Eziyet suçu (TCK 96), bir kişiye karşı insan onuruyla bağdaşmayan, onu bedensel veya ruhsal açıdan acı çekmeye ve aşağılanmaya sürükleyen davranışların gerçekleştirilmesidir.
Burada önemli nokta şudur: Eziyet çoğu zaman tek bir “anlık” davranıştan değil, sistematik şekilde veya belli bir süreç içinde tekrar eden eylemlerden oluşur. Yargıtay kararlarında da bu “süreç ve sistematiklik” vurgusu öne çıkar.
Eziyet Suçunun Ayırt Edici Özelliği: Süreç ve Sistematiklik
Eziyet; kasten yaralama, hakaret, tehdit, cinsel taciz gibi fiillere benzeyebilir. Ancak bunlar:
- ani/tek seferlik olduğunda farklı suçlara gidebilir,
- süreklilik arz ederek bir kişiyi “cezalandırma, aşağılamaya zorlama, psikolojik yıkım” boyutuna taşındığında TCK 96 gündeme gelir.
Bu nedenle, “eziyet var mı?” sorusunun cevabı çoğunlukla şu unsurlarda aranır:
- davranışların tekrarı ve sürekliliği,
- mağdurun ruhsal/bedensel olarak yıpratılması,
- mağdurun onurunun zedelenmesi, korku/çaresizlik duygusuna sürüklenmesi.
Eziyet Suçunun Cezası (TCK 96/1)
TCK 96/1’e göre:
- Eziyet suçunu işleyen kişi hakkında 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülür.
Kadına Karşı Eziyet Suçunda Alt Sınır (2022 Değişikliği)
Kanunda 12/5/2022 tarihli değişiklik ile önemli bir hüküm eklenmiştir:
- Suç kadına karşı işlenirse, cezanın alt sınırı 2 yıl 6 aydan az olamaz.
Bu pratikte şu anlama gelir:
- Hakim “2 yıl” alt sınırdan ceza veremeyecek,
- en az 2 yıl 6 ay temel ceza üzerinden değerlendirme yapacaktır.
Eziyet Suçunun Nitelikli Hâlleri (TCK 96/2) – Ceza 3 Yıldan 8 Yıla Çıkar
TCK 96/2’de, mağdurun korunmaya daha çok ihtiyaç duyduğu veya aile içi/üstsoy-altsoy gibi ilişkiler nedeniyle fiilin daha ağır sayıldığı hâller düzenlenmiştir.
Bu hâllerde ceza:
- 3 yıldan 8 yıla kadar hapis
olarak uygulanır.
Çocuğa Karşı Eziyet (TCK 96/2-a)
Eziyet fiilleri çocuğa karşı işlenirse ceza artar.
Bu düzenleme, çocuğun:
- fiziksel olarak daha korunmasız,
- psikolojik olarak daha kolay etkilenebilir,
- uzun süreli travmaya açık
olduğu kabulüne dayanır.
Kendini Savunamayacak Durumdaki Kişiye Karşı Eziyet (TCK 96/2-a)
Fiil, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda olan kişiye karşı işlenirse de nitelikli hâl uygulanır.
Bu kapsama örnek olarak uygulamada şu gruplar tartışılabilir:
- ileri yaş nedeniyle savunmasız kişiler,
- ağır hastalığı olanlar,
- zihinsel/psikiyatrik rahatsızlık nedeniyle kendini koruyamayanlar.
Gebe Kadına Karşı Eziyet (TCK 96/2-a)
Eylem gebe bir kadına yönelmişse, mağdurun ve doğmamış çocuğun korunması amacıyla nitelikli hâl gündeme gelir.
Üstsoy-Altsoya ve Aile İçi İlişkilerde Eziyet (TCK 96/2-b)
Fiiller;
- üstsoya (anne, baba, dede, nine),
- altsoya (çocuk, torun),
- babalık/analık ilişkisine,
- eşe veya boşandığı eşe
karşı işlenirse ceza 3–8 yıl bandına çıkar.
Boşandığı Eşe Karşı Eziyet de Nitelikli Hâldir (Önemli Nokta)
Kanun metninde açıkça “boşandığı eşe karşı” ibaresi bulunduğu için:
- boşanma sonrası devam eden baskı/şiddet/eziyet davranışları da
- TCK 96/2-b kapsamında daha ağır ceza ile değerlendirilir.
Eziyet Suçu Hangi Davranışlarla Oluşur?
Kanun “tek tek” saymadığı için, eziyet suçu açısından tipik görülen davranışlar genel olarak şu özellikleri taşır:
- mağduru aşağılayıcı ve onur kırıcı muamele,
- bedensel acı (darp vb.) ile birlikte psikolojik yıkım amaçlı tutum,
- tehdit, hakaret, izolasyon, korkutma gibi yöntemlerin süreç halinde uygulanması,
- mağdurun yaşamını sürekli baskı altında tutma.
Burada kritik ayrım şudur:
- Tek bir tokat çoğu zaman “kasten yaralama” kapsamında tartışılırken,
- tekrarlayan, sistematik, korku ve değersizlik duygusu yaratan süreçler “eziyet” olarak nitelendirilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1) Eziyet suçu (TCK 96) nedir?
Eziyet suçu, bir kişiye insan onuruna aykırı şekilde, bedensel veya ruhsal acı ve aşağılanma yaşatacak davranışların, çoğu zaman sistematik ve süreç içinde uygulanmasıdır (TCK 96).
2) Eziyet suçunun cezası kaç yıl?
TCK 96/1’e göre 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıdır.
3) Kadına karşı eziyet suçunda ceza artar mı?
Evet. Suç kadına karşı işlenirse, cezanın alt sınırı 2 yıl 6 aydan az olamaz.
4) Çocuğa karşı eziyet suçunun cezası nedir?
Fiil çocuğa karşı işlenirse nitelikli hâl oluşur ve ceza 3 yıldan 8 yıla kadar hapis olur.
5) Boşandığım eşime karşı işlediğim iddia edilen eylem eziyet sayılır mı?
Kanun açıkça “boşandığı eşe karşı” işlenmesini nitelikli hâl sayar. Somut olayda eylemlerin niteliğine ve sistematik olup olmadığına göre TCK 96/2-b kapsamında değerlendirme yapılabilir.
6) Eziyet suçu ile hakaret/tehdit/yaralama arasındaki fark nedir?
Eziyet, bu fiillerin bazılarını içerebilse bile, çoğu zaman ani değil, süreklilik gösteren ve mağdurun psikolojisi üzerinde tahrip edici etki yaratan bir süreç olarak değerlendirilir. Bu ayrım, Yargıtay kararlarında da vurgulanır.
Av. Batın YILMAZ