Polis ve Askeri Personellerin Vazife Başındayken Yaralanması ve Tazminat Durumu
Polis görevi başında yaralanma sebebiyle tazminat, jandarma yaralanma tazminatı ve asker vazife maluliyeti konuları; kamu güvenliğini sağlayan personelin hukuki ve mali haklarını doğrudan ilgilendiren, son derece önemli başlıklardır. Görev sırasında yaralanan veya malul kalan polis, jandarma ve askerî personelin hangi tazminat haklarına sahip olduğu, nakdi tazminat komisyonu süreci, başvuru yolları ve itiraz mekanizmaları çoğu zaman yeterince bilinmemektedir.
Bu rehberde; görev sırasında yaralanma, polise mukavemet sırasında yaralanma, askeri operasyonda yaralanma gibi durumlarda doğan haklar ayrıntılı şekilde ele alınmakta; 2330 sayılı Kanun kapsamında yapılan ödemelerin hukuki niteliği ve polis maluliyet aylığı gibi sürekli haklar açıklanmaktadır.
Görev Sırasında Yaralanma Ne Anlama Gelir?
Görev Kavramının Hukuki Tanımı
İdare Hukuku bakımından “görev”, kamu personelinin yetkili amirleri tarafından verilen ve kamu hizmetinin yürütülmesi kapsamında gerçekleştirilen faaliyetlerin tamamını kapsar. Bu nedenle:
- Devriye görevi
- Asayiş uygulamaları
- Terörle mücadele operasyonları
- Toplumsal olaylara müdahale
- Trafik kontrolü
- Eğitim ve tatbikat faaliyetleri
gibi durumlarda meydana gelen yaralanmalar görev sırasında yaralanma olarak kabul edilir.
Polise Mukavemet Sırasında Yaralanma
Polise mukavemet sırasında yaralanma, en sık karşılaşılan durumlardan biridir. Şüphelinin veya üçüncü kişilerin direnmesi sonucu oluşan bedensel zararlar, görevle doğrudan bağlantılı olduğu için tazminat kapsamına girer.
Nitekim Ankara 10. İdare Mahkemesi’nin 22.5.2002 günlü, E:2001/1736, K:2002/713 sayılı kararıyla; 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanunun 1. maddesi ile Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin 2. maddesinin (a) bendindeki hükümlere yer verilerek, iç güvenlik ve asayişin korunması ile görevlendirilen emniyet mensuplarına görevleri sırasında
maruz kaldıkları yaralanma ve sakatlanma hallerinde nakdi tazminat ödenmesinin öngörüldüğü, bu ödeme için başka bir koşulun anılan hükümlerde yer almadığı; olayda, Altındağ İlçe Emniyet Müdürlüğünde görev yapan davacının, 30.6.2000 günü saat 01.00 sıralarında, umuma açık yerlerde yapılan kontrollerde … Halk İşhanında bulunan … Taverna önüne geldiklerinde kavga olduğunu görmeleri üzerine olaya müdahale ettikleri ve tarafları karakola getirdikleri, bekleme odasında bu kişilerden birisinin kafa atması sonucu davacının yaralandığı ve 15 (onbeş) gün iş ve güçten kalacak şekilde yaralandığını belirten kati rapor düzenlendiği, bu arada davacının, 28.6.2001 günlü dilekçe ile görevi sırasında yaralanması nedeniyle tarafına nakdi tazminat ödenmesi istemiyle davalı idareye yaptığı başvurusunun dava konusu işlemle reddi üzerine bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı, dosyada mevcut bilgi ve belgelerden, davacının görev sırasında yaralandığının tartışmasız olduğu dikkate alındığında davacının yaralanma derecesi veya varsa sakatlanma durumu ve derecesi saptanarak yasa ve yönetmelikte öngörülen şekilde tazminat miktarı hesaplanıp ödenmesi gerekirken, bu hususlar göz ardı edilerek, olayın yasada belirtilen şartlara uymadığı gerekçesiyle davacıya nakdi tazminat ödenmemesinde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Polis Görevi Başında Yaralanma Sebebiyle Tazminat Hakları
Polis memurlarının görev sırasında yaralanmaları halinde birden fazla hukuki ve mali hak gündeme gelir:
1. Nakdi Tazminat Hakkı (2330 Sayılı Kanun)
2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun, görev sırasında yaralanan kamu görevlilerine ödenecek tazminatları düzenler.
Bu kapsamda:
- Yaralanmanın görevle illiyet bağının bulunması
- Sağlık kurulu raporu ile yaralanmanın belgelenmesi
- Olayın tutanak ve resmi evraklarla desteklenmesi
gereklidir.
2. Polis Maluliyet Aylığı
Yaralanma sonucu meslekte kazanma kalan gücünü kaybeden polis memurlarına polis maluliyet aylığı bağlanabilir. Bu aylık, sürekli bir haktır ve SGK tarafından ödenir.
Jandarma Yaralanma Tazminatı ve Hakları
Jandarma personeli için de görev sırasında yaralanma hâlinde benzer haklar söz konusudur.
Jandarma Yaralanma Tazminatı Kapsamı
- İç güvenlik operasyonları
- Kırsal devriyeler
- Terörle mücadele faaliyetleri
- Askeri nitelik taşıyan görevler
esnasında meydana gelen yaralanmalar tazminat kapsamındadır.
Jandarma personeli, nakdi tazminat komisyonu kararları doğrultusunda ödeme alabilir veya kararın hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa itiraz yoluna gidebilir.
