Emsal karar incelemeleri
Kaçak Göçmen Çalıştırmak Göçmen Kaçakçılığı mı? Ceza Genel Kurulu Usulden Bozdu
Bu yazıda 15 başlık
- Kısa Cevap: Kaçak Göçmen Çalıştırmak veya Barındırmak Göçmen Kaçakçılığı Suçu mudur?
- Ceza Genel Kurulu Kararının Künyesi
- Uyuşmazlık Nasıl Başladı? Kaçak İstihdam İddiasından Genel Kurula Uzanan Dosya
- Daire Çoğunluğu, Karşı Oy ve Başsavcılık Ne Düşündü?
- Ceza Genel Kurulu Hükmü Neden Bozdu?
- TCK m. 79 Kaçak Göçmen Çalıştırmayı Nasıl Kapsıyor?
- İzinsiz Yabancı Çalıştırmak ile Kaçak Göçmen Çalıştırmak Aynı Şey midir?
- Yargıtay Benzer Fiilleri Nasıl Değerlendirdi?
- Dosyada Bundan Sonra Ne Olacak?
- Kararın Sonuçları ve Sınırları Nelerdir?
- Benzer Bir Dosyada Hangi Hususlar İncelenmelidir?
- Sık Sorulan Sorular
- Sonuç: Genel Kurul Usulü Çözdü, İşverenin Sorusu 2020 Ölçütüne Kaldı
- Hukuki Kaynaklar ve İlgili İncelemeler
- Yazar ve Hukuki Bilgilendirme
Yayın: · Son güncelleme:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.
Kısa Cevap: Kaçak Göçmen Çalıştırmak veya Barındırmak Göçmen Kaçakçılığı Suçu mudur?
Kaçak göçmen çalıştırmak, somut dosyanın şartlarına göre TCK m. 79 kapsamında göçmen kaçakçılığı suçu sayılabilir; ancak her izinsiz çalıştırma bu sonucu doğurmaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2020 tarihli kararında, ülkeye yasal olmayan yollardan girdiğini bildiği ve Türkiye’de kalmak isteyen yabancıları kayıt dışı istihdam ederek menfaat elde ettiği kabul edilen işvereni bu suç kapsamında görmüştür. Çalışma izni olmayan yabancıyı çalıştırma kabahatini ise ülkede yasal yollardan bulunan yabancılarla sınırlamıştır.
Kurulun 9 Eylül 2026 tarihli E. 2026/209, K. 2026/463 sayılı kararı ise bu soruyu çözmemiştir. Uyuşmazlık suçun unsurlarına ilişkindi, fakat Kurul ön sorunda kaldı. Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin direnme hükmünü, Cumhuriyet savcısının esas hakkındaki görüşü sorulmadığı, sanık ve müdafiine esasa ilişkin savunma imkânı tanınmadığı ve sanığa son sözü sorulmadığı için diğer yönleri incelemeden oy birliğiyle bozdu.
Bu bozma, sanığın suçlu veya suçsuz olduğunu göstermez. Kararda 2020 ölçütünün doğruluğuna ilişkin açık bir değerlendirme de yer almamaktadır. Dosya mahalline gönderilecektir ve işverenin sorusu bakımından başvurulacak çerçeve hâlâ 2020 tarihli Genel Kurul kararı ile 4. Ceza Dairesinin onu uygulayan kararlarıdır.
Bu inceleme, yayımlanan karar metinlerine dayanır; metinlerde taraf bilgileri gizlenmiştir. Suçun genel çerçevesi için göçmen kaçakçılığı suçu rehberine, idari para cezası yönü için izinsiz yabancı çalıştırma cezası yazısına bakılabilir.
Ceza Genel Kurulu Kararının Künyesi
Tablonun tamamı için yana kaydırın
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Mahkeme | Yargıtay Ceza Genel Kurulu |
| Esas ve karar numarası | E. 2026/209, K. 2026/463 |
| Karar tarihi | 09.09.2026 |
| İncelenen hüküm | Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi, 24.09.2025 tarihli ve 1782-1889 sayılı direnme hükmü |
| Direnilen bozma | Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2024/3621, K. 2025/6886, T. 16.04.2025 |
| Suç | Göçmen kaçakçılığı, TCK m. 79/1-a |
| Asıl uyuşmazlık | Suçun unsurlarının oluşup oluşmadığı |
| Ön sorun | Esas hakkında görüş alınmadan, savunma imkânı tanınmadan ve sanığa son sözü sorulmadan hüküm kurulması |
| Sonuç | Direnme hükmünün diğer yönleri incelenmeksizin bozulması, dosyanın mahalline gönderilmesi |
| Oy durumu | Oy birliği |
Uyuşmazlık Nasıl Başladı? Kaçak İstihdam İddiasından Genel Kurula Uzanan Dosya
Olay yayımlanan metinde yalnızca Dairenin kabulü üzerinden görülebilmektedir ve bu kabul kesinleşmiş bir tespit değildir. 4. Ceza Dairesi çoğunluğuna göre sanık, yasal olmayan yollardan Türkiye’ye giren, ikamet ya da çalışma izni olmayan ve başka bir ülkeye gitme amacı bulunmayan Afganistan uyruklu göçmenleri kaçak olduklarını bildiği hâlde istihdam etmiştir. Daireye göre sanık ayrıca göçmenlerin ülke içinde yer değiştirmesine aracı olmuştur.
