قانون العقارات
Kamulaştırma Bedeline İtiraz ve Bedel Tespiti ile Tescil Davası
في هذه المقالة 17 عنواناً
- Kısa Cevap: Kamulaştırma
- Kamulaştırma Süreci Adım Adım
- Uzlaşma Görüşmesi: Teklifi Kabul Etmeli mi?
- Bedel Tespiti ve Tescil Davası
- Değer Nasıl Belirlenir?
- Faiz, Depo ve Ödeme
- Kamulaştırma İşlemine Karşı İptal Davası
- AYM 2026: Tescil Hükmünün Kesinliği İptal Edildi
- Kısmi Kamulaştırma, İrtifak ve Pilon Yerleri
- Acele Kamulaştırma
- Kamulaştırmasız El Atma
- Geri Alım Hakkı
- Malik İçin Kontrol Listesi
- قرارات محكمة النقض (Yargıtay) لعام 2026
- الأسئلة الشائعة
- النتيجة
- المصادر
نشر: · آخر تحديث:
هذا المحتوى لأغراض إعلامية عامة؛ ولا يعد استشارة قانونية لملفك الملموس.
كتبه وراجعه: المحامي Batın Yılmaz، نقابة المحامين في إسطنبول (Istanbul Barosu) · حالة التشريعات والاجتهاد القضائي حتى: نوفمبر 2026
Kısa Cevap: Kamulaştırma

İdarenin teklif ettiği kamulaştırma bedelini kabul etmek zorunda değilsiniz. Uzlaşma görüşmesinde anlaşma olmazsa idare, asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açar (2942 s. Kamulaştırma Kanunu m. 10). Bu davada mahkeme, keşif ve bilirkişi incelemesiyle taşınmazın dava tarihindeki gerçek değerini belirler. Malik olarak sizin yapmanız gereken, teklif bedelini değil mahkemenin belirleyeceği bedeli hedeflemek ve emsal ile itirazlarınızı bu davada ortaya koymaktır.
Kamulaştırmanın kendisine (kamu yararı kararına) itiraz etmek istiyorsanız, mahkemenin size tebligatından itibaren 30 يوماً içinde idare mahkemesinde iptal davası açmalısınız (m. 14). Bu süre kaçarsa kamulaştırmaya karşı itiraz hakkı düşer (5. HD, 09.09.2026, E. 2026/2373, K. 2026/12573).
6 نقاط بارزة
- Değer, dava tarihine göre belirlenir. Yargıtay 5. HD bu ilkede direnme kararlarına karşı da ısrar etmektedir (5. HD, 10.09.2026, E. 2026/12397, K. 2026/12682).
- Arazide net gelir, arsada emsal yöntemi uygulanır. Net gelir hesabında dava tarihindeki ilçe tarım verileri esas alınır (5. HD, 10.09.2026, E. 2026/7383, K. 2026/12659).
- Bedele dava tarihinden karar tarihine kadar en yüksek kamu alacağı faizi işler (Anayasa m. 46/son; 5. HD, 07.09.2026, E. 2026/6385, K. 2026/12370).
- AYM, “tescil hükmü kesindir” ibaresini iptal etti. İptal 21.02.2027’de yürürlüğe girecek (AYM, 12.02.2026, E. 2025/190, K. 2026/38).
- Kamulaştırmasız el atmada orman ve merada muhdesat bedeli ödenmez. Hukuk Genel Kurulu bu görüşünü 2026’da da sürdürdü (HGK, 16.09.2026, E. 2026/157, K. 2026/479).
- Geri alım hakkının süreleri hak düşürücüdür: 5 yıl ve 1 yıl (5. HD, 25.03.2026, E. 2025/10958, K. 2026/4949).
Kamulaştırma Süreci Adım Adım
- Kamu yararı kararı: İdare, taşınmazın kamulaştırılmasına yönelik kamu yararı kararı alır ve onaylatır.
