Обзоры прецедентных решений

Отметка о предъявлении чека: Мериториальный генеральный совет (Yargıtay HGK) в данном деле признал пометку о сумме «yaprak bedeli» как основание для признания чека безденежным

В этой статье 19 разделов
  1. Kısa Cevap: Çekte ibraz şerhi
  2. Данные решения Генеральной ассамблеи по гражданским делам
  3. Uyuşmazlık Nasıl Başladı? Çek Karşılıksız Kaldı, Arkasına Yalnız Ödeme Notu Yazıldı
  4. Borçlu ve Alacaklı Neyi Savundu?
  5. Direnme Kararını Kim Verdi, İlk Derece Mahkemesi mi, Bölge Adliye Mahkemesi mi?
  6. Kambiyo Vasfı ile Takip Şartı Aynı Şey midir?
  7. Hukuk Genel Kurulu Direnme Kararını Neden Bozdu?
  8. Şerhte “Karşılıksız” Sözcüğünün Geçmesi Zorunlu mu?
  9. Azınlık Görüşü Şerhi Neden Yetersiz Buldu?
  10. Yaprak Bedeli Nedir, 2026’da Tutar Ne Kadardır?
  11. Banka Yazısı veya Müzekkere Cevabı Eksik Şerhi Tamamlar mı?
  12. Aynı Soru Farklı Dosyalarda Nasıl Sonuçlandı?
  13. Hukuk Genel Kurulu Bozdu, Takip Sonuçlandı mı?
  14. TTK ve Çek Kanunu’nda Karardan Sonra Değişiklik Oldu mu?
  15. Çek Hamili Benzer Bir Dosyada Hangi Hususlara Bakmalıdır?
  16. Часто задаваемые вопросы
  17. Sonuç: Bu Dosyada Belirleyici Olan Sözcük Değil, Çek Üzerindeki Tarihli Beyandı
  18. Правовые источники и связанные с ними материалы
  19. Автор и юридическая информация
Адв. Batın Yılmaz

Автор и рецензент: Адв. Batın Yılmaz (Стамбульская коллегия адвокатов, реестровый номер: 77008)
Публикация:  ·  Последнее обновление:
Данный контент предназначен для общей информации и не заменяет юридическое заключение по вашему конкретному делу.

Kısa Cevap: Çekte ibraz şerhi

çekte ibraz şerhi

Bu dosyadaki şerh bakımından evet, banka yalnız yükümlü olduğu tutarı ödediğini yazmış olsa da çeke dayalı kambiyo takibi yapılabilir. Çekte ibraz şerhi uyuşmazlığında Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, “karşılıksız” sözcüğü geçmeyen tarihli ve imzalı beyanı, çekin süresinde ibraz edildiğini ve karşılıksız kaldığını gösterir saymıştır.

Kurul, 10 Haziran 2026 tarihli, E. 2025/651, K. 2026/371 sayılı kararında Bölge Adliye Mahkemesinin direnme kararını oy çokluğuyla ve kesin olarak bozdu. Bölge Adliye Mahkemesine göre çekin arkasında usulüne uygun “karşılıksızdır” işlemi yoktu, hesap durumu ve ödememe sebebi de yazılı değildi. Kurul çoğunluğu ise şerhteki ödeme açıklamasını çekin karşılıksız kaldığı anlamında yorumladı.

Bu sonuç, her şerhin yeterli olduğu anlamına gelmez. Aynı Kurul 2015 tarihli kararında, ibraz tarihi yazılmayan şerhte tarihin bankaya sorularak belirlenmesini kanuna aykırı bulmuş ve takibin iptalini onamıştır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi de 2025 tarihli başka bir kararında ibraz tarihi bulunmayan belgenin kambiyo vasfı olmadığını belirtmiştir. Bozma kararı takibin nihai sonucu da değildir; dosya Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmiştir ve yeni kararın sonucu bilinmemektedir.

Bu inceleme yayımlanan karar metinlerine dayanır. Konu karşılıksız çek cezası değil, kambiyo takibinin şartıdır. Ayrıca озаглавленной «Что произойдет, если индоссированный чек не будет оплачен», и что такое вексель yazılarına bakılabilir.