Dosyanın derece mahkemeleri ve Yargıtaydaki seyri şöyledir:
Tablonun tamamı için yana kaydırın
| Tarih | Gelişme | Sonuç |
|---|---|---|
| 28.09.2023 | Ordu 1. Asliye Ceza Mahkemesi, 401-630 sayılı hüküm | 2 yıl 11 ay hapis ve 20.000 TL adli para cezası |
| 04.12.2023 | Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi, 1007-1215 sayılı karar | Hükmün kaldırılması, ceza verilmesine yer olmadığı |
| 16.04.2025 | 4. Ceza Dairesi, E. 2024/3621, K. 2025/6886 | Tebliğnameye aykırı olarak, oy çokluğuyla bozma |
| 24.09.2025 | Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi, 1782-1889 sayılı karar | Bozmaya direnme, önceki hüküm gibi karar |
| 19.11.2025 | Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, 124293 sayılı tebliğname | Onama isteği |
| 11.02.2026 | 4. Ceza Dairesi, CMK m. 307 incelemesi, 11692-3102 sayılı karar | Oy çokluğuyla direnmenin yerinde görülmemesi |
| 09.09.2026 | Ceza Genel Kurulu, E. 2026/209, K. 2026/463 | Oy birliğiyle bozma |
Yayımlanan metinlerde suç tarihi, işin türü, çalışma süresi ve Bölge Adliye Mahkemesinin gerekçesi yer almamaktadır. Kararda hüküm “CMK’nın 223/2-d maddesi” ile ilişkilendirilmiş, karşı oyda ise “TCK 30/4 ve CMK 223/3” uyarınca verildiği belirtilmiştir. Bu nedenle direnmenin hangi gerekçeye dayandığı metinden kesin olarak saptanamamaktadır.
Daire Çoğunluğu, Karşı Oy ve Başsavcılık Ne Düşündü?
4. Ceza Dairesi çoğunluğu, 2020 tarihli Genel Kurul kararını benimsediğini belirterek sanığın göçmenlerin ülkede kalmasına imkân sağladığını, kayıt dışı çalıştırmanın avantajlarıyla menfaat elde ettiğini ve suçun tüm unsurlarıyla oluştuğunu kabul etti. Çoğunluğa göre eylem çalışma izni bulunmayan yabancıyı çalıştırma kabahatine de uymaktaydı; fakat Kabahatler Kanunu’nun 15/3. maddesi uyarınca yalnızca TCK m. 79/1-a uygulanmalıydı. Daire bu nedenle ceza verilmesine yer olmadığı kararını bozdu.
İki üye karşı oy kullandı. Karşı oya göre uyuşmazlık, sanığın eyleminin TCK m. 30/4’teki haksızlık yanılgısı kapsamında kalıp kalmadığı noktasındaydı. Üyeler Suriye’deki iç savaş üzerine çok sayıda kişinin ülkeye gelmesini, 22.10.2014 tarihli geçici koruma düzenlemesini, farklı iş kollarında çok kişinin çalışmasını, sanığın bilgi düzeyini ve sosyal ve kültürel şartlarını birlikte değerlendirdi. Bu olgulardan sanığın kaçınılmaz hataya düştüğü sonucuna vararak kararın onanması gerektiğini savundular. Karşı oy, haksızlık yanılgısının TCK m. 4 ile çatışmayacak şekilde yorumlanması gerektiğini de belirtmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı da iki aşamada onama yönünde görüş bildirmiştir; tebliğnamelerin gerekçesi yayımlanan metinlerde yer almamaktadır. Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet savcısı ise temyizinde suçun unsurlarının oluştuğunu ve duruşma açılmadan hüküm kurulduğunu ileri sürmüştür.
Ceza Genel Kurulu Hükmü Neden Bozdu?
