Gayrimenkul Hukuku

Kira Tespit Davası 2026: Emsal Kira, Hakkaniyet İndirimi, 5 Yıl Kuralı ve Arabuluculuk

Bu yazıda 15 başlık
  1. Kısa Cevap: Kira tespit davası
  2. Kira Tespit Davası Nedir, Kim Açar?
  3. İlk Beş Yıl: TÜFE Sınırı (TBK m. 344/1-2)
  4. 5 Yıl Kuralı: Hakkaniyete Göre Tespit (TBK m. 344/3)
  5. Yabancı Para Kiraları
  6. Ne Zaman Açılmalı? 30 Gün Kuralı (TBK m. 345)
  7. Emsal Kira ve Bilirkişi İncelemesi
  8. Hakkaniyet İndirimi: Oranlar ve Ölçütler
  9. Arabuluculuk ve Usul
  10. Özel Durumlar
  11. Kiracı Açısından
  12. 2026 Yargıtay Kararları
  13. Sık Sorulan Sorular
  14. Sonuç
  15. Kaynaklar
Av. Batın Yılmaz

Yazan ve inceleyen: Av. Batın Yılmaz (İstanbul Barosu, Sicil No: 77008)
Yayın:  ·  Son güncelleme:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.

Yazan ve inceleyen: Av. Batın Yılmaz, İstanbul Barosu · Mevzuat ve içtihat durumu: Kasım 2026

Kısa Cevap: Kira tespit davası

kira tespit davası

Kira tespit davası, kira bedelinin mahkemece belirlenmesi için sulh hukuk mahkemesinde açılan davadır. Kira ilişkisinin ilk beş yılında yenilenen dönemlerde artış, bir önceki kira yılının on iki aylık TÜFE ortalamasını geçemez (TBK m. 344/1-2). Beş yılı aşan kiralarda ve sonraki her beş yılda bir ise hâkim kiralananın durumunu ve emsal kiraları da dikkate alarak hakkaniyete göre yeni bir bedel belirler (TBK m. 344/3).

Belirlenen bedelin yeni kira döneminin başından itibaren geçerli olması için dava, yeni dönemden en geç otuz gün önce açılmalı ya da bu sürede kiracıya artış ihtarı gönderilmelidir. Bu durumda dava yeni dönemin sonuna kadar açılabilir (TBK m. 345).

Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. 2026 Yargıtay uygulamasında bilirkişinin bulduğu rayiç bedel üzerinden yapılan yaklaşık %10’luk hakkaniyet indirimleri onanmaktadır.

Güncel oran (Kasım 2026)

Ekim 2026 TÜFE verisine göre on iki aylık ortalama değişim %31,23‘tür. Kasım 2026’da yenilenen konut ve çatılı işyeri kiralarında yasal artış sınırı bu orandır. Aralık oranı 3 Aralık 2026’da açıklanacaktır.

Öne çıkan 6 nokta

  1. %25 sınırı 1 Temmuz 2024’te sona erdi. Artış sınırı yeniden on iki aylık TÜFE ortalamasıdır.
  2. 5 yılı dolduran kirada TÜFE sınırı uygulanmaz. Bedel emsal kiralara ve hakkaniyete göre belirlenir.
  3. İnternet ilanlarının ortalaması tek başına emsal sayılmaz (3. HD, 20.05.2026, E. 2026/1265, K. 2026/3231).
  4. Kira tespiti tahkime elverişli değildir. Hakem heyeti bu talebi reddetmelidir (3. HD, 16.06.2026, E. 2026/4811, K. 2026/3820).
  5. Kiracı yeni dönem başlamadan çıkarsa giderleri ev sahibi öder (3. HD, 15.06.2026, E. 2026/2389, K. 2026/3804, uyuşmazlık giderme).
  6. Taşınmazın baskın niteliği belirlenmelidir. Çatılı ve çatısız alanların birlikte kiralandığı durumlarda bu nitelik incelenmeden karar verilemez (3. HD, 21.05.2026, E. 2025/4986, K. 2026/3318).