Данные решения Генеральной ассамблеи по гражданским делам

Заголовок Информация
Суд Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Номер дела и номер решения E. 2025/651, K. 2026/371
Дата решения 10.06.2026
Direnme kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, E. 2025/1131, K. 2025/1541
Özel Daire kararı Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 16.01.2025, E. 2024/6188, K. 2025/260 (bozma, oy çokluğu)
Спор Takibe dayanak çekte geçerli bir ibraz şerhinin bulunup bulunmadığı
Соответствующие положения İİK m. 167/1, 168/1-3 ve 170/a; 5941 sayılı Çek Kanunu m. 3; gerekçede anılan TTK m. 796, 798, 808 ve 809
Заключение Direnme kararının bozulması
Голосование Oy çokluğu; kesin. Yayımlanan metinde oy dağılımı yok
Sonraki aşama Dosya HMK m. 373/2 uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderildi

Uyuşmazlık Nasıl Başladı? Çek Karşılıksız Kaldı, Arkasına Yalnız Ödeme Notu Yazıldı

Alacaklı, 30 Temmuz 2022 düzenlenme tarihli çeke dayanarak borçlu aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlattı. Çek 3 Ağustos 2022’de muhatap bankanın bir şubesine ibraz edilmişti. Hukuk Genel Kurulu çekin arkasındaki şerhi şöyle aktardı: “İş bu çek tahhüt bedeli olan 3600 TL … A.Ş. tarafından tarafıma ödenmiştir”. Şerhi alacaklı hamil ile banka şubesinin yetkilisi imzaladı.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi kararındaki karşı oy yazısı aynı şerhi “03.08.2022 15.40” ibaresiyle birlikte aktarır, banka kaşesi ile imzanın bulunduğunu da belirtir. Kurul metnindeki “tahhüt” ve “tarafıma” sözcükleri karşı oyda “taahhüt” ve “tarafına” biçiminde geçer.

Дата Развитие событий Юридическое значение
30.07.2022 Çekin düzenlenme tarihi Süre denetiminin dayanağı
03.08.2022 Çek ibraz edildi, şerh yazıldı. Kurulun esas aldığı tarihli beyan
12.10.2022 Banka müzekkereye cevap verdi. Karşılıksızdır işlemi yapıldığı bildirimi
01.12.2022 İlk Derece Mahkemesi şikâyeti reddetti (E. 2022/448, K. 2022/735). Banka cevabına dayanan gerekçe
05.07.2024 Bölge Adliye Mahkemesi ödeme emrini iptal etti (E. 2023/1221, K. 2024/2059). İlk derece kararının kaldırılması
16.01.2025 12. Hukuk Dairesi kararı bozdu. Oy çokluğuyla bozma
В тексте отсутствует Bölge Adliye Mahkemesi direndi (E. 2025/1131, K. 2025/1541). Önceki gerekçenin tekrarı
10.06.2026 Hukuk Genel Kurulu direnme kararını bozdu. Oy çokluğuyla ve kesin olarak bozma

Borçlu ve Alacaklı Neyi Savundu?

Borçlu, çekin süresinde ibraz edilmediğini ve bankanın karşılıksız olduğuna dair şerh düşmediğini ileri sürdü. Bu nedenle takibe dayanak çekin kambiyo vasfı bulunmadığını belirterek ödeme emrinin iptalini istedi.

Alacaklı ise çekin ibraz süresi içinde bankaya verildiğini ve bankanın çekin karşılıksız çıktığını bildirerek sorumluluk bedelini ödediğini savundu. Temyizde de şerhin TTK m. 808 uyarınca muhatap bankanın çekin karşılıksız olduğunu beyan etmesi anlamına geldiğini ve ibraz tarihini içerdiğini ileri sürdü.

Direnme Kararını Kim Verdi, İlk Derece Mahkemesi mi, Bölge Adliye Mahkemesi mi?

Direnme kararını İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi verdi. Metinde adı açıklanmayan İlk Derece Mahkemesi ise şikâyeti reddetmiş, bankanın müzekkere cevabında karşılıksızdır işlemi yapıldığının bildirildiğini belirterek çekin kambiyo senedi vasfını taşıdığı sonucuna varmıştı.

Bölge Adliye Mahkemesi ise gerekçesini şu tespitlere dayandırdı:

  • Çekin arkasında banka kaşesi ile tutarın ödendiğine ilişkin alacaklının imzalı beyanı vardı, usulüne uygun karşılıksızdır işlemi yoktu.
  • İbraz tarihindeki hesap bakiyesi, çek bedelinin ne sebeple ödenmediği ve çekin hangi miktar için karşılıksız kaldığı açıkça yazılmamıştı.
  • Bu nedenle TTK m. 808/1’de belirtilen şekilde başvuruda bulunulmamıştı ve çek kambiyo vasfını taşımıyordu.
  • “Karşılıksızdır” kaşesi zorunlu unsurdu, eksiklik bankaya yazılan müzekkereyle tamamlanamazdı.