Kurul, uyuşmazlığın “sanığa isnat edilen göçmen kaçakçılığı suçunun unsurlarının oluşup oluşmadığının belirlenmesine ilişkin” olduğunu belirtti, ancak Yargıtay İç Yönetmeliği’nin 27. maddesi uyarınca önce usul sorununu inceledi. Dosyaya göre 24 Eylül 2025 tarihli oturumda bozma ilamı okunmuş, Cumhuriyet savcısı “Usul ve yasaya uygun olan Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilmesi talep olunur.” demiş, duruşma ardından sona erdirilmişti. Kurul bozmayı üç tespite dayandırdı:
- Esas hakkında görüş yoktur. Savcının bozmaya uyulmasını istemesi, esas hakkında geçerli ve yeterli bir mütalaa sayılamaz.
- Savunma imkânı tanınmamıştır. Hazır bulunan sanık ve müdafiine esasa ilişkin savunma yapma imkânı verilmemiştir.
- Son sözü sorulmamıştır. Hüküm, CMK m. 216/3’e aykırı olarak sanığa son sözü sorulmadan kurulmuştur.
Kurulun önceki kararlarına atıfla açıkladığı ayrım şudur:
“Cumhuriyet savcısının bozmaya karşı diyeceklerini bildirmesi ile esas hakkındaki mütalaasını sunması, prensip olarak farklı fonksiyonları ve sonuçları olan savcılık işlemleridir.”
Kurula göre derece mahkemesi bozmaya uysa da önceki kararında ısrar etse de esas hakkındaki mütalaanın “savunma hakkının etkin kullanılabilmesine imkân sağlayacak açıklık ve yeterlilikte olması usuli bir mecburiyettir.” Sanığın savunma hakkının kısıtlandığı kabul edilince hüküm diğer yönleri incelenmeksizin bozuldu. Bozulan hüküm ceza verilmesine yer olmadığı yönündeydi ve Başsavcılık onama istemişti. Kararda hükmün sonucunun bu bozmaya etkisine ilişkin açık bir değerlendirme yer almamaktadır.
Yeni Karar 2020 Ölçütünü Sürdürüyor mu, Ondan Ayrılıyor mu?
Karar metninden ikisi de çıkarılamaz. 2020 kararı yalnızca Dairenin bozma gerekçesini aktaran bölümde geçmektedir. Kurul hükmü diğer yönleri incelemeksizin bozduğundan, kararda bu gerekçeye, kabahat ve menfaat tartışmasına veya kaçınılmaz hata görüşüne ilişkin açık bir değerlendirme yer almamaktadır. Direnmenin yerinde olup olmadığı da karara bağlanmamıştır.
TCK m. 79 Kaçak Göçmen Çalıştırmayı Nasıl Kapsıyor?
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 79. maddesinin birinci fıkrası “Doğrudan doğruya veya dolaylı olarak maddi menfaat elde etmek maksadıyla, yasal olmayan yollardan” bir yabancıyı “ülkeye sokan veya ülkede kalmasına imkân sağlayan” kişiyi cezalandırır. Aynı fıkranın (b) bendi, Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına çıkmasına imkân sağlamayı da kapsar. İşverenin konumu bakımından tartışma, “ülkede kalmasına imkân” ifadesinde düğümlenmektedir.
2020 tarihli dosyada müteahhitlik yapan sanığın, ülkeye kaçak girmiş beş kişiyi şantiyesinde birkaç ay çalıştırdığı, işin durması üzerine onları yeğeni aracılığıyla İstanbul’a gönderdiği kabul edilmişti. Başsavcılık, eylemin mülga 4817 sayılı Kanun’daki kabahat olduğunu savunarak itiraz etti. Ceza Genel Kurulu itirazı reddetti. Birinci uyuşmazlıkta karar oy çokluğuyla verildi ve iki üye eylemin kabahat olduğu görüşüyle karşı oy kullandı; yeğenin iştiraki konusunda ise oy birliği sağlandı.
Tablonun tamamı için yana kaydırın
| Unsur | Kurulun 2020 kararındaki yaklaşımı |
|---|---|
| Yabancının durumu | Yasa dışı yollarla sokulan veya yasal girmekle beraber ülkede kalma koşullarını sağlamayan yabancı |
| Kalmaya imkân sağlama | Sınır dışı edilmeyi engelleyici davranışlar; örneğin barınacak yer veya iş verme, görevlilerce takibi zorlaştıracak şekilde yerini değiştirme veya saklama. Somut olayda istihdam ile yer değiştirmeye aracılık birlikte değerlendirilmiştir |
| Yabancının amacı | Başka bir ülkeye gitme amacı bulunmaması, Türkiye’de sürekli kalmak istemesi |
| Failin bilgisi | Kaçak olduklarını bildiği hâlde istihdam etme |
| Maddi menfaat maksadı | Sigorta ve vergi masrafı yükümlülüğünün bulunmaması, işçilerin sınır dışı edilme korkusuyla hak arayamaması, tazminat yükümlülüğünden kurtulma |
| Kabahatle ilişki | Kabahatler Kanunu m. 15/3 uyarınca yalnızca suçtan sorumluluk |
Kurula göre “İmkân sağlama elverişli ortamı hazırlama anlamına da gelir.” Kurul bu anlatımı, yurt dışına çıkmaya imkân sağlamaya ilişkin 5 Mart 2025 tarihli E. 2022/206, K. 2025/106 sayılı kararında da aynı ifadelerle tekrarlamış, ancak kabahat sınırına değinmemiştir. 4. Ceza Dairesinin 4 Kasım 2020 tarihli kararı ise Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi dairelerinin beraat ve mahkûmiyet yönünde ayrıştığı uyuşmazlığı, Başsavcılık talebine aykırı olarak ve oy birliğiyle aynı yönde çözmüştür. Bu karar 5235 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca kesindir. Daire, sonuç bölümünde çalışma koşullarının hukuki dayanaktan yoksun olmasını ve çalıştıranın “fazladan ekonomik çıkar” sağlamasını esas almıştır.