Kira Tespit Davası Nedir, Kim Açar?

Kira tespit davası, yenilenen kira dönemi için ödenecek bedelin mahkemece belirlenmesini sağlar. Uygulamada çoğunlukla kiraya veren tarafından, piyasanın çok altında kalan kiraların güncellenmesi amacıyla açılır. Kiracı da, kiraya verenin yasal sınırı aşan bir artış talep etmesi ya da bedelin hakkaniyete aykırı yüksek olduğunu düşünmesi hâlinde tespit isteyebilir.

Kira tespit davası tahliye davası değildir. Kiracı taşınmazda kalmaya devam eder, yalnızca ödeyeceği bedel belirlenir. Ancak tespit edilen bedelin ödenmemesi, örnek 13 icra yoluyla tahliye ve iki haklı ihtar yollarını açar.

İlk Beş Yıl: TÜFE Sınırı (TBK m. 344/1-2)

  • Sözleşmede artış kararlaştırılmışsa: Artış, bir önceki kira yılının on iki aylık TÜFE ortalamasını geçemez. Sözleşmede “%50 artış” yazılmış olsa bile sınırı aşan kısım geçersizdir.
  • Sözleşmede artış hükmü yoksa: Hâkim, TÜFE ortalamasını geçmemek üzere kiralananın durumunu dikkate alarak hakkaniyete göre belirler.
  • Geçmiş dönem: 11.06.2022–01.07.2024 arasında konut kiralarında %25 üst sınırı uygulanmıştır. Bu sınır sona ermiş, on iki aylık TÜFE ortalaması yeniden tek ölçüt olmuştur.

Hesap örneği: Kasım 2026’da yenilenen aylık 20.000 TL’lik kira için azami artış 20.000 × %31,23 = 6.246 TL’dir. Yeni kira en fazla 26.246 TL olabilir.

5 Yıl Kuralı: Hakkaniyete Göre Tespit (TBK m. 344/3)

Beş yıldan uzun süreli kiralarda ya da beş yıldan sonra yenilenen kira dönemlerinde ve izleyen her beş yılda bir, yeni kira yılındaki bedel hâkim tarafından belirlenir. Hâkim bunu yaparken üç unsuru birlikte değerlendirir:

  1. TÜFE’deki on iki aylık ortalama değişim,
  2. kiralananın durumu,
  3. emsal kira bedelleri.

Hâkim bu unsurlara göre hakkaniyete uygun bir bedel belirler. Bu şekilde belirlenen bedel, sonraki dört yıl boyunca yeniden TÜFE sınırıyla artırılır.

  • Beş yıl, kira ilişkisinin başlangıcından sayılır. Sözleşme yenilense veya ek protokol yapılsa bile süre sıfırlanmaz. Bölge Adliye Mahkemesi, TBK m. 344/3 uygulamasında beş yıllık sürenin sonradan imzalanan protokolün tarihine göre belirlenemeyeceğini kabul etmiştir. Yargıtay da hak ve nesafet uygulamasında isabetsizlik bulmamıştır (3. HD, 20.05.2026, E. 2026/1265, K. 2026/3231).
  • Örnek: 01.02.2017 başlangıçlı kirada 01.02.2022’den itibaren yeni dönem hak ve nesafet dönemidir. Yargıtay’ın 2026 tarihli kararına konu dosyada bu dönem için bilirkişi 80.000 TL rayiç belirlemiş, mahkeme %10 hakkaniyet indirimiyle 72.000 TL’ye hükmetmiş ve karar onanmıştır (3. HD, 09.06.2026, E. 2026/484, K. 2026/3681).