Mahkeme, Özel Dairenin bozmasından sonra aynı gerekçeyi tekrar ederek direndi.

Kambiyo Vasfı ile Takip Şartı Aynı Şey midir?

İki soru aynı şikâyet içinde incelenir, ancak farklı düzeylerdedir. İİK m. 167/1 uyarınca bu yolla takip için alacağın bir kambiyo senedine bağlı olması gerekir. Borçlu, m. 168/3 ve m. 170/a-1 uyarınca ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine başvurabilir. Süresinde başka bir şikâyet veya itiraz varsa senedin bu niteliği taşımaması m. 170/a-2 gereğince kendiliğinden ve öncelikle dikkate alınır. İmza inkârı geri alınmış veya borç kısmen ya da tamamen kabul edilmişse bu hüküm uygulanmaz.

Hamilin karşılıksızlığa dayalı başvurma hakkı için Kurul iki şart aramaktadır. Çek TTK m. 796’daki süre içinde muhataba ibraz edilmeli, ödenmediği de m. 808’deki belgelerden biriyle tespit edilmelidir. Bu belgeler noter protestosu, muhatabın yazılı beyanı veya takas odasının yazılı beyanıdır. Muhatabın beyanı kanun metninde “ibraz günü de gösterilmek suretiyle, çekin üzerine yazılmış olan tarihli bir beyanla” ifadesiyle düzenlenmiştir. Kural olarak tespit de ibraz süresi içinde yapılır (m. 809/1). Kurul bu şartları emredici sayar ve hâkim ya da icra müdürünce resen dikkate alınacağını belirtir.

Yazarın değerlendirmesi: Çekin kanuni unsurları ile başvurma şartları iki ayrı düzeydir. Yargıtay metinleri ikinci düzeydeki eksikliği bazen kambiyo vasfı, bazen takip hakkı yönünden anlatır. 2015 tarihli Kurul kararı “alacaklının takip hakkı bulunmadığından” ifadesini, E. 2024/7546 sayılı karar ise “kambiyo vasfı yoktur” ifadesini kullanır. İİK m. 170/a her iki hâli birlikte saydığından uygulamadaki sonuç aynıdır ve kambiyo yoluna özgü takip iptal edilebilir. Bu nedenle unsurları tam bir çek, ibraz şerhi sorunu yüzünden bu takip yoluna elverişsiz sayılabilir.

Hukuk Genel Kurulu Direnme Kararını Neden Bozdu?

Gerekçe üç adımda ilerler ve son adımda iki ayrı tespite dayanır:

  1. Karşılıksızdır işleminin sınırı: Karşılığı kısmen veya tamamen bulunmayan çekte hamilin talebi üzerine karşılıksızdır işlemi yapılır. Çek Kanunu m. 3/2’ye göre bu işlem, bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın dışında kalan, karşılanamayan kısımla sınırlıdır.
  2. Bankanın ödeme sebebi: Çek Kanunu m. 3/3, çekin karşılığı hiç veya kısmen bulunmadığında bankanın düzenleyen dışındaki hamile süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için ödeyeceği tutarı gösterir.
  3. Şerhin yorumu: Kurul, şerhin bu yükümlülüğe ilişkin ödemeyi açıkladığını kabul etti ve beyanın tarihli olarak çek üzerinde bulunduğunu saptadı.

Kurulun sonucu şu cümlelerde yer almaktadır:

“Bu şerh bankanın süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için karşılığının bulunmaması hâlinde ödemekle yükümlü olduğu miktarın ödendiğine ilişkin açıklamayı içermekte olup çekin karşılıksız kaldığı anlamındadır. Dolayısıyla çek üzerine yazılan tarihli beyanla çekin süresinde muhatap bankaya ibraz edildiği ve karşılığının bulunmadığı anlaşılmakta olup bu durumda çeke dayalı olarak kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapılabileceğinin kabulü gerekir.”

Gerekçenin iki ayağı birlikte okunmalıdır. Birinci ayak, ödemenin karşılıksızlık anlamına gelmesidir; ikinci ayak, bu beyanın tarihli olarak çek üzerinde bulunmasıdır. Kurul, “Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı” bozma yaptı ve ayrı bir bozma sebebi eklemedi. Benimsenen bozma kararında da şikâyetin reddi gerektiği belirtilmiştir.

Şerhte “Karşılıksız” Sözcüğünün Geçmesi Zorunlu mu?

