Eğitim, Öğrenci Değişim Programı ve Staj İkamet İzni 2026
Son güncelleme: 10 Eylül 2026
Öğrenci değişim programı ve staj ikamet izni, Türkiye’de örgün bir derece programına kayıt olmaksızın belirli bir eğitim, Erasmus/Mevlana/Farabi gibi değişim programı, hizmet içi eğitim ya da kamu kurumu aracılı staj ve kurs faaliyeti için kalacak yabancılara verilebilen kısa dönem ikamet iznidir. Uygulanacak alt bent, faaliyetin niteliğine ve programı yürüten kuruma göre belirlenir.
Bu başlık altındaki faaliyetler tek bir hukuki kategori değildir. Hizmet içi eğitim YUKK m.31/1-d, Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalar veya öğrenci değişim programları kapsamındaki eğitim m.31/1-e, kamu kurumları aracılığıyla eğitim, araştırma, staj ve kurs ise m.31/1-k kapsamında değerlendirilir. Türkiye’de ön lisans, lisans, yüksek lisans veya doktora programına kayıtlı yabancılar için esas statü ise öğrenci ikamet iznidir.
Hangi Faaliyet Hangi İkamet Türüne Girer?
| Faaliyet | Hukuki dayanak | Süre bakımından temel kural |
|---|---|---|
| Hizmet içi eğitim programı | YUKK m.31/1-d | Programın belgelenen süresi |
| Anlaşma veya öğrenci değişim programı kapsamında eğitim | YUKK m.31/1-e | Eğitim ya da program süresini geçemez |
| Kamu kurumu aracılığıyla eğitim, araştırma, staj veya kurs | YUKK m.31/1-k | En fazla 1 yıl |
| Türkiye’de örgün yükseköğretim programına kayıt | YUKK m.38–41 | Öğrenim süresine bağlı öğrenci ikamet izni |
| Fiilen ücretli veya bağımlı çalışma | 6735 sayılı Kanun | Çalışma izni veya muafiyeti ayrıca değerlendirilir |
Başvurunun adını kurumun kullandığı “kursiyer”, “stajyer”, “misafir öğrenci” veya “araştırmacı” unvanı değil, faaliyetin gerçek içeriği belirler. Yanlış alt bent seçilmesi, başvuruda sunulan belge ile fiilî amaç arasında uyumsuzluğa yol açabilir. İkamet izinlerinin genel sistemi için Türkiye’de ikamet izni türleri rehberine bakılabilir.
Hizmet İçi Eğitim Programına Katılacak Yabancılar
Hizmet içi eğitim, çoğunlukla kişinin mevcut mesleği veya kurumsal göreviyle bağlantılı beceri ve bilgisini geliştirmeye yönelik süreli programdır. Yabancının Türkiye’de yeni bir iş ilişkisi kurmasından ziyade, bağlı olduğu kurum veya işverenin eğitim planı kapsamında belirli bir programa katılması söz konusudur.
Göç İdaresi Başkanlığının açıklamasına göre izin; eğitimi verecek kurum veya kuruluşun sunduğu eğitimin içeriği, süresi ve yeri hakkındaki bilgi ve belgelere dayanılarak program süresince düzenlenir. Dosyada eğitimin adı, günlük veya haftalık programı, başlangıç-bitiş tarihi, eğitim yeri, eğitici kurum ve katılımcının statüsü açıkça gösterilmelidir.
Hizmet İçi Eğitim ile Çalışma Arasındaki Sınır
Program “eğitim” olarak adlandırılsa bile yabancı düzenli üretime katılıyor, işletmenin olağan işini görüyor, vardiyaya tabi tutuluyor veya iş karşılığı ücret alıyorsa çalışma izni gündeme gelebilir. Kısa gözlem, sınıf eğitimi ve uygulamalı öğrenme ile işverenin ekonomik faaliyetinde fiilen çalışma birbirinden ayrılmalıdır. Ayrıntılı değerlendirme için yabancı çalışma izni rehberi incelenebilir.
Öğrenci Değişim Programı Kapsamında İkamet İzni
Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu anlaşmalar veya öğrenci değişim programları çerçevesinde eğitim ya da benzeri amaçla gelecek yabancılar kısa dönem ikamet iznine başvurabilir. Erasmus+, Mevlana ve Farabi gibi programlar resmî açıklamalarda örnek olarak sayılmaktadır. Başvuruda, ilgili üniversite veya yetkili kurumdan programı ve katılımı doğrulayan bilgi ve belge sunulur.