Yabancı Para Kiraları

Kira bedeli yabancı para olarak kararlaştırılmışsa, beş yıl geçmedikçe bedelde değişiklik yapılamaz. Beş yıl geçtikten sonra TBK m. 344/3’e göre yeniden belirlenebilir. Ancak Türkiye’de yerleşik kişiler arasında konut kiralarında döviz cinsinden bedel kararlaştırılması, 32 sayılı Karar kapsamında kural olarak sınırlandırılmıştır. Bu nedenle döviz kiraları daha çok işyeri ve yurt dışında yerleşik kişilerle yapılan sözleşmelerde karşımıza çıkar. Yabancı uyruklu kiracılar ve yatırımcılar için ayrıca: Yabancı Türkiye’de Ev Kiralarken Nelere Dikkat Etmeli?

Ne Zaman Açılmalı? 30 Gün Kuralı (TBK m. 345)

Kira tespit davası her zaman açılabilir. Ancak tespit edilecek bedelin hangi tarihten itibaren geçerli olacağı, davanın ne zaman açıldığına bağlıdır:

Durum Tespit edilen bedel hangi tarihten geçerli?
Dava yeni dönemden en geç 30 gün önce açıldı Yeni dönemin başından itibaren
Yeni dönemden en geç 30 gün önce kiracıya yazılı artış ihtarı gönderildi, dava yeni dönemin sonuna kadar açıldı Yeni dönemin başından itibaren
Sözleşmede yeni dönemde artış yapılacağına dair hüküm var, dava yeni dönemin sonuna kadar açıldı Yeni dönemin başından itibaren
Yukarıdakilerin hiçbiri yok Davadan sonraki ilk yeni kira döneminden itibaren

Örnek: Kira dönemi her yıl 1 Mart’ta yenileniyor. Ev sahibi 30 Ocak’a kadar dava açar ya da kiracıya noter ihtarı gönderirse, belirlenecek bedel 1 Mart’tan itibaren geçerli olur. İhtar göndermişse davayı en geç bir sonraki 1 Mart’a kadar açabilir. Arabuluculukta geçen süre de bu hesaba dahildir. Bu yüzden ihtar yolu, arabuluculuk için zaman kazandırır.

Erken dava ve kiracının çıkması: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, yeni dönemden önce açılan tespit davasında kiracının TBK m. 347’deki 15 günlük bildirimle yeni dönem başlamadan çıkması hâlinde davanın konusuz kaldığını kabul etmiştir. Bu durumda kiracı davanın açılmasına sebebiyet vermiş sayılmaz ve yargılama giderleri kiraya veren üzerinde bırakılır (3. HD, 15.06.2026, E. 2026/2389, K. 2026/3804, uyuşmazlık giderme, kesin).

Emsal Kira ve Bilirkişi İncelemesi

Hak ve nesafete göre tespitte yol haritası, 18.11.1964 tarihli ve 2/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile çizilmiştir. Yargıtay 2026’da bu yöntemi ayrıntılı olarak yeniden belirtmiştir:

  1. Taraflarca bildirilen emsal kira sözleşmelerinin aslı veya onaylı örnekleri dosyaya alınır.
  2. Kiralananın niteliğine göre üç kişilik bilirkişi kurulu oluşturulur (inşaat veya mimar ve mülk bilirkişileri).
  3. Kiralanan ve emsaller tek tek yerinde görülür, ölçüm yapılır.
  4. Konum, çevre, nitelik, kullanım şekli, kira başlangıç tarihi ve süre gibi kira bedeline etki eden tüm unsurlar ayrı ayrı karşılaştırılır.
  5. Her emsalin neden uygun olup olmadığı somut gerekçeyle açıklanır.
  6. Taşınmazın boş olarak yeniden kiraya verilmesi hâlinde getireceği kira belirlenir.
  7. Hâkim bu bedeli dikkate alarak tarafların sözleşmeden bekledikleri amaca uygun, makul bir kiraya hükmeder.

