Yabancılar Hukuku Nedir?

Yabancılar Hukuku, Türkiye’de bulunan yabancıların ülkeye giriş, ikamet, çalışma, sınır dışı edilme ve uluslararası koruma süreçleri ile Türkiye’de idari statülerini düzenleyen özel bir hukuk dalıdır. Başvurunun niteliği fark etmeksizin, Türkiye’de bulunan yabancıların hukuki ve idari statülerini düzenleyen işlemlerin tamamı Yabancılar Hukuku kapsamına dahildir. Bu alanda yürütülen idari işlemler, büyük ölçüde Göç İdaresi Başkanlığı, Nüfus Müdürlüğü ve diğer ilgili kamu kurumları nezdinde gerçekleştirilmektedir. Bu bilgilendirici yazımızın devamında, Yabancılar Hukuku kapsamında Türkiye’de bulunan yabancı uyruklu kişilerin statüleri, idari başvuruları ve süreçleri hakkında kapsamlı bilgi verilecektir.

İnsani İkamet Başvurusu

İnsani İkamet Başvurusu, olağan ikamet izni türlerine giremeyen yabancılar için istisnai olarak düzenlenen bir ikamet türüdür. Kamu düzeni, güvenlik ve insani gerekçeler çerçevesinde değerlendirilir. İnsani ikamet başvurusu, İl Göç İdaresi tarafından genellikle ” son çare ” olarak değerlendirilmekte olup, başvuru usul ve şartları çok detaylıdır. Türkiye’de bulunan yabancıların, diğer ikamet izni başvurularını yapamamaları için geçerli bir neden bulunması ya da diğer başvurularının idare tarafından reddedilmesi halinde insani ikamet izni başvurusu kabul edilmektedir. İnsani ikamet izni başvurusu diğer ikamet başvurularına göre daha uzun bir süreç olup daha geç sonuçlanır. Başvurunun yapılmasıyla birlikte süreç genel olarak 3-6 ay arasında sürmektedir. İnsani ikamet başvurusunun istisnai bir yol olması ve başvurucunun genellikle başka ikamet türlerinde yapmış olduğu başvurusunun olumsuz sonuçlanması sebebiyle başvurusunun, Göç İdaresi Avukatı rehberliğinde yürütülmesi önemlidir.

Uzun Dönem İkamet İzni Başvurusu

Uzun Dönem İkamet İzni Başvurusu, Türkiye’de kesintisiz ve yasal şekilde 8 yıl süre ikamet eden yabancılara tanınan bir haktır. 8 yıl ikamet süresinin değerlendirilmesinde ikamet türünün her hangi bir önemi bulunmamaktadır. Örnek vermek gerekirse; başvurucunun 3 yıl turizm ikamet izni, 4 yıl aile ikamet izni, 1insani ikamet izni bulunması halinde de uzun dönem ikamet izni başvurusu yapılabilir. Bu başvurularda İl Göç İdaresi için en önemli kriter yabancı kişinin düzenli ve yeterli maddi gelire sahip olup olmadığı hususudur. Düzenli maddi imkana sahip olmayan kişiler 8 yıl ya da daha fazla süreyle Türkiye’de kalış sağlasa da; başvuruları olumsuz sonuçlanır. Düzenli ve yeterli maddi gelir kriterinin hesaplamasında yurt dışı gelirleri de sürece dahil edilir. Örnek vermek gerekirse; yabancı başvurucunun İran ülkesinde taşınmazı bulunması ve bu taşınmaz üzerinden kira geliri elde etmesi halinde, bu gelir ispatı mümkün ve yeterli ise uzun dönem ikamet izin başvurusu onaylanır. Başvurucuların bu süreçle Yabancılar Hukuku Avukatı ile süreci yürütmesi başvurunun olumlu sonuçlanmasına fayda sağlayacaktır.

Öğrenci İkamet İzni

Öğrenci İkamet İzni, Türkiye’de eğitim gören yabancı uyruklu kişilere verilen ikamet türüdür. Başvurular, eğitim süresiyle sınırlı olup düzenli yenileme gerektirmektedir. Ancak son yıllarda Türkiye’de çok fazla sayıda yabancı uyruklu öğrencinin olması ve öğrenci ikamet izninin amacı dışında kullanımının çok yaygın olması sebebiyle; İl Göç İdareleri tarafından üniversitelerin 2(iki) yıllık bölümlerinde eğitim gören yabancı öğrencilerin ikamet izni talepleri reddedilmektedir. Türkiye’de öğrenci olmamasına rağmen ikamet izni alma amacıyla 2(iki) yıllık üniversite eğitimine kayıt olan kişilerin çok artmış olması sebebiyle İl Göç İdarelerinin 2026 yılındaki güncel uygulaması bu şekildedir. Bu sebeple Öğrenci İkamet İzni Avukatı tarafından yapılan hukuki takip, sürecin sorunsuz ilerlemesini sağlar.