İkamet izni süresi eğitim veya değişim programının süresini aşamaz. Kabul yazısında yalnızca akademik dönem adı değil, kesin başlangıç ve bitiş tarihleri bulunması yararlıdır. Öğrencinin geldiği kurum, Türkiye’deki ev sahibi kurum, program türü, ders veya faaliyet planı ve varsa hibe/finansman bilgileri birbiriyle tutarlı olmalıdır.
Erasmus Öğrencisi Öğrenci İkamet İzni mi, Kısa Dönem İzin mi Alır?
Değişim programları, YUKK m.31/1-e kapsamında kısa dönem ikamet sebepleri arasında açıkça düzenlenmiştir. Buna karşılık yabancının Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunun örgün derece programına asli öğrenci olarak kayıt yaptırması öğrenci ikamet izni kapsamındadır. Somut dosyada üniversitenin düzenlediği kabul belgesi ve YÖKSİS/öğrenci kaydının niteliği dikkate alınır.
Kamu Kurumu Aracılığıyla Eğitim, Araştırma, Staj ve Kurs
Bir kamu kurumu aracılığıyla Türkiye’de eğitim, araştırma, staj veya kursa katılacak yabancılar YUKK m.31/1-k kapsamında kısa dönem ikamet izni alabilir. Buradaki belirleyici unsur yalnızca faaliyetin eğitim veya staj olarak adlandırılması değil, programın kamu kurumu aracılığıyla yürütülmesidir.
Bu kapsamda düzenlenen izin bir yılı geçemez. Barınma, iaşe veya sağlık giderleri ilgili kamu kurumunca karşılanıyorsa yabancıdan maddi imkânın tespiti ve geçerli sağlık sigortası şartı aranmaz. İl göç idaresi, programı yürüten kurumdan bilgi ve belge isteyebilir. Giderlerin yalnızca bir kısmı karşılanıyorsa karşılanmayan bölüm için hangi belgenin sunulacağı başvuru öncesinde açıklığa kavuşturulmalıdır.
Kamu Kurumu Aracılığı Ne Anlama Gelir?
Bir özel şirketin düzenlediği her staj veya bir üniversite öğretim üyesinin kişisel daveti bu kapsama girmez. Programın bir bakanlık, kamu üniversitesi veya başka bir kamu kurumunun resmî yazısı, protokolü ya da program belgesiyle ilişkilendirilmesi gerekir. Kamu kurumunun yalnızca mekân sağlaması ile programı kurumsal olarak yürütmesi aynı değildir.
Özel Şirkette Staj İçin İkamet İzni Yeterli mi?
Hayır, her staj m.31/1-k kapsamında değildir. Bu bent özellikle kamu kurumları aracılığıyla yürütülen stajları kapsar. Özel şirkette yapılan ve yabancının iş görme edimini içerdiği stajlarda çalışma izni, çalışma izni muafiyeti, sosyal güvenlik ve eğitim kurumuyla yapılan zorunlu staj protokolü birlikte değerlendirilmelidir.
Stajın ücretsiz olması tek başına çalışma izni gerekmediği anlamına gelmez. Faaliyetin süresi, üretime katkı, denetim biçimi, zorunlu staj niteliği, eğitim kurumuyla bağlantı ve uygulanacak uluslararası anlaşma önemlidir. Yanlış statüyle fiilen çalışılması hem yabancı hem işveren açısından idari yaptırım riski yaratabilir.
Başvuru İçin Gerekli Belgeler
Belge listesi seçilen hukuki sebebe ve programın yapısına göre değişir. Genel kısa dönem ikamet evrakına ek olarak programın gerçekliğini, süresini ve yabancının rolünü gösteren kurumsal belgeler sunulmalıdır.
| Belge | Hizmet içi eğitim | Değişim programı | Kamu kurumu aracılı staj/kurs |
|---|---|---|---|
| Kabul veya davet yazısı | Gerekli | Gerekli | Gerekli |
| İçerik ve faaliyet planı | Eğitim içeriği, yer ve süre | Ders/program takvimi | Staj, kurs veya araştırma planı |
| Kurumsal dayanak | Eğitimi veren kuruluş yazısı | Anlaşma/program belgesi | Kamu kurumu yazısı veya protokolü |
| Finansman | Kurum desteği veya kişisel imkân | Hibe/burs veya kişisel imkân | Kamu kurumunun karşıladığı giderler açıkça belirtilmeli |
| Sağlık sigortası | Genel kurala göre | Üç aylık GSS başvuru kuralı dikkate alınır | Sağlık gideri kamu kurumunca karşılanıyorsa istisna gündeme gelir |
Bunlara ek olarak pasaport, biyometrik fotoğraf, başvuru formu, yasal kalış bilgisi, adres belgesi ve gerekli harç/kart bedeli belgeleri istenebilir. Yabancı dilde düzenlenen belgeler için tercüme, noter tasdiki ve gerekiyorsa apostil veya konsolosluk onayı aranabilir.