- Kıymet takdiri: İdarenin kıymet takdir komisyonu bir tahmini bedel belirler. Bu bedel malike açıklanmaz.
- Satın alma usulü ve uzlaşma: İdare malike davet gönderir ve uzlaşma komisyonunda pazarlık yapılır (m. 8).
- Bedel tespiti ve tescil davası: Uzlaşma olmazsa idare asliye hukuk mahkemesinde dava açar (m. 10).
- Mahkemenin tebligatı: Mahkeme malike dava dilekçesini ve duruşma gününü tebliğ eder. Bu tebligattan itibaren 30 günlük iptal davası süresi işler (m. 14).
- Keşif, bilirkişi ve karar: Mahkeme bedeli belirler. İdare bedeli bankaya yatırır ve taşınmaz idare adına tescil edilir.
Uzlaşma Görüşmesi: Teklifi Kabul Etmeli mi?
- Uzlaşma tutanağı kesindir. Uzlaşırsanız tutanak imzalanır ve sonradan bedelin düşük olduğunu ileri sürerek dava açamazsınız. İmzadan önce bağımsız bir değer analizi yaptırın.
- Uzlaşmamak dezavantaj değildir. Mahkemede belirlenen bedel çoğu zaman teklifin üzerindedir. Buna dava tarihinden itibaren faiz de eklenir.
- Ayrıntılı pazarlık yapın. Muhdesat (bina, ağaç, kuyu, çit), kalan kısımda değer kaybı ve kira kaybı gibi kalemleri tek tek sorun.
- Kiracı ve sınırlı ayni hak sahipleri: Taşınmazda kiracı, ipotek alacaklısı veya intifa hakkı sahibi varsa, bunların haklarının bedelden nasıl karşılanacağını uzlaşma tutanağında açıkça yazdırın.
Bedel Tespiti ve Tescil Davası
Davayı idare açar ve davalı maliktir. Görevli mahkeme taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesidir. Yargıtay’da ise 5. Hukuk Dairesi bakar.
- المعاينة: Mahkeme taşınmazda keşif yapar. Malik olarak keşifte hazır bulunun. Taşınmazın imar durumunu, yola cephesini, altyapısını ve üzerindeki yapıları gösterin.
- Bilirkişi heyeti: Heyette genellikle harita mühendisi, ziraat mühendisi veya inşaat mühendisi ve SPK lisanslı değerleme uzmanı yer alır.
- Emsal sunma: Malik olarak dava tarihine yakın, benzer nitelikteki satışları ve kesinleşmiş kamulaştırma kararlarını emsal olarak sunabilirsiniz.
- Rapora itiraz: Rapor tebliğinden sonra süresi içinde ayrıntılı itiraz edin. Tek emsale dayanma, değer kaybının hesaplanmaması ve raporun denetime elverişsizliği gibi itirazların, istinaf aşamasında somut olarak ileri sürülmesi gerekir (bu tür itirazların ileri sürüldüğü bir dosya için bkz. 5. HD, 09.09.2026, E. 2026/5760, K. 2026/12624).
Değer Nasıl Belirlenir?
Değerleme tarihi: dava tarihi
Kamulaştırma Kanunu m. 15’in son fıkrasına göre bilirkişiler, idarenin belgeleri mahkemeye verdiği günü, yani dava tarihini esas alır. Yargıtay 5. HD, bir ilk derece mahkemesinin bu ilkeye karşı verdiği direnme kararını yerinde görmeyerek dosyayı Hukuk Genel Kurulu’na göndermiştir (5. HD, 10.09.2026, E. 2026/12397, K. 2026/12682).