(3. HD, 20.05.2026, E. 2026/1265, K. 2026/3231)

İnternet ilanları yeterli değildir. Aynı kararda bilirkişi, ilandaki taşınmazları görmeden internet ilanlarının ortalamasını esas alarak birim değer belirlemişti. Yargıtay bu raporun hükme esas alınamayacağına karar vererek bozmuştur. Kiracı da ilanların yalnızca bir “icap” niteliğinde olduğunu ve dönem sonrasına ait olduğunu ileri sürmüştü. Pratik sonuç: Ev sahibi, aynı binada veya çevrede gerçekleşmiş, imzalı ve tercihen noter onaylı ya da vergi kaydı olan emsal kira sözleşmeleri sunmalıdır.

Baskın nitelik (galip vasıf): Kiralanan hem çatılı binaları hem de geniş açık alanları içeriyorsa, kiranın konut ve çatılı işyeri hükümlerine mi yoksa genel hükümlere mi tabi olduğu taşınmazın baskın niteliğine göre belirlenir. Yargıtay, bu nitelik keşif ve bilirkişiyle tespit edilmeden kira tespiti yapılmasını bozma sebebi saymıştır (3. HD, 21.05.2026, E. 2025/4986, K. 2026/3318).

Hakkaniyet İndirimi: Oranlar ve Ölçütler

Bilirkişinin bulduğu rayiç bedel, taşınmazın boş hâlde yeni bir kiracıya verilmesi varsayımına dayanır. Mevcut kiracı ise yıllardır aynı yerde oturmakta, kira ilişkisinin devamlılığı da ev sahibine güvence sağlamaktadır. Bu nedenle hâkim rayiç bedelden makul bir hakkaniyet indirimi yapar. Kanunda sabit bir oran yoktur.

Karar Bilirkişi rayici Hükmedilen İndirim Sonuç
3. HD, 20.05.2026, E. 2026/113, K. 2026/3228 Aylık brüt 312.500 TL Aylık brüt 281.250 TL %10 Onama
3. HD, 09.06.2026, E. 2026/484, K. 2026/3681 Aylık net 80.000 TL Aylık net 72.000 TL %10 Onama
3. HD, 17.06.2026, E. 2026/546, K. 2026/3879 Hak ve nesafet dönemi; denetime elverişli rapor Takdir edilen indirim yerinde Onama

İndirim oranını etkileyen başlıca unsurlar şunlardır:

  • kira ilişkisinin süresi,
  • önceki bedelin rayicin ne kadar altında kaldığı,
  • kiracının yaptığı faydalı ve kalıcı yatırımlar,
  • kiralananın bakım durumu,
  • ekonomik koşullar.

Kiracılar daha yüksek, kiraya verenler ise daha düşük indirim talep etse de 2026 kararlarında %10 civarındaki takdirler onanmıştır.

Arabuluculuk ve Usul

  • Arabuluculuk dava şartıdır (6325 s. K. m. 18/B). Son tutanak dava dilekçesine eklenmelidir.
  • Görevli mahkeme: Sulh hukuk mahkemesi.
  • Harç: İstenen yeni bedel ile mevcut bedel arasındaki farkın yıllık tutarı üzerinden nispi harç alınır.
  • Tahkim: Kira tespiti ve artış oranı TBK m. 344’te emredici olarak düzenlendiğinden, HMK m. 408 anlamında tarafların iradesine tabi değildir ve tahkime elverişli değildir. Hakem heyetinin bu talebi esastan incelemesi iptal sebebidir. Buna karşılık kira uyarlama talepleri tahkime elverişlidir (3. HD, 16.06.2026, E. 2026/4811, K. 2026/3820).
  • Süre: Adalet Bakanlığı kira tespit davaları için dokuz aylık hedef süre açıklamıştır. Bilirkişi ve keşif aşaması en uzun bölümdür.
  • Kanun yolu: İstinaf. Temyiz için uyuşmazlık değerinin HMK m. 362’deki sınırı geçmesi gerekir.

Özel Durumlar

Tespit davası mı, uyarlama davası mı?