Hukuk Genel Kurulu bu soruyu genel bir kuralla cevaplamadı. Kararda sözcüğün hiçbir dosyada aranmayacağını söyleyen bir cümle yer almamaktadır. Kurul, bu şerhteki açıklamanın “çekin karşılıksız kaldığı anlamındadır” diyerek içerikten sonuç çıkarmıştır. Unsurlar dosyada şöyle görünmektedir:

Элемент Şerhte görünen Оценка
Дата “03.08.2022 15.40” (karşı oy aktarımı) Kurulca “tarihli beyan” olarak kabul
İbraz Aktarılan metinde sözcük yok Daireye göre “ibraz yerine geçebilecek” şerh; Kurula göre süresinde ibrazı gösteren tarihli beyan
Karşılıksızlık Sözcük yok, taahhüt bedelinin ödendiği yazılı Ödemenin karşılıksızlık anlamında yorumlanması
Ödememe sebebi ve hesap durumu Bölge Adliye Mahkemesine göre yazılı değil Bu eksikliğe dayanan görüş çoğunlukça benimsenmedi
Karşılıksız kalan tutar Bölge Adliye Mahkemesine göre açıkça yazılı değil Ayrı değerlendirme yok
İmza Alacaklı hamil ve banka şubesi yetkilisi Kurulca saptandı

Buradan iki sınır çıkar. Birincisi, Kurul Çek Kanunu m. 3/4’ü aktarmış, ancak şerhi bu hükümle unsur unsur karşılaştırmamıştır. Hüküm; ibraz tarihinin, hesap durumunun, bankanın ödediği miktarın ve ibraz edenin adı soyadının yazılmasını, iki imzayı ve karşılıksız kalan tutarın açıkça belirtilmesini öngörür. Kararda bu unsurlardan hangisinin eksikliğinin başvurma hakkını etkilemeyeceğine ilişkin açık bir değerlendirme yer almamaktadır. İkinci sınır beyanın sahibiyle ilgilidir, çünkü şerh hamilin ağzından yazılmış olsa da banka yetkilisince imzalanmıştır; banka imzası bulunmayan bir notun aynı sonucu doğuracağı karardan çıkarılamaz.

Azınlık Görüşü Şerhi Neden Yetersiz Buldu?

Yayımlanan metinde karşı oy yazısı, üye adı veya oy dağılımı bulunmamaktadır. Azınlık görüşü yalnız görüşmeler bölümünde şöyle özetlenmiştir:

“…takip konusu çekin bankaya ibraz edildiğinde karşılığının bulunup bulunmadığının ve ödememe sebebinin yazılması gerektiği hâlde bu hususların yazılmadığı, çekin arkasında yazılı ibarenin geçerli bir ibraz şerhi niteliğini taşımadığı bu nedenle direnme kararının onanması gerektiği ileri sürülmüş ise de bu görüş Kurul çoğunluğunca benimsenmemiştir.”

Benzer görüşün ayrıntılı hâli 12. Hukuk Dairesinin bozma kararındaki karşı oyda görülür. Adı gizlenen üye, karşılığın bulunup bulunmadığı ve ödeme sebebi yazılmadığı için TTK m. 808’in muhatap beyanına ilişkin bendine uygun bir ibraz bulunmadığını savundu. Ona göre alacaklı başvurma hakkını kaybetmişti ve İİK m. 170/a-2 kendiliğinden uygulanarak yalnız ödeme emri değil, takip iptal edilmeliydi.

Yaprak Bedeli Nedir, 2026’da Tutar Ne Kadardır?

“Yaprak bedeli” ifadesi Hukuk Genel Kurulu kararında geçmez. Kurul, Çek Kanunu m. 3/3’teki “her çek yaprağı için ödemekle yükümlü olduğu tutar”dan söz eder. Aynı ödeme E. 2020/3011 sayılı kararda “yaprak bedeli” olarak anılır. Kurula göre bu yükümlülük, çek defterinin tesliminde yapılmış dönülemeyecek bir gayri nakdî kredi sözleşmesi hükmündedir. Ana kararda aktarılan bir içtihadı birleştirme gerekçesine göre de banka, çek karşılıksız kaldığında ve Kanun’daki diğer şartlar gerçekleştiğinde bu tutarı hamile ödemek zorundadır.