Sağlık Sigortası Kuralı Nasıl Uygulanır?
Değişim programları kapsamında gelen öğrencilerden, ilk kayıt tarihinden itibaren üç ay içinde genel sağlık sigortalısı olmak için başvuranlardan ayrıca özel sağlık sigortası istenmez. Üç aylık sürede başvuru yapmayarak bu hakkı kaybedenlerden özel sağlık sigortası talep edilir. Kayıt tarihi ile Türkiye’ye giriş tarihi karıştırılmamalı; üniversitenin kesin kayıt kaydı dosyada bulunmalıdır.
Kamu kurumu aracılı programlarda barınma, iaşe veya sağlık giderleri ilgili kamu kurumu tarafından karşılanıyorsa sağlık sigortası ve maddi imkân şartı yönünden özel istisna uygulanabilir. Kurum yazısında hangi giderlerin, hangi tarih aralığında ve ne kapsamda karşılandığı açıkça yazılmalıdır. Genel nitelikte “desteklenecektir” ifadesi uygulamada ek belge talebine yol açabilir.
İkamet İzni Süresi Nasıl Belirlenir?
Hizmet içi eğitim izni program süresince; anlaşma veya değişim programı izni eğitim süresini aşmayacak şekilde düzenlenir. Kamu kurumu aracılı eğitim, araştırma, staj ve kurs izni ise en fazla bir yıl olabilir. Pasaport ve sağlık sigortasının geçerlilik süresi de verilebilecek süreyi etkileyebilir.
Program uzatılırsa veya yeni akademik döneme devam edilecekse izin süresi bitmeden ikamet izni uzatma başvurusu yapılmalıdır. Uzatma dosyasında programın uzatıldığına dair güncel kurum yazısı, yeni takvim, sigorta ve finansman belgeleri sunulmalıdır. Yeni program önceki programdan esaslı biçimde farklıysa uzatma yerine ikamet izni geçiş başvurusu gerekebilir.
Başvuru Süreci Adım Adım
- Faaliyetin hizmet içi eğitim, değişim programı veya kamu kurumu aracılı programlardan hangisi olduğu belirlenir.
- Kabul, davet, protokol, ders veya staj planı ve program tarihleri alınır.
- Faaliyet çalışma içeriyorsa çalışma izni veya muafiyet ihtiyacı ayrıca incelenir.
- Türkiye’ye giriş için vize türü ve vize muafiyeti koşulları kontrol edilir.
- Yasal kalış süresi dolmadan e-İkamet ön başvurusu yapılır.
- İlin güncel usulüne göre randevu veya dosya teslimi tamamlanır.
- Adres, sigorta ve program değişiklikleri süresinde bildirilir.
Başvurunun e-İkamet sisteminde oluşturulması tek başına yasal kalışın bütün koşullarını sağlamaz. Başvuru formu, müracaat belgesi ve harç makbuzları saklanmalıdır. Başvuru devam ederken seyahat planlanıyorsa ikamet izni müracaat belgesiyle yurt dışına çıkış ve 15 gün kuralı incelenmelidir.
Program veya Şehir Değişirse Ne Olur?
Ev sahibi kurumun, programın, faaliyetin yürütüldüğü ilin veya adresin değişmesi ikamet izni dosyasını etkileyebilir. Aynı program içinde küçük bir takvim değişikliği ile programın tamamen sona erip yeni bir programa başlanması aynı değildir. Değişiklik yazılı kurum belgesiyle açıklanmalı ve gerekli bildirimler zamanında yapılmalıdır.
Başka bir ilde programa devam edilecekse mevcut izin ve yeni ildeki adres kaydı birlikte ele alınmalıdır. Ayrıntılar için ikamet izninde şehir değişikliği yazımız incelenebilir.