Kira tespiti, kanunun öngördüğü dönemlerde bedelin belirlenmesidir. Uyarlama davası ise sözleşme kurulduktan sonra öngörülemeyen olağanüstü bir değişiklik nedeniyle edimler arasındaki dengenin aşırı bozulması hâlinde, TBK m. 138’e göre her zaman açılabilir. Beş yıl dolmadan bedelin piyasanın çok altında kaldığı istisnai durumlarda uyarlama yolu gündeme gelebilir. Ancak ispat yükü ağırdır. Yüksek enflasyon tek başına “öngörülemez” sayılmayabilir.

Kira tespit davası sürerken kiracı ne öder?

Kiracı dava süresince sözleşmedeki ve yasal artışla güncellenmiş bedeli ödemeye devam eder. Karar kesinleşince geriye dönük fark doğar. Bu farkın ödenmemesi temerrüt ve tahliye sebebi olabilir. Fark alacağı için karar sonrası icra takibi yapılabilir.

Tespit davası açmak tahliye hakkını etkiler mi?

Hayır. Ancak ihtiyaç nedeniyle tahliye davası öncesinde yüksek bedelle kira tespiti istenmesi, kiracının “asıl amaç kira artışı” savunmasını güçlendirebilir. İki dava stratejisi birlikte planlanmalıdır. Bkz. İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Davası.

Kiralanan satıldıysa

Yeni malik kira sözleşmesinin tarafı olur ve beş yıllık süre kira ilişkisinin başlangıcından işlemeye devam eder. Yeni malik, sürelere uyarak tespit davası açabilir.

Kiracı Açısından

  • Yasal sınırı aşan artışı ödemek zorunda değilsiniz. İlk beş yılda on iki aylık TÜFE ortalamasını aşan talep geçersizdir. Fazla ödeme yaptıysanız iadesini talep edebilirsiniz.
  • 5 yıl dolduysa emsallere itiraz edin. İnternet ilanları, nitelik farkları ve dönem uyumsuzluğu güçlü itiraz noktalarıdır (3. HD 2026/3231).
  • Yatırımlarınızı belgeleyin. Kiralanana yaptığınız kalıcı iyileştirmeler hakkaniyet indirimini artırabilir.
  • Taşınmayı düşünüyorsanız 15 gün kuralını kullanın. Yeni dönem başlamadan sözleşmeyi sona erdirirseniz yargılama giderlerinden sorumlu olmazsınız (3. HD 2026/3804).

Kiracı hakları için: Kiracı Hakları 2026.

2026 Yargıtay Kararları

Daire, tarih, esas ve karar no Konu İlke ve sonuç
3. HD, 20.05.2026, E. 2026/113, K. 2026/3228 Hakkaniyet indirimi 312.500 TL rayiçten %10 indirimle 281.250 TL; onama.
3. HD, 20.05.2026, E. 2026/1265, K. 2026/3231 Emsal ve internet ilanı İlan ortalamasına dayanan rapor hükme esas alınamaz; 2/4 sayılı YİBK yöntemi uygulanmalı; bozma.
3. HD, 21.05.2026, E. 2025/4986, K. 2026/3318 Baskın nitelik Kiralananın çatılı veya çatısız baskın niteliği tespit edilmeli; bozma.
3. HD, 09.06.2026, E. 2026/484, K. 2026/3681 Konut, 5 yıl sonrası 80.000 TL rayiçten %10 indirimle 72.000 TL; onama.
3. HD, 15.06.2026, E. 2026/2389, K. 2026/3804 Konusuz kalma ve giderler Kiracı yeni dönem başlamadan çıkarsa giderler kiraya verene ait (uyuşmazlık giderme, kesin).
3. HD, 16.06.2026, E. 2026/4811, K. 2026/3820 Tahkim Kira tespiti tahkime elverişli değil; uyarlama elverişli; onama.
3. HD, 17.06.2026, E. 2026/546, K. 2026/3879 Hak ve nesafet dönemi Denetime elverişli rapor ve takdir edilen indirim yerinde; onama.