Arsa ve arazi ayrımı
اسحب للجانب لمشاهدة الجدول بالكامل
| Nitelik | الأسلوب | Kritik veriler |
|---|---|---|
| Arsa (imar planında yapılaşmaya açık, belediye ve mücavir alan içinde) | Emsal karşılaştırma (m. 11/1-g) | Emsalin satış tarihi, konumu, büyüklüğü, imar durumu; düzenleme ortaklık payı |
| Arazi (tarla, bağ, bahçe) | Net gelir kapitalizasyonu (m. 11/1-f) | Dava tarihindeki ilçe tarım ve orman müdürlüğü verim ve fiyat verileri; kapitalizasyon faizi |
| Bina ve muhdesat | Yapı maliyeti ve yıpranma payı | Bakanlık yapı birim fiyatları, yapının yaşı ve sınıfı |
Arazide yapılan değerlemede bir önceki yılın verilerinin kullanılması bozma sebebidir. İrtifak hakkı ve pilon yeri bedeline ilişkin bir dosyada Yargıtay, net gelirin dava tarihindeki ilçe verileriyle hesaplanması gerektiğini belirterek kararı bozmuş, mahkemenin bozmaya uyarak verdiği kararı da onamıştır (5. HD, 10.09.2026, E. 2026/7383, K. 2026/12659).
Objektif değer artışı
Arazi niteliğindeki taşınmaz bir yerleşim yerine, ana yola veya turizm alanına yakınsa, net gelir değerine objektif değer artışı uygulanır. Bu oranın gerekçelendirilmesi, bedel üzerinde belirleyicidir. Malik olarak yakın çevredeki yapılaşmayı ve altyapıyı fotoğraf ve belgeyle ortaya koyun.
Kalan kısımda değer kaybı
Taşınmazın bir kısmı kamulaştırılıyorsa, kalan kısmın değerinde azalma olup olmadığı da belirlenmelidir (m. 12). Kalan kısım kullanılamaz hâle geliyorsa malik, o kısmın da kamulaştırılmasını isteyebilir.
Faiz, Depo ve Ödeme
- الفائدة: Kamulaştırma bedeline dava tarihinden karar tarihine kadar Anayasa m. 46/son gereğince kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır. Bunu uygulamayan bir kararı Yargıtay düzelterek onamıştır (5. HD, 07.09.2026, E. 2026/6385, K. 2026/12370).
- الإيداع (Depo): Mahkeme, belirlediği bedelin idarece bankaya bloke edilmesi için süre verir. Bedel depo edilmeden tescil kararı verilemez. Bir dosyada ilk derece mahkemesi, verilen süreye rağmen bedel yatırılmadığı için davayı reddetmiş, Yargıtay bu kararı onamıştır (5. HD, 10.09.2026, E. 2026/5623, K. 2026/12671).
- Bedelin çekilmesi: Bloke bedel, karar kesinleştiğinde malike ödenir. Üst mahkemede bedel düşerse fazla ödenen kısım, nemasıyla birlikte idareye iade edilir.
Kamulaştırma İşlemine Karşı İptal Davası
Bedel davası ile kamulaştırmanın hukuka uygunluğu ayrı konulardır. Kamu yararı kararının hukuka aykırı olduğunu (örneğin plan dayanağının bulunmadığını) düşünüyorsanız, mahkemenin size yaptığı tebligattan itibaren 30 يوماً içinde idare mahkemesinde iptal davası açmalısınız (m. 14).
- Süreyi kaçıran mirasçıların 1974 tarihli kamulaştırmaya karşı yıllar sonra açtığı el atma davası, 30 günlük hak düşürücü süre nedeniyle reddedilmiş ve karar onanmıştır. Kamulaştırma evrakındaki bir harflik soyad hatası da sonucu değiştirmemiştir (5. HD, 09.09.2026, E. 2026/2373, K. 2026/12573).
- İdare mahkemesindeki iptal davası, adli yargıdaki bedel davası için bekletici mesele yapılabilir. İptal kararı kesinleşirse bedel davası konusuz kalır.