Yabancının yurt dışına çıkmak için geçici olarak saklanması, Kurula göre ülkede kalma hareketine değil, yurt dışına çıkmaya imkân sağlama hareketine girer. Bu nedenle “kaçak” nitelemesi tek başına nitelendirmeyi bitirmez; yabancının durumu ve amacı da dosyada ortaya konulmalıdır.
İzinsiz Yabancı Çalıştırmak ile Kaçak Göçmen Çalıştırmak Aynı Şey midir?
Hayır. İzinsiz çalıştırma, yabancının çalışma izninin bulunmamasını; kaçak göçmen çalıştırmak ise yabancının ülkede bulunuşunun hukuka aykırılığını ilgilendirir. 2020 kararına göre ilk soru “Çalışma izni var mıydı?” değil, “Yabancı ülkede nasıl bulunuyordu?” sorusudur; bilme ve menfaat maksadı ayrıca aranır. Kurul sınırı şöyle çizmiştir:
“Buna göre, fail, yasadışı yollardan ülkede bulunan yabancıyı çalışma izni olmaksızın çalıştırmışsa, göçmen kaçakçılığı suçunun seçimlik hareketlerinden bir yabancının ülkede kalmasına imkân sağlamayı da gerçekleştirmiş olur. … Dolayısıyla çalışma izni bulunmayan yabancıyı çalıştırma kabahati ancak ülkede yasal yollardan bulunan yabancılar açısından söz konusu olabilecektir.”
Tablonun tamamı için yana kaydırın
| Yabancının durumu | 2020 kararına göre nitelendirme | Yaptırım |
|---|---|---|
| Ülkede yasal bulunuyor, çalışma izni yok | Kabahat ancak bu grupta söz konusu olabilir; kalış hakkı da yoksa son satıra bakılır | 6735 sayılı Kanun m. 23: yabancı başına idari para cezası |
| Ülkeye yasa dışı girmiş, işveren bunu biliyor, menfaat maksadı var | Suç; eylem kabahate de uyuyorsa Kabahatler Kanunu m. 15/3 uygulanır | TCK m. 79/1-a |
| Yasal girmiş, kalma koşullarını sonradan yitirmiş | Soyut anlatımda kalmaya imkân sağlama kapsamında sayılmış; bu olguya ilişkin somut değerlendirme kararda yok | Dosyanın olgularına göre belirlenir |
6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 23. maddesine dayanan cezanın işveren için 2026 tutarı, Bakanlık tablosuna göre yabancı başına 102.503 TL’dir; tutar her yıl yeniden değerlenir ve fiilin tekrarında bir kat artırılır. 6458 sayılı Kanun’un 60. maddesinin altıncı fıkrası da izinsiz çalıştıran işverenin yükümlülükleri için 6735 sayılı Kanun’a yollama yapmaktadır. 12 Ocak 2026 tarihli Bakanlık yazısını aktaran duyuruya göre bu Kanun’un 23. maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca Göç İdaresi bütçesinden karşılanan konaklama, dönüş ve gerektiğinde sağlık giderleri işverenden tahsil edilebilir. Kayıt dışı istihdamın ayrı sonuçları için sigortasız işçi çalıştırma yazısına, yasal yolun şartları için yabancı çalışma izni rehberine bakılabilir.
Yasal Girip Kalış Hakkını Yitiren Yabancı Hangi Tarafta Kalır?