Çalışma İzni

Çalışma İzni, yabancıların Türkiye’de yasal olarak çalışabilmesi için zorunludur. Başvurular, işveren ve yabancı tarafından birlikte yürütülür ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı nezdinde değerlendirilir. Çalışma izni kendi başına çok fazla istisnai hal barındıran bir alan olduğu için titizlikle takip edilmesi gerekmektedir. Yabancı uyruklu kişiler yurt dışından ya da yurt içinden çalışma izni başvurusu yapabilirler. Ancak buradaki önemli olan husus, yurt içinden çalışma izni başvurusu yapılması halinde ilgili kişinin en az 6(altı) aylık ikamet izni bulunması zorunludur. Yurt dışı başvurularında ise böyle bir zorunluluk bulunmamaktadır. Bu sebeple yabancılar Türkiye’de bulunsa da; ikamet izin başvuruları onaylanmadığı için, ülkelerine dönerek konsolosluk aracılığıyla çalışma izni başvurusu yapmakta ve çalışma izin belgesi alarak Türkiye’ye gelmektedir. Bazı iş kollarında ise ikamet izin şartı aranmamaktadır. Bu sebeple çalışma izinlerinin Çalışma İzni Avukatı tarafından yürütülmesi sürecin olumlu sonuçlanması için fayda sağlamaktadır.

Deport (Sınır Dışı) İşlemleri ve Hukuki Süreç

Deport Avukatı veya Sınır Dışı Avukatı, yabancılar hakkında verilen sınır dışı kararlarına karşı idari başvuru ve dava süreçlerini yürütür. Deport kararlarına karşı açılan iptal davaları, süreye tabi olduğundan hızlı hareket edilmesi gerekir. Türkiye’de bulunan ve hakkında sınır dışı kararı verilen yabancının statülerini doğrudan etkilediği için hayati önem taşımaktadır. Hakkında sınır dışı kararı verilen bir yabancının, kararın tebliğ tarihi itibariyle 7(yedi) gün içinde sınır dışı kararına karşı, kararı veren idarenin bulunduğu idare mahkemesinde iptal davası açması gerekmektedir. Davanın açılmasıyla birlikte sınır dışı işlemleri, dava sonuna dek ertelenir. Ancak buradaki en önemli husus, davanın açıldığının kişinin bulunduğu geri gönderme merkezi müdürlüğüne bildirilmesidir. Çoğu zaman ilgili kişi sınır dışı kararının iptaline yönelik dava açsa da; il göç idaresi müdürlüğü davanın açıldığından haberdar olmadığı için sınır dışı işlemi yapılabilmektedir. Yabancılar ya da sürece hakim olmayan avukatlar genellikle dava açıldığı zaman davanın açıldığının otomatik olarak İl Göç İdarelerine bildirildiğini düşünerek kararı idareye tebliğ etmemekte; bu durumda da yabancı kişi açısından mağduriyetler oluşabilmektedir. Bununla birlikte, sınır dışı kararına dayanak olan konu bir ceza dosyası ya da soruşturma dosyası ise, sınır dışı kararının iptalini inceleyecek olan idare mahkemesinin ilk önemseyeceği durum bu olacaktır. İptal davasıyla birlikte ilgili dosyanın kapatılması amacıyla gerekli hukuki başvuruların yapılması gerekmektedir. Yabancı uyruklu kişi hakkında sınır dışı kararı verilmesiyle birlikte bulunduğu şehirdeki Geri Gönderme Merkezlerinde idari gözetim altına alınır. İdari gözetim kararının sonlandırılması amacıyla ayrıca bir başvuru yapılması gerekmektedir. Bu başvuru kişinin bulunduğu yerdeki 2(iki) numaralı sulh ceza hakimliklerine yapılır. Tek sulh ceza hakimliği bulunması halinde o mahkemeye yapılır. Bu başvurular genellikle 7 gün içinde sonuçlandırılır. Bu sürecin çok karmaşık olması ve yabancının durumunu doğrudan etkilemesi sebebiyle Deport Avukatı ve Yabancılar Hukuku Avukatı tarafından yürütülmesi gerekmektedir.