Asker Vazife Maluliyeti ve Askeri Operasyonda Yaralanma
Vazife Maluliyeti Nedir?
Asker vazife maluliyeti, askeri personelin görevini ifa ederken veya görevinden dolayı uğradığı yaralanma ya da hastalık sonucu mesleğini yapamayacak duruma gelmesidir.
Askeri Operasyonda Yaralanma
Sınır ötesi operasyonlar, iç güvenlik harekâtları ve tatbikatlar sırasında meydana gelen yaralanmalar, vazife maluliyeti kapsamında değerlendirilir.
Bu durumda askerî personel:
- Vazife malulü sayılabilir
- Nakdi tazminat alabilir
- Sürekli aylık bağlanmasından yararlanabilir
Nakdi Tazminat Komisyonu Nedir?
Nakdi Tazminat Komisyonu, 2330 sayılı Kanun kapsamında yapılacak ödemeleri değerlendiren idari kuruldur. Komisyon;
- Yaralanmanın görevle bağlantısını
- Olayın niteliğini
- Sağlık raporlarını
- Kusur durumunu
inceleyerek karar verir.
Nakdi Tazminat Komisyonu Başvuru Nasıl Yapılır?
Başvuru Aşamaları
- Olayın Resmi Kayıtlara Geçmesi
- Sağlık Kurulu Raporu Alınması
- Birim Amiri Üzerinden Başvuru
- Komisyon İncelemesi ve Karar
Eksik belgeyle yapılan başvurular genellikle reddedildiği için sürecin dikkatle yürütülmesi önemlidir.
Nakdi Tazminat Komisyonu Kararına İtiraz
Komisyonun verdiği kararlar kesin değildir. Nakdi tazminat komisyonu kararına itiraz, idari yargı yoluyla mümkündür.
İtiraz Süreci
- İdare mahkemesinde iptal davası açılır
- Süre genellikle 60 gündür
- Hukuka aykırılık, eksik inceleme veya hatalı değerlendirme ileri sürülebilir
Bu noktada idare hukuku alanında uzman bir hukukçudan destek alınması sürecin başarısını artırır.
2330 Kapsamında Yapılan Ödemenin Hesaplamalarda Dikkate Alınır mı?
Sıkça sorulan sorulardan biri de şudur:
“2330 kapsamında yapılan ödemenin hesaplamalarda dikkate alınır mı?”
Cevap: Evet.
Danıştay 10. İdari Dava Dairesi 2017/2475 E. Sayılı kararında şöyle demektedir; ‘Aktif dönemin işleyecek devre zararı ile pasif dönem zararı hesaplanırken, bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihte bilinen net asgari ücret miktarı, her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontoya tabi tutulmak suretiyle belirlenmelidir. Davacının efor kaybı zararının yukarıdaki şekilde hesaplanmasından sonra olay nedeniyle yapılan ödemelerden yarar olarak kabul edilip zarar hesabından düşülmesi gerekenlerin de tespiti zorunludur.
Bu çerçevede; terörle mücadele sırasında yaralanan ve malul olan davacıya 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun uyarınca nakdi tazminat ödendiği, 5434 sayılı Kanun’un Ek 79. maddesine göre ek ödeme (tütün ikramiyesi ödemesi) yapıldığı anlaşılmıştır. Buna göre, Mahkemece, davacıya ödenen nakdi tazminat ile tütün ikramiyesinin yasal faiz ile güncellenmiş tutarlarının davacıya sağlanan “yarar” kapsamında kabul edilmesi suretiyle ilgilinin zararından indirilerek yapılacak denkleştirme sonucu ortaya çıkacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekmektedir. ’
Yukarıda belirtilen emsal karar uyarınca 2330 sayılı kanun kapsamında yapılan ödemeler hesaplamalarda mahsup edilir.
İdare Hukuku Açısından Devletin Sorumluluğu
İdare Hukuku’na göre devlet, kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında meydana gelen zararlardan hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği sorumlu olabilir.
Özellikle:
- Yetersiz ekipman
- Eksik eğitim
- Riskli görev planlaması
gibi durumlar devletin tazmin sorumluluğunu doğurabilir.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar ve İpuçları
Sık Hatalar
- Sağlık raporunun eksik alınması
- Olay tutanağının detaylandırılmaması
- Sürelerin kaçırılması
- Komisyon kararına itiraz edilmemesi
İpuçları
- Her belgeyi yazılı ve resmi alın
- Raporlarda “görevle illiyet” ifadesinin yer almasına dikkat edin
- Hak kaybı yaşamamak için süreleri takip edin
Sonuç: Haklarınızı Bilmek En Güçlü Korunma Yoludur
Polis görevi başında yaralanma sebebiyle tazminat, jandarma yaralanma tazminatı ve asker vazife maluliyeti konuları, yalnızca mali değil aynı zamanda onur ve güvence meselesidir. Görev sırasında yaralanan personelin, nakdi tazminat komisyonu, polis maluliyet aylığı ve idari yargı yolları hakkında bilinçli olması büyük önem taşır.
Her olay kendi koşullarında değerlendirilmelidir. Bu nedenle, hak kaybı yaşamamak adına sürecin başından itibaren doğru bilgiyle hareket etmek ve gerekirse uzman desteği almak, kamu görevlilerinin geleceği açısından hayati önemdedir. Bu hususta avukatlık ofisimiz profesyonel hizmet vermektedir.
Av. Batın YILMAZ