Kararın açık bıraktığı soru budur. Kurul bir yandan yasal girmiş olsa da vize süresi dolan veya çalışma ya da ikamet tezkeresi bulunmayan yabancıları da kalmaya imkân sağlama hareketi içinde saymıştır. Öte yandan kabahati “yasal yollardan bulunan” yabancılarla sınırlamıştır. Bu ifade giriş anını değil bulunma hâlini işaret ediyorsa, vizesi bitmiş yabancıyı çalıştıran işveren de suç tartışmasına girebilir. Ancak 2020 dosyasının olayı yasa dışı girişe ilişkindir ve Kurul bu ihtimali somut olarak çözmemiştir. Madde gerekçesi de “Türkiye’de sürekli olarak oturmalarına yetkili mercilerce karar verilmemiş” yabancıları anmaktadır; bu yüzden statü, somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Geçici koruma ve uluslararası koruma kapsamındaki kişilerin çalışma hakkı da bu nedenle ayrı bir başlıktır.
Ücret Ödemek Menfaat Unsurunu Ortadan Kaldırır mı?
İncelenen kararlarda bu savunma sonuç vermemiştir. Başsavcılık 2019’da, işverenin ücret ödemesi ve göçmeni barındırmasının işgücü ihtiyacını karşılama amacı taşıdığını ve manevi unsurun oluşmadığını savunmuş, 4. Ceza Dairesi bu görüşü kabul etmemiştir. Kurula göre suçun oluşması için menfaat maksadı gerekli ve yeterlidir; menfaatin elde edilmesi ve 2023 ile 2025 kararlarında belirtildiği üzere haksız olması gerekmez. Bununla birlikte 2020 kararı, işverenin menfaatini sigorta, vergi ve tazminat avantajlarına bağlayarak açıklamıştır.
Kaçınılmaz Hata Savunması Ne Durumda?
Soru açıktır. Karşı oy TCK m. 30/4’e dayanmıştır. Daire çoğunluğunun gerekçesinde ve Genel Kurul kararında ise haksızlık yanılgısına ilişkin açık bir değerlendirme yer almamaktadır. Karşı oydaki olguların bir bölümü Suriye vatandaşlarına ilişkin geçici koruma düzenine dayanırken, dosyadaki göçmenler Afganistan uyrukludur. Yeniden yargılamada bu farkın nasıl değerlendirileceği karar metninden öngörülemez.
Yargıtay Benzer Fiilleri Nasıl Değerlendirdi?
Aşağıdaki tablo, Kasım 2026’da UYAP Emsal Karar veri tabanından seçilen sekiz kararı özetlemektedir (CGK: Ceza Genel Kurulu, 4. CD: 4. Ceza Dairesi). Seçim sınırlıdır ve bir başarı veya mahkûmiyet oranı olarak okunmamalıdır. Bu kararlar arasında çalıştırma dosyasında beraatin onandığı bir örnek yoktur; bu durum böyle bir kararın bulunmadığını göstermez.
Tablonun tamamı için yana kaydırın
| Karar | Fiil | Tartışılan nokta | Sonuç |
|---|---|---|---|
| CGK, E. 2018/116, K. 2020/279 | Şantiyede kaçak istihdam, otobüs bileti temini | Suç mu, kabahat mi; iştirak | İtiraz reddi, mahkûmiyet ayakta kaldı |
| 4. CD, E. 2020/7843, K. 2020/14998 | Sigortasız çalıştırma, yeme içme ve barındırma | Dolaylı menfaat | TCK m. 79/1-a kapsamında, oy birliği |
| 4. CD, E. 2024/3621, K. 2025/6886 | İstihdam ve yer değiştirmeye aracılık | Unsurlar; karşı oyda haksızlık yanılgısı | Oy çokluğuyla bozma; direnildi |
| 4. CD, E. 2023/8561, K. 2025/6055 | Bir kişiyi çoban olarak çalıştırma | Menfaat ve kast | Oy çokluğuyla onama |
| 4. CD, E. 2025/5703, K. 2025/12080 | Evinde barındırma ve eve nakil | Kaçakçılarla irtibat, yemek ücreti savunması | Oy birliğiyle onama |
| CGK, E. 2022/206, K. 2025/106 | Yurt dışına çıkış için minibüsle kıyıya yakın alana taşıma | Suçun sabit olup olmadığı | Oy çokluğuyla itirazın reddi; başkan ve on bir üye karşı oyda |
| CGK, E. 2020/270, K. 2023/620 | Taksiyle limana taşıma | Ücret, bilme, iştirak türü | Oy çokluğuyla itirazın reddi |
| 4. CD, E. 2022/17102, K. 2025/5724 | Bir kısmı biletli yolcuların araçta taşınması | Göçmen olduğunu bilme, imkân sağlama | Oy birliğiyle mahkûmiyetin bozulması |
Bu kararlardan dört sonuç çıkmaktadır:
- İstihdamda çizgi korunmaktadır: 2020’den sonra incelenen 4. Ceza Dairesi kararlarında Kurulun yaklaşımı sürdürülmüştür. E. 2023/8561 sayılı dosyada Afganistan uyruklu bir göçmeni kaçak olduğunu bilerek istihdam etme eylemi bu kapsamda görülmüş, Bölge Adliye Mahkemesinin mahkûmiyet kararı onanmıştır.