Seçim yöntemi: Kararlar Kasım 2026’da UYAP Emsal Karar Arama’da “kira tespit davası”, “kira bedelinin tespiti” ve “hakkaniyet” ifadeleriyle yapılan taramada çıkan 2026 tarihli Yargıtay 3. Hukuk Dairesi kararlarının metinleri okunarak seçilmiştir.

Sık Sorulan Sorular

Kira tespit davası ne zaman açılır?

Her zaman açılabilir. Ancak tespit edilecek bedelin yeni dönemin başından itibaren geçerli olması için dava yeni dönemden en geç 30 gün önce açılmalı ya da bu süre içinde kiracıya yazılı artış ihtarı gönderilmelidir. İhtar gönderilmişse dava yeni dönemin sonuna kadar açılabilir.

5 yıl dolunca kira ne kadar artırılabilir?

Beş yılı dolduran kirada TÜFE sınırı uygulanmaz. Bedel mahkemece emsal kiralar, kiralananın durumu ve TÜFE dikkate alınarak hakkaniyete göre belirlenir. Uygulamada bilirkişinin bulduğu rayiç bedelden yaklaşık %10 hakkaniyet indirimi yapılmaktadır.

Kasım 2026 kira artış oranı nedir?

Ekim 2026 TÜFE verisine göre on iki aylık ortalama değişim %31,23’tür. Kasım 2026’da yenilenen kiralarda yasal artış sınırı budur.

Hakkaniyet indirimi yüzde kaç?

Kanunda sabit bir oran yoktur. 2026 tarihli Yargıtay kararlarında %10 oranındaki indirimler onanmıştır. Oran kira süresine, kiracının yatırımlarına ve önceki bedelin rayice uzaklığına göre değişebilir.

Kira tespit davası için arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Evet. Kira tespit davaları dava şartı arabuluculuğa tabidir. Arabulucuya başvurmadan açılan dava usulden reddedilir.

Kira tespit davası ne kadar sürer?

Bilirkişi incelemesi ve keşif nedeniyle genellikle birkaç ay ile bir yıl arasında sürer. Adalet Bakanlığı kira tespit davaları için dokuz aylık hedef süre açıklamıştır.

Kiracı kira tespit davası açabilir mi?

Evet. Kiracı da yasal sınırı aşan artış talep edildiğinde ya da bedelin belirlenmesinde uyuşmazlık olduğunda kira tespit davası açabilir.

Kira sözleşmesinde tahkim şartı varsa kira tespiti hakeme götürülebilir mi?

Hayır. Yargıtay’a göre kira tespiti emredici TBK m. 344’e tabi olduğu için tahkime elverişli değildir. Hakem heyetinin bu talebi reddetmesi gerekir (3. HD, 16.06.2026, E. 2026/4811, K. 2026/3820).

Sonuç

Kira tespit davasında başarı, takvim ve delile bağlıdır. İlk beş yılda yasal sınır on iki aylık TÜFE ortalamasıdır. Beş yıl dolduktan sonra emsal kiralar belirleyici olur. Yeni dönemden en az 30 gün önce dava açmak ya da ihtar göndermek, belirlenecek bedelin o dönemden itibaren geçerli olmasını sağlar. Emsal olarak internet ilanları yerine gerçekleşmiş kira sözleşmeleri sunulmalı ve hakkaniyet indirimi hesaba katılmalıdır.

İlgili yazılar

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.

Av. Batın Yılmaz

Yazar

Av. Batın Yılmaz

Batın Yılmaz Avukatlık Ofisi'nin kurucu avukatı. Ceza, şirketler, idare, gayrimenkul, icra ve tazminat hukukunun yanı sıra yabancılar ve vatandaşlık hukukunda dava ve danışmanlık yürütüyor.

Ofisimiz hakkında