Dosyadaki 3.600 TL, Merkez Bankası listesine göre 2022 tutarıdır ve gerekçe tutarın miktarına değil, ödemenin anlamına dayanmaktadır. 29 Ocak 2026 tarihli ve 33152 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/4 sayılı Tebliğ, 30 Ocak 2026’dan itibaren 2010/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesindeki tutarı 16.350 TL, geçici 2. maddesindeki tutarı 14.200 TL yapmıştır. Bu rakamlar dosyadaki tutar değildir. Geçici 2. madde önceki tebliğlere göre bastırılan çekleri kapsadığından hangi tutarın uygulanacağı somut çekte ayrıca kontrol edilmelidir.

Banka Yazısı veya Müzekkere Cevabı Eksik Şerhi Tamamlar mı?

İlk Derece Mahkemesi bankanın müzekkere cevabına dayanmış, Bölge Adliye Mahkemesi ise eksikliğin müzekkereyle tamamlanamayacağını söylemişti. Hukuk Genel Kurulu sonucu çek üzerindeki şerhe dayandırdığı ve müzekkere cevabına ilişkin açık bir değerlendirme yapmadığı için ana karar bu soruyu doğrudan cevaplamamaktadır.

E. 2013/2013, K. 2015/1182 sayılı dosyada çekin arkasında ibraz şerhi vardı, ancak ibraz tarihi gösterilmemişti. Alacaklı, takas yoluyla süresinde ibrazı gösteren banka yazısına dayanıyordu. Kurul, “bankaya sorulmak sureti ile ibraz tarihinin belirlenmesi”nin kanun hükmüne aykırı olduğunu belirterek takibi iptal eden direnme kararını oy birliğiyle onadı. Karar mülga 6762 sayılı Kanun’un 720. maddesine dayanır ve karşılığı olarak TTK m. 808’i gösterir.

E. 2019/7683, K. 2019/17547 sayılı dosyada ise çekin arkasında şerh yoktu, alonj da eklenmemişti. Banka, A4 kâğıda yazdığı yazıyla ibrazı açıklamıştı. 12. Hukuk Dairesi “Bu yazı ibraz şerhi niteliğinde değildir” diyerek takibin iptali gerektiğini belirtti. Bozmaya uyulduktan sonra verilen hükme karşı süresinde temyiz yoluna gidilmediğinden, E. 2020/8887, K. 2021/579 sayılı karar temyiz talebini reddeden ek kararı onadı.

Yazarın değerlendirmesi: Bu kararlar üç ayrı durumu göstermektedir. Birinci durumda çek üzerinde ibraz şerhi hiç yoktur. İkinci durumda şerh vardır, ancak ibraz tarihi taşımaz. Bu iki durumda eksik olan, kanunun aradığı “çekin üzerine yazılmış olan tarihli” beyanın kendisidir ve ayrı banka yazısına dayanılan iki dosyada sonuç değişmemiştir. Üçüncü durumda tarihli beyan çekin üzerindedir, tartışma bu beyanın anlamına ilişkindir. Kurul çoğunluğu 2026 dosyasını bu üçüncü düzlemde çözmüştür. Sınıflandırma kararların kendi ifadesi değil, yazarın okumasıdır ve bu okumaya göre 2015 ile 2026 kararları çelişmez. Ancak Kurul 2015 kararını yalnız süresinde ibraz edilmeyen çek bakımından anmış, ikisini bu biçimde karşılaştırmamıştır.

Aynı Soru Farklı Dosyalarda Nasıl Sonuçlandı?

Seçilen kararlar, çek üzerinde ne bulunduğuna göre şöyle özetlenebilir.

Решение Çek üzerinde ne vardı? Belirleyici tespit Заключение
HGK E. 2025/651, K. 2026/371 (10.06.2026) Taahhüt bedelinin ödendiğini yazan tarihli şerh Şerh karşılıksızlık anlamında, tarihli beyan süresinde ibrazı gösteriyor Direnme bozuldu, oy çokluğu, kesin
12. HD E. 2024/6188, K. 2025/260 (16.01.2025) Aynı çek Aynı yorum, Kurulca benimsendi Отмена, большинством голосов
12. HD E. 2024/7546, K. 2025/1067 (12.02.2025) Soruşturma yazısına dayanarak işlem yapılamadığını bildiren şerh, ibraz tarihi yok İbraz tarihi bulunmayan belgenin kambiyo vasfı yok Kaldırma ve düzelterek onama, oy birliği; takibin iptali aleyhe bozma yasağı nedeniyle bozma sebebi yapılmadı
12. HD E. 2020/3011, K. 2021/638 (20.01.2021) Yaprak bedeli kaşesi; karşılıksızdır ibaresi sonradan eklendi İbraz tarihi çekin önceki hâlinden anlaşılıyor Bir borçlu yönünden bozma, oy birliği
12. HD E. 2019/7683, K. 2019/17547 (09.12.2019) Şerh ve alonj yok, ayrı A4 banka yazısı var Yazı ibraz şerhi değil Отмена и возвращение на новое рассмотрение, единогласно
HGK E. 2013/2013, K. 2015/1182 (08.04.2015) Şerh var, ibraz tarihi yok; ayrı banka yazısı var Tarih bankaya sorularak belirlenemez Direnme onandı, oy birliği
12. HD E. 2006/21062, K. 2006/24374 (21.12.2006) Ödemeden men talimatı nedeniyle işlem yapılamadığı beyanı Beyan ibraz süresinde olduğu için geçerli Отмена, единогласно
HGK E. 2024/18, K. 2024/184 (17.04.2024) Düzenleme tarihinde değişiklik iddiası Paraf geçersizse ibraz süresi eski tarihe göre denetlenir Direnme bozuldu, oy çokluğu