- Görüş ayrılığı sürmektedir: Aynı dosyadaki karşı oy, sanığın yabancıyı izin durumunu ve ülkeye giriş şeklini bilmeden yirmi gün çoban olarak çalıştırdığını, kast ve menfaat bulunmadığını belirtmiştir.
- Bilme ayrı ispat konusudur: E. 2022/17102 sayılı dosyada sanığın aracındaki yolcuların göçmen olduğunu bildiğine ve ülkeye sokma ya da kalmaya imkân sağlama hareketini gerçekleştirdiğine dair şüpheden uzak delil bulunmadığı gerekçesiyle mahkûmiyet bozulmuştur. Bozma beraat anlamına gelmez. Buna karşılık taksi ve minibüs dosyalarında Kurul, bilgiyi saat, güzergâh ve yolcu sayısı gibi olgulardan çıkarmıştır.
- Normal ücret itirazı yeterli görülmemiştir: E. 2020/270 sayılı dosyada göçmenler geçiş için kişi başı 2.000 Euro’yu üçüncü kişiye ödemişti. Başsavcılık, normal taksi ücreti dışında ücret alındığına dair delil bulunmadığını ileri sürdü. Kurul menfaatin haksız olmasının gerekmediğini de gözeterek itirazı reddetti; öğretiye atıfla menfaatin göçmenden veya üçüncü kişiden temin edilmesi arasında fark olmadığını da belirtmiştir.
Kaçak Göçmeni Barındırmak veya Ona Ev Kiralamak Suç mudur?
Barındırma, Kurulun anlatımında kalmaya imkân sağlama örnekleri arasındadır. E. 2025/5703 sayılı dosyada sanığın geçici koruma statüsü bulunmayan göçmenleri evinde barındırması, ülkeye sokan kişilerle irtibat ve maddi menfaat kabulüyle birlikte değerlendirilmiş, 100 TL’nin yemek ücreti olduğu yönündeki temyiz sebebi sonuç vermemiştir. Dolayısıyla bu dosya, kaçakçılarla irtibatı bulunmayan bir barındırma için doğrudan örnek değildir.
Ev kiralama konusunda Kurulun metninde şu örnek bulunur: “…ev sahibi evini rayiç bedelden kaçak olduklarını bildiği göçmenlere kiraya vermiş olsa, sağlanmak istenen menfaat haksız olmamasına rağmen suç işlenmiş kabul edilecektir”. Ancak bu cümle, 2023 ve 2025 kararlarında öğretiye atıfla verilen bir örnektir; her iki dosyanın olayı taşımaya ilişkindir. UYAP’ta Kasım 2026’da “rayiç bedelden kaçak olduklarını” aramasında Yargıtay kararı olarak yalnızca bu ikisi dönmüştür; başka karar bulunmadığı anlamına gelmez. Bu nedenle yabancıya ev kiralama dosyalarında ev sahibinin yabancının hukuki durumu hakkında ne bildiği ayrıca incelenmelidir.
Dosyada Bundan Sonra Ne Olacak?
Bozma ile derece mahkemesinin hükmü ortadan kalkmıştır. Bu hükmü Samsun Bölge Adliye Mahkemesi kurduğundan yargılamanın orada sürmesi beklenir. Kurulun kararına göre esas hakkındaki görüş alınmalı, sanık ve müdafiine savunma imkânı tanınmalı, son söz sanığa verilmelidir.
Kurul, bozmadan sonraki serbestlik ilkesini ve bunun istisnalarından biri olan direnme kararını CMK m. 307/4 çerçevesinde hatırlatmıştır. Aynı fıkraya göre direnme üzerine Ceza Genel Kurulunca verilen kararlara karşı direnilemez; bu nedenle usul eksikliği giderilmelidir. Kurul esası incelemediğinden yeni hükmün yönü ve 4. Ceza Dairesinin bozmasıyla ilişkisi karar metninden anlaşılamamaktadır. Ortaya çıkacak hükmün temyizi hâlinde unsurlar sorunu Yargıtayın önüne yeniden gelebilir.
Kararın Sonuçları ve Sınırları Nelerdir?
- Kesinleşme: Bozma davanın sonu değildir. Metinde sonraki yargılamaya ilişkin bilgi bulunmamaktadır.
- Sanık bakımından: Bozma mahkûmiyet veya beraat değildir; suçun oluştuğu ya da oluşmadığı yönünde bir tespit içermez.
- Başka dosyalar bakımından: Karar başka kişiler için otomatik sonuç doğurmaz. Usul bakımından, bu dosyada bozmaya uyulmasını isteyen savcı beyanının esas hakkında mütalaa yerine geçmediğini ortaya koymaktadır.