AYM 2026: Tescil Hükmünün Kesinliği İptal Edildi
Kamulaştırma Kanunu m. 10/8’e göre mahkeme, bedel bloke edildikten sonra taşınmazın idare adına tesciline karar verir ve bu tescil hükmü نهائي. Böylece bedel uyuşmazlığı istinaf ve temyizde sürerken mülkiyet idareye geçiyordu. Anayasa Mahkemesi, Bodrum 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin itiraz başvurusu üzerine bu ibareyi mülkiyet hakkına ve kamulaştırmada gerçek karşılığın peşin ödenmesi ilkesine aykırı bularak iptal etmiştir (AYM, 12.02.2026, E. 2025/190, K. 2026/38; RG 21.05.2026, 33260).
- النفاذ: İptal kararı, Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra, yani 21.02.2027’de yürürlüğe girecektir.
- التأثير على الممارسة العملية: Yasama organı bu tarihe kadar yeni bir düzenleme yapmazsa, tescil kararı da bedelle birlikte kanun yoluna tabi olacaktır. Devam eden davalarda bu tarih yakından izlenmelidir.
Kısmi Kamulaştırma, İrtifak ve Pilon Yerleri
- Enerji nakil hattı ve boru hattı: Mülkiyet yerine kalıcı veya geçici irtifak hakkı kamulaştırılır. Bedel, taşınmazın irtifak öncesi ve sonrası değeri arasındaki farka göre belirlenir.
- Pilon yeri: Direk alanı mülkiyet olarak, hat güzergâhı irtifak olarak kamulaştırılabilir.
- Daimi ve geçici irtifak: Bir dosyada daimi ve geçici irtifak bedelinin emsal karşılaştırmasıyla belirlenmesi ve fazla yatırılan kısmın nemasıyla iadesi onanmıştır (5. HD, 09.09.2026, E. 2026/5760, K. 2026/12624).
Acele Kamulaştırma
Yurt savunması, olağanüstü durumlar veya özel kanunlarda öngörülen hâllerde idare, mahkemeden acele el koyma kararı alarak bedel kesinleşmeden taşınmaza el koyabilir (m. 27). Bu durumda mahkeme bilirkişiyle bir ön değer belirler. İdare bu tutarı malik adına yatırdıktan sonra taşınmaza el koyar ve bedel tespiti davası daha sonra görülür.
Acele kamulaştırmadan sonra imar uygulamasıyla parselin malikinin değişmesi, kendiliğinden kamulaştırma bedelinin iadesini gerektirmez. Ancak enerji hattının yeni parsellerden geçip geçmediği bilirkişiyle tespit edilmelidir (5. HD, 10.09.2026, E. 2026/4442, K. 2026/12696).
Kamulaştırmasız El Atma
İdare taşınmazınıza kamulaştırma yapmadan fiilen el atmışsa (yol, kanal, park yapmışsa), el atılan kısmın bedelini idareden talep edebilirsiniz. Ayrıca el atmanın önlenmesini veya ecrimisil isteyebilirsiniz.
- Daha önce kamulaştırma yapılmış ve bedel kesinleşmişse dava reddedilir. 1993’te kamulaştırılan ve bedeli bloke edilen bir taşınmaz için 30 yıl sonra bedelin hiç alınmadığı ileri sürülerek açılan dava reddedilmiş, Yargıtay kararı onamıştır (5. HD, 09.06.2026, E. 2026/1279, K. 2026/10619). Bloke bedelin çekilip çekilmediği, kamulaştırma işleminin kesinliğini etkilememiştir.
- Orman ve mera üzerindeki muhdesat: Ilısu Barajı göl alanında kalan orman parselindeki ağaçlar için açılan davada Hukuk Genel Kurulu, orman alanlarının “sahipsiz yer” kavramına girmediğini ve muhdesat bedeli ödenemeyeceğini kabul ederek direnme kararını onamıştır. Kurul, AYM’nin 2019 tarihli aksi yöndeki bireysel başvuru kararını tartışmış ancak istikrarlı içtihadından dönmemiştir (HGK, 16.09.2026, E. 2026/157, K. 2026/479). Aynı gün benzer bir muhdesat dosyası da Hukuk Genel Kurulu’nca karara bağlanmıştır (HGK, 16.09.2026, E. 2026/199, K. 2026/480).
