Kamu hizmetlerinden yararlanma hakkının engellenmesi, bir kişinin veya toplumun devletin sunduğu ya da kamu gücüyle izin verilmiş hizmetlerden faydalanmasının veya kamu faaliyetinin yürütülmesinin, cebir, tehdit ya da başka bir hukuka aykırı davranışla engellenmesi durumunda oluşan suçtur.
Buradaki temel nokta şudur:
- Engellenen şey “özel bir hizmet” değil,
- kamu faaliyeti veya kamu hizmeti niteliğindeki bir hizmetten yararlanmadır.
Bu yüzden TCK 113, bireysel bir menfaatten öte, kamu düzenini ve kamu hizmetinin sürekliliğini korur.
TCK 113 Hangi Durumlarda Uygulanır?
Kamu Faaliyetinin Yürütülmesinin Engellenmesi (TCK 113/1-a)
Bir kamu kurumunun yürüttüğü faaliyetin yapılmasını fiilen engellemek bu kapsama girebilir.
Örnek senaryolar (genel anlatım):
- Bir kurumun hizmet binasına girilmesini zorla engelleyip işlemleri durdurmak,
- Kamu görevlilerinin hizmeti yürütmesini cebir/tehditle akamete uğratmak,
- Bir kamu faaliyetini bir süreliğine de olsa durduracak şekilde hukuka aykırı müdahalede bulunmak.
İçtihat yaklaşımı: Yargıtay’a göre eylemin kamu kurumunun faaliyetini engellemeye/ara verdirme amacına yönelmesi önemlidir. (Bkz. 4. CD 2024/16129 K.)
Kamu Hizmetinden Yararlanmanın Engellenmesi (TCK 113/1-b)
Kamu kurumlarında sunulan hizmetlerden veya kamu makamlarının iznine dayalı sunulan hizmetlerden yararlanmayı engellemek de suç kapsamındadır.
Örnek senaryolar:
- Vatandaşların kamu kurumunda hizmet almasını cebir/tehditle engellemek,
- İzinle sunulan kamusal nitelikli hizmetlere erişimi hukuka aykırı biçimde kesmek.
Suçun Unsurları
1) Failin Hareketi: Cebir, Tehdit veya Hukuka Aykırı Başka Davranış
TCK 113 üç tür hareketle işlenebilir:
Cebir (Zor Kullanma)
Bir kişiye fiziksel güç uygulanması veya fiziksel güç tehdidiyle fiilen engelleme.
Tehdit
Kişiyi korkutacak, iradesini baskılayacak şekilde zarar verileceğinin bildirilmesi.
Hukuka Aykırı Başka Davranış
Her olayda “cebir/tehdit” bulunmayabilir. Örneğin fiziksel saldırı olmadan da hukuka aykırı biçimde barikat kurmak, giriş çıkışı kesmek, kilitlemek vb. davranışlar tartışma konusu olabilir. (Somut olayın özellikleri belirleyicidir.)
2) Konu: Kamu Faaliyeti veya Kamu Hizmeti
Engellenen faaliyet/hizmet mutlaka kamu faaliyeti ya da kamu kurumu/kamu niteliğinde hizmet olmalıdır.
3) Netice: “Engelleme”
Suç, adından da anlaşılacağı üzere, engelleme ile tamamlanır. Uygulamada engellemenin düzeyi, süresi ve etkisi değerlendirilir.
Cezası Nedir?
TCK 113/1 Cezası
Suçun temel hali için:
- 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
Sağlık Hizmeti Engellenirse Ceza Artar (TCK 113/2)
Eğer suçun konusu sağlık hizmeti ise:
- Verilecek ceza altıda biri oranına kadar artırılır.
Bu hüküm, özellikle hastane, acil servis, 112 hizmetleri, kamu/özel sağlık kurumlarında sunulan hizmete erişim gibi alanlarda eylemlerin daha ağır sonuç doğurması ihtimaline karşı getirilen bir korumadır.
TCK 113 ile TCK 265 Arasındaki Fark
TCK 113: Kamu hizmetinin/ faaliyetinin engellenmesi
- Odak: kamu hizmetinin sürekliliği, kamu faaliyeti veya hizmete erişimin engellenmesi.
TCK 265: Görevi yaptırmamak için direnme
- Odak: kamu görevlisinin görevini yapmasının cebir/tehdit ile engellenmesi.
Bir olayda hem kamu hizmeti aksıyor hem de kamu görevlisine cebir/tehdit uygulanıyorsa, somut olayın hukuki niteliğine göre farklı suçlar gündeme gelebilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1)Kamu hizmetlerinden yararlanma hakkının engellenmesi suçu nedir?
Cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka davranışla kamu faaliyetinin yürütülmesine veya kamu hizmetinden yararlanılmasına engel olunmasıdır (TCK 113).
2) TCK 113 cezası kaç yıl?
Temel ceza 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir (TCK 113/1).
3) Sağlık hizmeti engellenirse ceza artar mı?
Evet. Suçun konusu sağlık hizmeti ise ceza altıda bir oranına kadar artırılır (TCK 113/2).
4) “Hukuka aykırı başka davranış” ne demek?
Cebir veya tehdit olmasa bile, kamu hizmetini/hizmete erişimi engelleyen başka hukuka aykırı eylemler (somut olaya göre) bu kapsamda değerlendirilebilir. Her olayda “engelleme” neticesi ve amaç bağlantısı ayrıca incelenir.
5) Bu suçun oluşması için kamu hizmetinin tamamen durması mı gerekir?
Her somut olayda değerlendirilir. Yargıtay uygulamasında önemli olan, eylemin kamu kurumunun faaliyetini engellemeye veya faaliyete bir süreliğine de olsa ara verdirmeye elverişli ve bu amaçla yapılmış olmasıdır.
6) Şikayete tabi mi?
TCK 113 kural olarak kamu düzenine ilişkin nitelikte değerlendirildiğinden uygulamada çoğunlukla resen soruşturulan suçlar arasında yer alır. Ancak dosyanın niteliği ve ek suçlar (hakaret vb.) bakımından şikayet şartı farklılık gösterebilir. Somut olay analizi gerekir.
Sonuç / Özet
- TCK 113, kamu faaliyetinin veya kamu hizmetine erişimin cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka davranışla engellenmesini suç sayar.
- Ceza 2–5 yıl hapistir.
- Suç sağlık hizmeti ile ilgiliyse ceza altıda bir oranına kadar artırılabilir (TCK 113/2).
- Yargıtay’a göre suçun oluşması için eylemin, kamu kurumunun faaliyetini engellemeye/ara verdirme amacına yönelmesi önemlidir; başka amaçlarla yapılan her eylemde otomatik olarak TCK 113 uygulanmayabilir.
Daha fazla bilgi için 0532 669 34 90 ve https://batinyilmaz.av.tr/iletisim/ adreslerimizden bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Av. Batın YILMAZ