- Ceza miktarı: Alt sınır fiil tarihine bağlıdır. 5 Nisan 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7445 sayılı Kanun’un yayımı tarihinde yürürlüğe giren 16. maddesi, birinci fıkradaki “üç yıldan” ibaresini “beş yıldan” olarak değiştirmiştir. TCK m. 7/2 uyarınca failin lehine olan kanun uygulandığından, bu tarihten önceki fiillerde kural olarak üç yıllık, sonraki fiillerde beş yıllık alt sınır esas alınır. 4. Ceza Dairesinin 2020 kararı maddeyi üç yıldan, E. 2020/270 sayılı karar beş yıldan sekiz yıla kadar hapis olarak aktarmıştır. İkinci aktarım, 2014 tarihli o fiile beş yıllık sınırın uygulandığını göstermez. Ana dosyada suç tarihi metinde yer almadığından hangi sınırın uygulandığı saptanamamaktadır.
- Karar sonrası gelişme: 9 Eylül 2026’dan Kasım 2026 başına kadar TCK m. 79’da değişiklik saptanmamıştır. Karardan önce, 31 Temmuz 2026’da yayımlanan 7589 sayılı Kanun’un ulaşılan özetlerinde de bu maddeye ilişkin hüküm görülmemiştir. 13. Yargı Paketinin Ekim 2026 sonu itibarıyla TBMM’ye sunulduğu saptanmamıştır.
Benzer Bir Dosyada Hangi Hususlar İncelenmelidir?
İlk adım, 2020 kararındaki sınır gereği yabancının ülkeye giriş şekli ile fiil tarihindeki statüsünü kimlik, ikamet ve koruma kayıtlarıyla ayırmaktır. Bunun yanında aşağıdaki hususlar nitelendirmeyi doğrudan etkileyebilir:
- İşverenin bilgisi: Taşımaya ilişkin E. 2022/17102 sayılı dosya, bilmenin şüpheden uzak delille ortaya konulması gerektiğini göstermektedir.
- Menfaatin kaynağı: Kayıtlı veya kayıt dışı çalışma, ücret ve yan yükümlülükler 2020 kararındaki avantaj gerekçesiyle karşılaştırılmalıdır.
- Bozma sonrası oturum: Ana karar uyarınca savcının esas hakkındaki görüşü, savunma ve son söz tutanakta açıkça izlenmelidir.
- Yabancı üzerindeki etki: Ceza dosyasından bağımsız olarak yabancı hakkında sınır dışı işlemi gündeme gelebilir.
Sık Sorulan Sorular
Yargıtay Ceza Genel Kurulu Kaçak Göçmen Çalıştırmanın Suç Olup Olmadığına 2026’da Karar Verdi mi?
Hayır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 9 Eylül 2026 tarihli E. 2026/209, K. 2026/463 sayılı kararında hükmü usul nedeniyle bozmuştur. Kurul esas hakkında görüş, savunma ve son söz eksikliğini saptamış, diğer yönleri incelememiştir.
Kaçak Göçmen Çalıştıran İşveren Göçmen Kaçakçılığından Ceza Alır mı?
Somut dosyaya göre alabilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2020 kararında işverenin, yasa dışı giren yabancıların kaçak olduğunu bilerek onları kayıt dışı istihdam ettiği ve menfaat elde ettiği kabul edilmiştir. Benzer olgular TCK m. 79/1-a tartışmasını doğurur; bilme ve menfaat unsurları her dosyada ayrıca aranır.
Kaçak İşçi Çalıştırma Kabahati ile Göçmen Kaçakçılığı Arasındaki Fark Nedir?
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2020 kararına göre fark yabancının ülkede bulunuş şeklindedir. Çalışma izni olmayan yabancıyı çalıştırma kabahati ancak ülkede yasal yollardan bulunan yabancılar açısından söz konusu olabilir. Yasa dışı bulunan yabancının çalıştırılmasında TCK m. 79/1-a unsurları oluşmuşsa Kabahatler Kanunu m. 15/3 uyarınca yalnızca suçtan sorumluluk doğar.
Kaçak Göçmene Ücret Ödemek Göçmen Kaçakçılığı Suçunu Ortadan Kaldırır mı?
İncelenen Yargıtay kararlarında ücret ödenmesi tek başına yeterli görülmemiştir. Ceza Genel Kurulu menfaatin elde edilmesini ve haksız olmasını aramamakta, 2020 kararında işverenin menfaatini sigorta, vergi ve tazminat yükümlülüklerinden kurtulma avantajlarıyla açıklamaktadır. E. 2023/8561 sayılı karardaki karşı oy ise menfaat sağlanmadığını belirtmiştir.
Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Cezası Nedir?