- İmar planında kamu alanında kalan taşınmaz: 3194 sayılı İmar Kanunu ve 2942 sayılı Kanun’un geçici maddeleri uyarınca, plan nedeniyle kullanılamayan taşınmazlar için önce uzlaşma başvurusu yapılması gerekebilir. Bu konuyu ayrı bir yazıda ele alacağız.
Geri Alım Hakkı
İdare, kamulaştırma bedelinin kesinleşmesinden itibaren خمس سنوات içinde kamulaştırma amacına uygun bir işe başlamazsa ya da taşınmazı bu amaçla kullanmazsa, eski malik veya mirasçıları ödenen bedeli faiziyle iade ederek taşınmazı geri alabilir. Bu hak, beş yıllık sürenin bitiminden itibaren سنة واحدة içinde kullanılmalıdır (m. 23).
Organize sanayi bölgesi için 1997’de kamulaştırılan, 2004’te projeden vazgeçilen bir taşınmazda mirasçıların açtığı geri alım ve iade davası, süreler geçtiği için reddedilmiş ve karar onanmıştır (5. HD, 25.03.2026, E. 2025/10958, K. 2026/4949). İdarenin malike bildirim yapmamış olması sonucu değiştirmemiştir.
Malik İçin Kontrol Listesi
- Uzlaşma davetini aldığınızda taşınmazın imar durumunu ve yakın çevredeki satışları araştırın.
- Teklifi tutanak imzalamadan önce değerlendirin; imza sonrası itiraz hakkı kalmaz.
- Mahkemenin tebligatını aldığınızda iki süreyi takvime işleyin: kamulaştırmaya karşı 30 günlük iptal süresi ve duruşma günü.
- Keşifte hazır olun; muhdesatı, kuyuyu, ağaçları ve yolu gösterin.
- Emsal listesini (satış tarihi, metrekare fiyatı, imar durumu) dilekçeyle sunun.
- Bilirkişi raporuna süresinde ve gerekçeli itiraz edin.
- Kararda faizin dava tarihinden itibaren hesaplanıp hesaplanmadığını kontrol edin.
- Kesinleşmeden sonra beş yıl boyunca taşınmazın kullanılıp kullanılmadığını izleyin.
قرارات محكمة النقض (Yargıtay) لعام 2026
اسحب للجانب لمشاهدة الجدول بالكامل
| Mahkeme, tarih, esas ve karar no | الموضوع | المبدأ والنتيجة |
|---|---|---|
| AYM, 12.02.2026, E. 2025/190, K. 2026/38 | Tescil hükmünün kesinliği | İptal; yürürlük 21.02.2027. |
| 5. HD, 25.03.2026, E. 2025/10958, K. 2026/4949 | Geri alım | 5 yıl ve 1 yıllık süreler geçmiş; ret onandı. |
| 5. HD, 09.06.2026, E. 2026/1279, K. 2026/10619 | Kesinleşmiş kamulaştırma | Bloke bedel, el atma iddiasını dışlar; ret onandı. |
| 5. HD, 07.09.2026, E. 2026/6385, K. 2026/12370 | الفائدة | Dava tarihinden karar tarihine kadar en yüksek kamu alacağı faizi; düzelterek onama. |
| 5. HD, 09.09.2026, E. 2026/2373, K. 2026/12573 | 30 günlük süre | Hak düşürücü süre geçmiş; ret onandı. |
| 5. HD, 09.09.2026, E. 2026/5760, K. 2026/12624 | Daimi ve geçici irtifak | Emsal karşılaştırması ve fazla bedelin iadesi; onama. |
| 5. HD, 10.09.2026, E. 2026/7383, K. 2026/12659 | Net gelir verileri | Dava tarihindeki ilçe tarım verileri esas alınır. |
| 5. HD, 10.09.2026, E. 2026/5623, K. 2026/12671 | Bedelin depo edilmemesi | Kesin süreye rağmen depo yok; ret onandı. |
| 5. HD, 10.09.2026, E. 2026/12397, K. 2026/12682 | Değerleme tarihi | Dava tarihi esas; direnme yerinde değil, dosya HGK’ya. |
| 5. HD, 10.09.2026, E. 2026/4442, K. 2026/12696 | Acele kamulaştırma, imar uygulaması | Malik değişikliği bedel iadesini gerektirmez; düzelterek onama. |
| HGK, 16.09.2026, E. 2026/157, K. 2026/479 | Orman üzerindeki muhdesat | Bedel ödenmez; direnme onandı. |
طريقة الاختيار: Yargıtay kararları Kasım 2026’da UYAP Emsal Karar Arama’da “bedel tespiti ve tescil”, “kamulaştırmasız el atma”, “kamulaştırma bedelinin artırılması”, “acele kamulaştırma” ve “objektif değer artışı” ifadeleriyle yapılan taramadan, metinleri okunarak seçilmiştir. AYM kararı, Anayasa Mahkemesi Norm Kararlar Bilgi Bankası’ndan doğrulanmıştır.