Ana kararda 2024 tarihli Kurul kararı “17.04.2023” tarihiyle anılır ve o kararın sonunda da aynı tarih yazılıdır. Ancak UYAP künyesi 17.04.2024’tür ve karar 20.09.2023 tarihli direnme kararını anlattığından yazıda künyedeki tarih kullanılmıştır.

Bu kararlardan dört çıkarım yapılabilir:

  • Tarih yoksa içerik sonucu kurtarmamıştır. E. 2024/7546 sayılı dosyada Daire, şerhin “ibraz tarihi taşımadığından” çekin ibraz edildiğinin kabul edilemeyeceğini söyledi, karşılıksız sözcüğünün yokluğunu ise ayrıca gerekçe yapmadı.
  • Tarih varsa sözcük tek başına belirleyici görünmemektedir. 2006 kararında ibraz süresindeki ödemeden men talimatı beyanı, 2026 kararında yükümlü tutarın ödenmesi yeterli sayılmıştır. 2006 kararı mülga 6762 sayılı Kanun dönemine aittir ve kısa gerekçelidir.
  • Yorum, çek üzerindeki veriye bağlıdır. E. 2020/3011 sayılı kararda Daire, ibrazın “katı şekli kurallara bağlanmamış” olduğunu, ancak bankanın ibraz tarihini yazması gerektiğini belirtti ve ödemenin tarihini çekin önceki hâlinden saptadı.
  • Süre denetimi şerhten ayrıdır. Şerhin tarihli olması sürenin geçmediğini tek başına göstermez. Kurul, 2024 kararında ibraz sürelerinin resen dikkate alınacağını belirtmiş ve tahrifat iddiasının incelenmesini istemiştir.

Hukuk Genel Kurulu Bozdu, Takip Sonuçlandı mı?

Hayır, Kurul yalnız geçerli ibraz şerhi sorusunu çözdü. Kararın etkisi ve sınırları şöyle özetlenebilir:

  • Sonraki aşama: Dosya HMK m. 373/2 uyarınca kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine döner. HMK m. 373/7 uyarınca Hukuk Genel Kurulunun verdiği karara uymak zorunludur.
  • Yeni karar: Kasım 2026’da UYAP’ta yayımlanmış kararlarda şerhin ayırt edici ifadeleriyle yapılan aramada Bölge Adliye Mahkemesinin yeni kararı bulunamadığından dosyanın bugünkü durumu bilinmemektedir.
  • “Kesin” ifadesi: Kurul kararına ilişkindir, takibin bittiğini göstermez.
  • İncelenmeyen konular: Kararda çek bedeli, takip tutarı, faiz, temel borç ilişkisi ve tahsil sonucu yer almamakta, Kurul ibraz şerhi dışında bir eksiklik incelememektedir.
  • Другие дела: Karar başka çekler için otomatik sonuç doğurmaz; her dosyada şerhin metni, tarihi ve imzası ayrıca incelenir.
  • Alacağın kendisi: Takip iptal edilirse alacağın başka yolla talep edilip edilemeyeceği bu kararın konusu değildir. Yabancı şirketler için alacak tahsili yazısına можно обратиться.

TTK ve Çek Kanunu’nda Karardan Sonra Değişiklik Oldu mu?