TCK m. 79/1’de öngörülen ceza, 5 Nisan 2023’te yürürlüğe giren 7445 sayılı Kanun’un 16. maddesiyle yapılan değişiklik sonrasında beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adli para cezasıdır. Bu tarihten önceki fiillerde TCK m. 7/2 uyarınca kural olarak üç yıllık alt sınır esas alınır.
Ceza Genel Kurulunun Bozma Kararı Sanığın Beraat Ettiği Anlamına Gelir mi?
Hayır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, ceza verilmesine yer olmadığına dair direnme hükmünü usul nedeniyle bozmuş ve dosyayı mahalline göndermiştir. Bu sonuç beraat veya mahkûmiyet anlamına gelmez; yeniden yapılacak yargılamanın sonucu karar metninden anlaşılamaz.
Sonuç: Genel Kurul Usulü Çözdü, İşverenin Sorusu 2020 Ölçütüne Kaldı
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 9 Eylül 2026 tarihli kararı, kaçak göçmen çalıştırmak konusunda yeni bir esas ölçüt koymamıştır. Karar, bu dosyadaki bozma sonrası oturumda savcının bozmaya uyulmasını istemesini esas hakkında mütalaa saymamış, savunma ve son sözün atlanmasını da bozma sebebi yapmıştır.
Esas soruda belirleyici metin 2020 kararıdır. Bu karara göre yasa dışı bulunan yabancıyı bilerek kayıt dışı istihdam etmek, menfaat maksadıyla birlikte TCK m. 79/1-a tartışmasını doğurabilir; izinsiz çalıştırma kabahati ise ancak ülkede yasal yollardan bulunan yabancılar açısından söz konusu olabilir. Bu nedenle benzer dosyalarda ilk bakılacak nokta çalışma izni belgesinden önce yabancının ülkede bulunuş şekli, ikincisi ise işverenin bunu bilip bilmediğidir.
Hukuki Kaynaklar ve İlgili İncelemeler
Mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, özellikle m. 4, 7, 30 ve 79.
- 7445 sayılı Kanun, m. 16, R.G. 05.04.2023, S. 32154.
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, m. 15.
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu, m. 23.
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, m. 60.
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 216, 223 ve 307.
- 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun, m. 35.
Yargıtay Kararları
- Ceza Genel Kurulu, E. 2026/209, K. 2026/463, T. 09.09.2026
- Ceza Genel Kurulu, E. 2022/206, K. 2025/106, T. 05.03.2025
- Ceza Genel Kurulu, E. 2020/270, K. 2023/620, T. 22.11.2023
- Ceza Genel Kurulu, E. 2018/116, K. 2020/279, T. 09.06.2020
- 4. Ceza Dairesi, E. 2025/5703, K. 2025/12080, T. 30.06.2025
- 4. Ceza Dairesi, E. 2024/3621, K. 2025/6886, T. 16.04.2025
- 4. Ceza Dairesi, E. 2023/8561, K. 2025/6055, T. 07.04.2025
- 4. Ceza Dairesi, E. 2022/17102, K. 2025/5724, T. 25.03.2025
- 4. Ceza Dairesi, E. 2020/7843, K. 2020/14998, T. 04.11.2020
Diğer Kaynaklar ve İlgili Yazılar
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, idari para cezaları tablosu
- Bursa Ticaret ve Sanayi Odası, izinsiz çalışan yabancıların giderlerine ilişkin duyuru
- Göçmen kaçakçılığı suçu, cezası, unsurları ve beraat kararı emsalleri
- İzinsiz yabancı çalıştırma cezası
- Geçici koruma ve uluslararası koruma kapsamındaki kişilerin çalışma hakkı
Yazar ve Hukuki Bilgilendirme
Av. Batın YILMAZ
İstanbul Barosu – Sicil No: 77008
Bu metin, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 09.09.2026 tarihli, E. 2026/209, K. 2026/463 sayılı kararına dayalı hukuki karar incelemesidir. İnceleme, yayımlanan karar metniyle sınırlıdır; başka dosyalarda aynı sonucun elde edileceği anlamına gelmez.
Bu sayfadaki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bütün meslektaşlarımızın kullanımına açıktır. Ancak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, yazının tamamının veya bir bölümünün kullanılması hâlinde “Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi – batinyilmaz.av.tr” şeklinde kaynak gösterilmesi ve ilgili yazıya bağlantı verilmesi konusunda hassasiyet rica etmekteyiz.
Bu sayfadaki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bütün meslektaşlarımızın kullanımına açıktır. Ancak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, yazının tamamının veya bir bölümünün kullanılması hâlinde “Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi – batinyilmaz.av.tr” şeklinde kaynak gösterilmesi ve ilgili yazıya bağlantı verilmesi konusunda hassasiyet rica etmekteyiz.