الأسئلة الشائعة
Kamulaştırma bedeli düşükse ne yapabilirim?
Uzlaşma görüşmesinde teklifi kabul etmeyin. İdarenin açacağı bedel tespiti ve tescil davasında emsal sunarak ve bilirkişi raporuna itiraz ederek gerçek değeri talep edin.
Kamulaştırma bedeli hangi tarihe göre belirlenir?
Bedel tespiti ve tescil davasının açıldığı tarihe göre belirlenir (2942 s. K. m. 15; 5. HD, 10.09.2026, E. 2026/12397, K. 2026/12682).
Kamulaştırmaya ne kadar sürede itiraz edebilirim?
Kamulaştırma işleminin iptali için mahkemenin size yaptığı tebligattan itibaren 30 gün içinde idare mahkemesinde dava açmalısınız. Süre hak düşürücüdür.
Kamulaştırma bedeline faiz işler mi?
Evet. Dava tarihinden karar tarihine kadar kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır (Anayasa m. 46/son; 5. HD, 07.09.2026, E. 2026/6385, K. 2026/12370).
Kamulaştırılan taşınmazı geri alabilir miyim?
İdare beş yıl içinde amaca uygun işe başlamazsa, beş yılın bitiminden itibaren bir yıl içinde bedeli faiziyle iade ederek geri alabilirsiniz (m. 23).
AYM’nin 2026 kararı ne değiştirdi?
Bedel kesinleşmeden verilen tescil hükmünün kesin olduğuna ilişkin ibare iptal edildi. Karar 21.02.2027’de yürürlüğe girecek (AYM, 12.02.2026, E. 2025/190, K. 2026/38).
النتيجة
Kamulaştırmada malikin en büyük hatası, idarenin teklifini piyasa değeri sanmak ve 30 günlük iptal süresini kaçırmaktır. Bedelin dava tarihine göre belirlendiğini, arazide net gelir ve objektif değer artışının, arsada ise emsal seçiminin sonucu belirlediğini unutmayın. Keşifte hazır bulunmak, emsal sunmak ve bilirkişi raporuna gerekçeli itiraz etmek, mahkemenin belirleyeceği bedeli doğrudan etkiler.
مقالات ذات صلة
- عملية رصد البناء المحفوف بالمخاطر
- المخاطر عند شراء حصص في الأراضي والحقول
- جميع مقالات قانون العقارات
المصادر
- قانون نزع الملكية رقم 2942, m. 8, 10, 11, 12, 14, 15, 23, 27
- جمهورية تركيا الدستور, m. 35, 46
- AYM, E. 2025/190, K. 2026/38 (RG 21.05.2026, 33260)
- قرارات محكمة النقض (Yargıtay) الواردة في الجدول أعلاه (بحث قرارات Yargıtay)
هذا المقال يقدم معلومات عامة فقط، ولا يعد بديلاً عن الاستشارة القانونية بخصوص ملفكم الفعلي.