Kasım 2026’da yapılan sınırlı web taramasında TTK m. 796, 808, 809 ile Çek Kanunu m. 3 bakımından karardan sonra bir değişiklik saptanmadı; bu kontrol Resmî Gazete taraması değildir. Karardan sonra yayımlanan 12-й пакет судебной реформы, yani 7589 sayılı Kanun, 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan metne göre bu iki Kanun’u değiştirmemektedir. Aynı Kanun İİK’da m. 114’ü, HMK’da bazı maddeleri ve 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesini değiştirmiştir, ancak bu hükümler ibraz şerhini düzenlememektedir. Faize ilişkin değişiklik için yasal faiz yazısına можно обратиться.

Çek Hamili Benzer Bir Dosyada Hangi Hususlara Bakmalıdır?

Bankadan dönen çekte ilk soru, arka yüzdeki beyanın ne zaman, kim tarafından ve hangi içerikle yazıldığıdır. Aşağıdaki hususlar somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir:

  • Срок: TTK m. 796/1 uyarınca çek, düzenlendiği yerde ödenecekse on gün, başka yerde ödenecekse bir ay içinde ibraz edilmelidir (E. 2024/7546). Takas odasına ibraz da ibraz yerine geçer (TTK m. 798; Çek Kanunu m. 8/3). İbraz son gün yapılmışsa ödenmeme tespiti izleyen ilk iş gününde de yapılabilir (m. 809/2).
  • Şerhin tarihi: İbraz tarihi bulunmayan şerh, 2015 Kurul kararında takibin iptaline götürmüş, E. 2024/7546 sayılı dosyada belgenin kambiyo vasfı olmadığı belirtilmiştir.
  • Şerhin yeri: E. 2019/7683 sayılı karar, ibraz ve tarihin çek üzerinde veya çeke eklenen alonjda yer almasının önemini vurgular.
  • İmza: Ana kararda şerhi hamil ve banka yetkilisi imzalamıştır. Çek Kanunu m. 3/4’e göre hamil imzadan kaçınırsa karşılıksızdır işlemi yapılmaz.
  • Kısmi ödeme ve kalan tutar: Karşılıksızdır işlemi kalan kısımla sınırlıdır (m. 3/2) ve ödenen miktar düşüldükten sonra karşılıksız kalan tutar açıkça belirtilir (m. 3/4). Kurul bu dosyada kalan tutarın hesabını incelemediğinden takip tutarı ayrıca kontrol edilmelidir.
  • Sonradan ekleme: E. 2020/3011 sayılı dosyada eksik şerh önceki takipten sonra tamamlanmış, Daire sonuca çekin önceki hâlinden varmıştır; bu karar sonradan eklemenin geçerli olduğunu göstermez.
  • Diğer borçlular: Kurula göre süresinde ibraz etmeyen hamil tüm sorumlulara karşı başvurma hakkını kaybeder. Ayrıca cirolanan çek yazısına можно обратиться.

Часто задаваемые вопросы

Banka Çekin Arkasına Yalnız Yaprak Bedelini Ödediğini Yazdıysa Kambiyo Takibi Yapılabilir mi?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2025/651 sayılı dosyadaki şerh bakımından bu soruya olumlu cevap verdi. Çek üzerindeki tarihli ve banka yetkilisince imzalı şerh, bankanın yükümlü olduğu tutarı ödediğini gösterdiği için çekin süresinde ibraz edildiği ve karşılıksız kaldığı kabul edildi; sonuç şerhin içeriğine ve tarihine bağlıdır, her not için genel kural konmamıştır.

Çekte İbraz Şerhinde “Karşılıksız” Sözcüğünün Geçmesi Zorunlu mu?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu konuda genel bir kural koymadı. 10 Haziran 2026 tarihli kararda, sözcük geçmeyen şerhin içeriği yorumlanarak çekin karşılıksız kaldığı anlamına geldiği kabul edildi. Bundan her dosyada sözcüğün aranmayacağı sonucu çıkarılamaz; şerhin metni ayrıca incelenmelidir.

Çekteki İbraz Şerhinde Tarih Yoksa Kambiyo Takibi Yapılabilir mi?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2015 tarihli kararında, ibraz tarihi gösterilmeyen şerh nedeniyle alacaklının takip hakkı bulunmadığını kabul etti. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi de 12 Şubat 2025 tarihli kararında ibraz tarihi bulunmayan belgenin kambiyo vasfı olmadığını belirtti.

Banka Yazısı Çek Üzerindeki İbraz Şerhinin Yerini Tutar mı?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E. 2019/7683 sayılı kararda, şerhsiz çek için bankanın A4 kâğıda yazdığı yazının ibraz şerhi niteliğinde olmadığını belirtti. Hukuk Genel Kurulu da 2015’te ibraz tarihinin bankaya sorularak belirlenmesini kanuna aykırı buldu.

