilir.
- Genel kurula itiraz mı, dava mı? Genel kurula itiraz, kooperatifin iç denetimine imkân verir ancak süreci uzatır. Yönetimle aranız bozuksa doğrudan iptal davası açmak genellikle daha etkilidir.
- Tedbir isteyin. Size ait bağımsız bölümün başkasına devredilmesini önlemek için dava ile birlikte ihtiyati tedbir talep edin.
2026 Yargıtay Kararları
Tablonun tamamı için yana kaydırın
| Daire, tarih, esas ve karar no | Konu | İlke ve sonuç |
|---|---|---|
| 6. HD, 21.01.2026, E. 2025/2721, K. 2026/256 | İhraç, noter kurası, devir | İstinafta ileri sürülmeyen husus temyizde dinlenmez; onama. |
| 6. HD, 09.04.2026, E. 2025/3145, K. 2026/1381 | Aidat borcu, ihraç, tahsis değişikliği | İhraç ve konut tercihine ilişkin yönetim kurulu kararlarının iptali istemleri reddedildi; onama. |
| 6. HD, 04.05.2026, E. 2025/2806, K. 2026/1854 | Üç aylık süre | Noterle tebliğden sonra süre geçmiş; ret onandı. |
| 6. HD, 13.05.2026, E. 2026/489, K. 2026/2102 | Tebliğsiz ihraç, üyelik devri | Tebliğ olmadan süre işlemez; ihraç kesinleşmez; onama (oy çokluğu). |
| 6. HD, 20.05.2026, E. 2026/942, K. 2026/2195 | İhraçtan sonra hazirun cetvelleri | Kooperatif ortağı zımnen yeniden kabul etmiş; ihraç kararı iptal; onama. |
| 6. HD, 20.05.2026, E. 2026/939, K. 2026/2205 | Afet konutu, ihraç, tescil | Kooperatif üyeliğinden kaynaklı tapu iptali ve tescil istemi; onama. |
| 6. HD, 04.06.2026, E. 2026/1430, K. 2026/2415 | Yönetim kurulu kararının iptali | Yönetim kurulu kararlarına karşı iptal davası mümkün; onama. |
Seçim yöntemi: Kararlar Kasım 2026’da UYAP Emsal Karar Arama’da “üyelikten çıkarma kararının iptali”, “kooperatif üyeliğinden çıkarılma” ve “kooperatifçe tahsis edilen” ifadeleriyle yapılan taramadan, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 2026 tarihli kararlarının metinleri okunarak seçilmiştir.
Sık Sorulan Sorular
Kooperatif beni üyelikten çıkardı; ne kadar sürede dava açmalıyım?
İhraç kararının size noter aracılığıyla tebliğinden itibaren üç ay içinde genel kurula itiraz etmeli veya iptal davası açmalısınız. Süre hak düşürücüdür (1163 s. K. m. 16).
İhraç kararı bana tebliğ edilmedi; ne olur?
Tebliğ yapılmadıysa üç aylık süre işlemeye başlamaz ve ihraç kararı kesinleşmez. Ortaklık hak ve borçlarınız devam eder (6. HD, 13.05.2026, E. 2026/489, K. 2026/2102).
Aidat borcum yüzünden kooperatif beni ihraç edebilir mi?
Ana sözleşmede öngörülen ihtarlar usulüne uygun yapılmış ve verilen sürede ödeme yapılmamışsa edebilir. İhtarlardan biri eksik veya usulsüzse ihraç kararının iptali istenebilir.
Kooperatif dairemin tapusunu vermiyor; ne yapabilirim?
Mali yükümlülüklerinizi tamamladığınızı belgeleyip noter ihtarı gönderin. Tapu devri yapılmazsa asliye ticaret mahkemesinde tapu iptali ve tescil davası açabilir, tapu kaydına ihtiyati tedbir konulmasını isteyebilirsiniz.
İhraç edildikten sonra genel kurula çağrıldım; ihraç geçerli mi?
Kooperatifin sizi ihraçtan sonra ortak gibi kabul etmeye devam etmesi, ihracın hükümsüz kaldığını gösterebilir. Yargıtay, hazirun cetvellerinde adı ve imzası bulunan ortağın ihraç kararının iptalini onamıştır (6. HD, 20.05.2026, E. 2026/942, K. 2026/2195).
Kooperatiften ayrılırsam ödediklerimi geri alabilir miyim?
Ayrılan ortağa, ayrıldığı yılın bilançosuna göre hesaplanan payı ve ödemeleri ana sözleşme ve Kooperatifler Kanunu m. 17 uyarınca iade edilir. Enflasyon nedeniyle ayrılmak yerine ortaklığı sürdürmek çoğu zaman daha avantajlıdır.
Sonuç
Kooperatif uyuşmazlıklarında en sık yaşanan hak kayıpları üç aylık sürenin kaçırılması ve aidat ödemelerinin belgelenmemesinden doğar. İhraç kararı tebliğ edildiğinde süreyi hemen hesaplayın, ihtarların usule uygunluğunu kontrol edin ve kooperatifin ihraçtan sonraki davranışlarını belgeleyin. Tapu verilmiyorsa ödemelerinizi belgeleyip tescil davası açarken tapuya tedbir konulmasını isteyin.
İlgili yazılar
- Müteahhit Daireyi Teslim Etmezse Ne Olur?
- Noterde Satış Vaadi Sözleşmesi: Tapu Verilmezse Tescil Davası
- Hisseli Arsa ve Tarla Alırken Riskler
- Tüm gayrimenkul hukuku yazıları
Kaynaklar
- 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu, m. 8 vd., 16, 17, 53
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 5/A
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 2
- Yukarıdaki tabloda yer alan Yargıtay kararları (Yargıtay Karar Arama)
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.