Çocuk düşürtme suçu (TCK 99), bir kadının gebeliğinin hukuka aykırı biçimde sona erdirilmesine neden olma fiilini cezalandıran suç tipidir. Kanun koyucu, gebeliğin sonlandırılmasını tamamen yasaklamaz; ancak süre, rıza, tıbbi zorunluluk ve yetkili kişi gibi şartlara uyulmadığında ceza sorumluluğu doğar.
Bu suç, en genel haliyle şu iki ana durumda karşımıza çıkar:
- Kadının rızası olmadan gebeliğin sonlandırılması
- Kadının rızası olsa bile, kanunun izin vermediği koşullarda (özellikle 10 haftayı aşan gebelikte tıbbi zorunluluk yokken) gebeliğin sonlandırılması
10 Hafta Sınırı: Ne Anlama Gelir?
Türkiye’de 10 haftaya kadar kürtaj, tıbbi sakınca yoksa ve gerekli rızalar alınmışsa, hukuka uygun şekilde yapılabilir. Bu sınırın temel dayanaklarından biri 2827 sayılı Kanun’dur.
10 Haftaya Kadar Kürtaj (Genel Kural)
- Gebeliğin 10. haftası doluncaya kadar (tıbbi sakınca yoksa) istek üzerine gebelik sonlandırılabilir.
- Uygulamada bu işlem, yetkili sağlık personeli ve uygun sağlık kuruluşu koşullarıyla yapılmalıdır.
10 Haftadan Sonra Kürtaj (İstisna)
10 haftadan sonra gebeliğin sonlandırılabilmesi, kural olarak serbest değildir. Ancak:
- annenin hayatını tehdit eden / edeceği durumlar,
- doğacak çocuk açısından ağır maluliyet riski gibi haller,
- acil ve gecikmesinde sakınca bulunan tıbbi durumlar
varsa ve kanunun aradığı rapor/uzman şartları sağlanıyorsa hukuka uygunluk gündeme gelebilir.
Rıza Varsa da Suç Olur mu? (TCK 99/2 Mantığı)
Evet, bazı hallerde rıza olsa bile suç oluşabilir.
10 Haftadan Sonra, Tıbbi Zorunluluk Yoksa
TCK sistematiğinde, tıbbi zorunluluk yokken ve gebelik 10 haftayı aşmışken rızaya dayalı şekilde gebeliğin sonlandırılması cezai risk doğurur.
Bu durumda kim cezalandırılır?
- Gebeliği sonlandıran kişi (fail) cezalandırılır.
- Ayrıca bazı koşullarda, rıza gösteren kadın açısından da cezai sonuç öngörülebilir.
Rıza Yoksa: Rızasız Kürtaj (TCK 99/1 Mantığı)
Kadının rıza göstermediği bir gebelik sonlandırma eylemi, TCK m.99 kapsamında daha ağır bir ihlal olarak ele alınır.
Rızasız Çocuk Düşürtme Suçunun Özellikleri
- Rıza yoksa, hukuka uygunluk zemini daralır.
- Şiddet, tehdit, kandırma, baskı gibi durumlar ayrıca başka suçları da (olaya göre) gündeme getirebilir.
Sağlık Zararı veya Ölüm Olursa Ceza Artar (TCK 99/4)
Çocuk düşürtme fiili, kadının:
- beden sağlığına, veya
- ruh sağlığına
zarar verirse ceza artar. Ayrıca fiil kadının ölümüne neden olursa daha ağır ceza uygulanır.
TCK 99/4 Ne Söyler?
- Kadının beden/ruh sağlığı zarar görürse: 3 yıldan 6 yıla kadar hapis
- Kadın ölürse: 4 yıldan 8 yıla kadar hapis
Bu hüküm özellikle “tıbbi standartlara aykırı işlem”, “steril olmayan koşullar”, “komplikasyona rağmen müdahalenin gecikmesi” gibi olguların ceza sorumluluğunu ağırlaştırabileceği durumlarda önem taşır.
Yetkisiz Kişi Tarafından Kürtaj: Özel Olarak Cezalandırılır (TCK 99/5)
Kanun, gebelik sonlandırma işleminin yetkili olmayan kişiler tarafından yapılmasını ayrıca hedef alır.
Yetkisiz Kişiyle Kürtaj Neden Daha Riskli?