Çek Bankaya Hangi Süre İçinde İbraz Edilmelidir?

6102 sayılı TTK m. 796/1’e göre çek, düzenlendiği yerde ödenecekse on gün, düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde muhataba ibraz edilmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre süresinde ibraz etmeyen hamil kambiyo hukukuna dayalı başvurma hakkını kaybeder.

Banka Yaprak Bedelini Ödeyince Kalan Tutar Çek Üzerinde Gösterilir mi?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun aktardığı Çek Kanunu m. 3/4’e göre banka tarafından ödenen miktar düşüldükten sonra karşılıksız kalan tutar açıkça belirtilir. Kurul 10 Haziran 2026 tarihli dosyada kalan tutarın hesabına veya yazılış biçimine ilişkin ayrı bir değerlendirme yapmamıştır.

Borçlu Çekin Kambiyo Vasfına İlişkin Şikâyeti Ne Zaman Yapabilir?

Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine başvurarak senedin kambiyo senedi niteliğinde olmadığını ileri sürebilir. Süresinde başka bir şikâyet veya itiraz varsa mahkeme bu hususu kendiliğinden dikkate alır; imza inkârı geri alınmış veya borç kısmen ya da tamamen kabul edilmişse hüküm uygulanmaz.

Hukuk Genel Kurulunun Bozma Kararı Çek Takibini Sonuçlandırır mı?

Sonuçlandırmaz; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2025/651 sayılı dosyada direnme kararını bozmuş ve dosyayı Bölge Adliye Mahkemesine göndermiştir. Kurul yalnız geçerli ibraz şerhi sorusunu çözmüştür; yeni kararın içeriği ve takibin sonucu yayımlanan metinden anlaşılmamaktadır.

Sonuç: Bu Dosyada Belirleyici Olan Sözcük Değil, Çek Üzerindeki Tarihli Beyandı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 10 Haziran 2026 tarihli kararında, bu dosyadaki tarihli ve imzalı beyandan karşılıksızlık sonucu çıkarmıştır. Kurul iki tespite birlikte dayanmıştır, çünkü bankanın yükümlü olduğu tutarın ödenmesi çekin karşılıksız kaldığı anlamına gelmekte, beyanın tarihli olması ise süresinde ibrazı göstermektedir.

Karar ibraz şerhi şartını kaldırmamaktadır; şerh hiç yoksa veya ibraz tarihi taşımıyorsa, incelenen kararlarda ayrı banka yazısı sonucu değiştirmemiştir. Bu nedenle benzer dosyalarda ilk bakılacak nokta beyanın tarihi ve yeri, ikincisi içeriği ve imzasıdır. Dosyanın kendisi ise Bölge Adliye Mahkemesine dönmüştür ve yeni kararın sonucu bilinmemektedir.

Правовые источники и связанные с ними материалы

Законодательство

Решения Yargıtay

Liste yazıda anılan ve tam metni okunan kararları içerir, tarama sonuçlarının tamamı değildir.

Другие ресурсы и соответствующие статьи

Автор и юридическая информация

Адв. Батин ЙЫЛМАЗ
Стамбульская коллегия адвокатов — Регистрационный №: 77008

Bu metin, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.06.2026 tarihli, E. 2025/651, K. 2026/371 sayılı kararına dayalı hukuki karar incelemesidir. İnceleme, yayımlanan karar metniyle sınırlıdır; başka dosyalarda aynı sonucun elde edileceği anlamına gelmez.

Содержимое этой страницы предназначено для общего информирования и открыто для использования всеми нашими коллегами. Однако в соответствии с Законом об интеллектуальных и художественных произведениях № 5846, в случае использования текста полностью или частично, просим с вниманием отнестись к указанию источника в форме «Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi – batinyilmaz.av.tr» и размещению ссылки на соответствующую статью.

Содержимое этой страницы предназначено для общего информирования и открыто для использования всеми нашими коллегами. Однако в соответствии с Законом об интеллектуальных и художественных произведениях № 5846, в случае использования текста полностью или частично, просим с вниманием отнестись к указанию источника в форме «Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi – batinyilmaz.av.tr» и размещению ссылки на соответствующую статью.

Адв. Batın Yılmaz

Автор

Адв. Batın Yılmaz

Основатель Адвокатского бюро Batın Yılmaz. Ведёт судебные дела и консультирование в области уголовного, корпоративного, административного, имущественного, исполнительного права и права возмещения вреда, а также права иностранцев и гражданства.

О нашем офисе