Türk Vatandaşlığı Başvurusu

Türkiye’de bulunan yabancı uyruklu kişilerin, Türk Vatandaşlığı kazanma talebi olması halinde, gerekli şartları sağlamaları halinde Türk Vatandaşlığı başvurusu yapabilirler. Türkiye’de 2026 yılı itibariyle 400.000 Amerikan Doları değerinde taşınmaz yatırımının bulunması, Türkiye’deki bir bankaya en az 500.000 USD karşılığı döviz veya Türk Lirası yatırılması, En az 500.000 USD tutarında sabit sermaye yatırımı yapılmasıyla birlikte ilgili bakanlık tarafından yatırımın uygun bulunması, Türk Vatandaşı birisiyle 3 yıl boyunca evli kalınması şartlarından her hangi birisinin sağlanması halinde Türk Vatandaşlığı başvurusu yapılabilir. Burada önemle belirtmemiz gerekir ki; Türk Vatandaşlığı başvuru şartlarının sağlanması, ilgili kişinin Türk Vatandaşlığı kazanacağı anlamına gelmez. Türk Vatandaşlığı değerlendirme süreci içerisinde ilgili kişinin kamu düzeni bakımından engel teşkil etmesi ya da başkaca bir olumsuz durumunun olması halinde ilgili kişinin Türk Vatandaşlığı talebi reddedilir. Örnek vermek gerekirse; Türkiye’de 3 yıl evli kalan kişilerin Türk Vatandaşlığı başvurularının çoğu zaman reddedildiği görülmektedir. Bu hususta Evlilik Yolu İle Yapılan Türk Vatandaşlığı’nın Reddi başlıklı yazımızda detaylı olarak mevcut durum izah edilmiştir.

Yabancılar Hukuku Avukatı Nedir?

Yabancılar Hukuku Avukatı, Türkiye’de bulunan yabancıların, hukuki ve idari statülerini düzenleyen durumlar hakkında uzmanlık derecesinde bilgisi bulunan avukattır. Bu avukatlar genellikle, çalışma izni, ikamet izni, Türk Vatandaşlığı başvurusu, deport işlemleri, idari gözetim başvuruları ve diğer yabancılar hukuku işlemleri alanında çalışmaktadırlar. İyi bir yabancılar hukuku avukatı, İdari Yargılama Usul Kanunu ve Türk Vatandaşlığı Kanunu’nu çok iyi bilmelidir. Yabancı kişilerin Türkiye’deki statüleri bu iki kanun hükümleri uyarınca düzenlenmektedir. Ancak kanun hükümlerinden de daha önemlisi, İl Göç İdarelerinin uygulamalarıdır. Çünkü, yabancıların statüleri yalnızca kanunlar uyarınca değil, yönetmeliklerle de düzenlenir. Bununla birlikte, yabancıların çoğunlukla bulunduğu yerlerde İl Göç İdarelerinin uygulamaları değişkenlik göstermektedir.

Yabancılar Hukuku Avukatı Hangi İşlere Bakar?

Bir yabancılar hukuku avukatı aşağıdaki konularda hukuki destek sağlayabilir:

İkamet İzni İşlemleri
Kısa dönem ikamet izni
Aile ikamet izni
Öğrenci ikamet izni
Uzun dönem ikamet izni
İkamet izni uzatma başvuruları
İkamet izni ret kararlarına karşı dava açılması
Çalışma İzni İşlemleri
Çalışma izni başvuruları
Çalışma izni uzatma işlemleri
Bağımsız çalışma izni başvuruları
Çalışma izni iptal işlemlerine karşı hukuki süreçlerin yürütülmesi
Türk Vatandaşlığı Başvuruları
Genel yolla vatandaşlık başvuruları
Evlilik yoluyla vatandaşlık
Yatırım yoluyla vatandaşlık
İstisnai vatandaşlık işlemleri
Vatandaşlık başvurularının reddine karşı dava süreçleri
Sınır Dışı (Deport) Kararları
Deport kararlarının incelenmesi
İdare mahkemelerinde iptal davalarının açılması
Yürütmenin durdurulması talepleri
Giriş yasağı kararlarına karşı başvurular
Tahdit Kodu İşlemleri
Ç-114 tahdit kodu
Ç-117 tahdit kodu
G-87 tahdit kodu
N-82 tahdit kodu
Diğer tahdit kodlarının kaldırılması için idari ve yargısal süreçlerin yürütülmesi
Uluslararası Koruma ve Mültecilik İşlemleri
Uluslararası koruma başvuruları
Geçici koruma işlemleri
Mülteci ve şartlı mülteci statüsüne ilişkin başvurular
Ret kararlarına karşı dava süreçleri

Yabancılar Hukuku Avukatı Tutmak Zorunlu Mudur?

Hayır. Türkiye’de ikamet izni, çalışma izni veya vatandaşlık başvuruları için avukat tutmak zorunlu değildir. Ancak eksik belge, usul hatası veya süre kaçırılması nedeniyle hak kayıplarının yaşanabilmesi sebebiyle birçok yabancı hukuki destek almayı tercih etmektedir. Özellikle sınır dışı kararları, tahdit kodları ve vatandaşlık başvurularının reddi gibi durumlarda profesyonel hukuki yardım alınması sürecin doğru yönetilmesi açısından önem taşıyabilir.