- Tıbbi komplikasyon riski artar.
- Denetim dışı uygulamalar kadının yaşamını tehlikeye sokabilir.
- Bu nedenle TCK m.99/5, rıza olsa bile “yetkisiz kişi” unsurunu cezalandırır.
TCK 99/5’in Kapsadığı Durumlar
- Gebelik süresi 10 haftayı doldurmamış olsa bile, işlem yetkisiz kişi tarafından yapılırsa ceza öngörülür.
- Ayrıca m.99’daki diğer fiiller yetkisiz kişi tarafından işlenirse, ceza yarı oranında artırılır.
Suç Sonucu Gebelikte 20 Haftaya Kadar İstisna (TCK 99/6)
TCK 99/6, çok kritik bir istisna getirir:
Hangi durumda ceza verilmez?
- Kadın, mağduru olduğu bir suç sonucu gebe kalmışsa,
- gebelik süresi 20 haftadan fazla değilse,
- kadının rızası varsa,
- işlem uzman hekimler tarafından hastane ortamında yapılırsa,
gebeliği sona erdirene ceza verilmez.
Burada dikkat edilmesi gerekenler
- İstisna otomatik uygulanmaz; koşulların somut olayda ispatı önemlidir.
- “Hastane ortamı” ve “uzman hekim” şartı, hukuka uygunluk için belirleyicidir.
Rıza/İzin Konusu: Evlilik, Küçükler ve Vesayet (2827 Sayılı Kanun m.6)
Ceza hukuku boyutundan ayrı olarak, işlemin hukuka uygun sayılabilmesi için rıza/izin kuralları çok önemlidir:
Genel kural: Gebe kadının izni
- Müdahale, temel olarak gebe kadının iznine bağlıdır.
Küçüklerde (reşit olmayanlarda)
- Küçüğün rızası + velinin izni aranır.
Vesayet altındakilerde
- Şartlara göre vasi rızası ve ayrıca sulh hâkimi izni gündeme gelebilir.
Evlilikte eş rızası
- Kanunda, belirli durumlarda eş rızasına ilişkin düzenleme yer alır (özellikle 2827 m.6’da belirtilen çerçevede).
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Çocuk düşürtme suçu (TCK 99) ile kürtaj aynı şey mi?
Kürtaj, tıbbi bir işlemdir; hukuka uygun koşullarda yapıldığında suç değildir. Çocuk düşürtme suçu (TCK 99) ise gebeliğin hukuka aykırı biçimde sona erdirilmesiyle ilgilidir (rıza, süre, yetki, tıbbi zorunluluk şartları gibi).
10 haftaya kadar kürtaj suç mu?
Genel kural olarak 10 haftaya kadar, tıbbi sakınca yoksa ve gerekli rızalar sağlanmışsa hukuka uygun şekilde yapılabilir. Ancak işlemin yetkisiz kişi tarafından yapılması gibi haller ayrıca cezai risk doğurabilir.
10 haftadan sonra kürtaj yaptırmanın cezası var mı?
Tıbbi zorunluluk yoksa ve gebelik 10 haftayı aşmışsa, rızaya dayalı olsa bile TCK m.99 kapsamında cezai sorumluluk doğabilir. Ayrıca olayın şartlarına göre farklı fıkralar uygulanır.
Yetkisiz kişi tarafından kürtaj yapılırsa ne olur?
TCK m.99/5 uyarınca, rıza olsa bile yetkisiz kişi tarafından gebeliğin sonlandırılması ayrıca cezalandırılır; diğer fiiller de yetkisiz kişi tarafından işlenirse ceza yarı oranında artırılabilir.
Suç sonucu hamilelikte kürtaj serbest mi?
TCK m.99/6 kapsamında; 20 haftayı geçmemek, kadının rızası, uzman hekim ve hastane ortamı şartlarıyla gebeliğin sonlandırılmasına ceza verilmemesi öngörülür.
Uygulamada en sağlıklı yaklaşım, somut durumun bir sağlık hukukçusu/ceza hukukçusu tarafından ayrıca değerlendirilmesidir; çünkü rıza eksikliği hem hukuka uygunluğu hem de cezai sorumluluğu doğrudan etkileyebilir.
Daha fazla bilgi için 0532 669 34 90 numaradan ve https://batinyilmaz.av.tr/iletisim/ adresimizden bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Av. Batın YILMAZ