Ret, İptal ve Uzatılmama Riskleri
Kısa dönem ikamet izni şartlarından birinin bulunmaması veya sonradan ortadan kalkması, izin amacının dışında kullanım, geçerli sınır dışı kararı ya da giriş yasağı ve yurt dışında kalış sürelerine ilişkin ihlal, ret veya iptal sebebi olabilir. Bu programlarda ayrıca şu durumlar risk yaratır:
- Programın başlamaması veya erken sona ermesi,
- Devamsızlık nedeniyle öğrencilik ya da katılımcılık ilişkisinin kesilmesi,
- Kurum yazısının doğrulanamaması veya tarihlerde çelişki bulunması,
- Kamu kurumu aracılığı bulunmadan m.31/1-k kapsamında başvuru yapılması,
- Eğitim veya staj görünümü altında izinsiz çalışma yapılması,
- Adres veya kurum değişikliğinin bildirilmemesi.
Ret veya iptal kararı tebliğ edildiğinde gerekçe, tebliğ tarihi ve başvurucunun güncel program statüsü incelenmelidir. Hukuki yollar için ikamet izni reddi ve ikamet izninin iptali rehberleri kullanılabilir.
Başvuruda En Sık Yapılan Hatalar
- Programın hukuki türünü belirlemeden genel bir kurs belgesi sunmak,
- Kabul yazısında kesin başlangıç ve bitiş tarihlerini göstermemek,
- Stajın fiilen çalışma oluşturup oluşturmadığını incelememek,
- GSS için üç aylık süreyi kaçırıp özel sigortayı da yaptırmamak,
- Kamu kurumunca karşılanan giderlerin kapsamını yazıyla belgelendirmemek,
- Başvuru formunda farklı, kurum belgesinde farklı kalış amacı belirtmek,
- Program sona erdiği hâlde aynı sebebe dayalı ikameti kullanmaya devam etmek.
Sık Sorulan Sorular
Erasmus öğrencileri hangi ikamet iznini alır?
Erasmus ve benzeri değişim programları YUKK m.31/1-e kapsamında kısa dönem ikamet sebebi olarak düzenlenmiştir. Ancak öğrencinin Türkiye’deki kayıt biçimi ve üniversitenin belgesi somut başvuruda kontrol edilmelidir.
Değişim programı ikamet izni ne kadar verilir?
İzin, eğitim veya değişim programının süresini aşamaz. Kabul belgesi, akademik takvim, pasaport ve sigorta süreleri birlikte değerlendirilir.
Kamu kurumunda staj yapan yabancının izni kaç yıl olabilir?
YUKK m.31/1-k kapsamında kamu kurumu aracılığıyla eğitim, araştırma, staj veya kurs için düzenlenen ikamet izni en fazla bir yıldır.
Staj ikamet izni çalışma hakkı verir mi?
Hayır. İkamet izni tek başına çalışma hakkı sağlamaz. Stajın fiilî niteliğine göre çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti ayrıca gerekebilir.
Değişim öğrencisi özel sağlık sigortası yaptırmak zorunda mı?
İlk kayıt tarihinden itibaren üç ay içinde genel sağlık sigortasına başvuran değişim öğrencisinden ayrıca özel sağlık sigortası istenmez. Süre kaçırılırsa özel sağlık sigortası gerekir.
Dil kursu bu kapsama girer mi?
Her dil kursu öğrenci değişim veya kamu kurumu aracılı program değildir. Türkçe kursu amacıyla kısa dönem ikamet, yetkili kurum kaydı ve kendi özel koşullarıyla ayrıca düzenlenmiştir.
Resmî Kaynaklar
- Göç İdaresi Başkanlığı – İkamet İzni Çeşitleri
- Göç İdaresi Başkanlığı – e-İkamet Sistemi
- Göç İdaresi Başkanlığı – Yabancılar ve Uluslararası Koruma Mevzuatı
- Türkiye Ulusal Ajansı – Yükseköğretim Öğrenci ve Personel Hareketliliği
- Yükseköğretim Kurulu – Mevlana Değişim Programı
- Sosyal Güvenlik Kurumu
Yazar Bilgisi
Avukat Batın YILMAZ
İstanbul Barosu Sicil No: 77008
TBB Meslek Kuralları ve Reklam Yasağına Uyum İbaresi
Bu içerik yalnızca hukuki bilgilendirme amacı taşımaktadır. Herhangi bir kişi veya kuruma yönelik reklam, iş sağlama, müvekkil edinme, yönlendirme, mesleki üstünlük veya sonuç garantisi amacı taşımaz.
İçerik hazırlanırken Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları ve avukatlık mesleğine ilişkin reklam yasağı hükümleri gözetilmiştir. Makaledeki bilgiler somut olay bakımından hukuki danışmanlık veya kesin hukuki görüş niteliğinde değildir.
İletişim ve Hukuki Bilgilendirme
Avukat Batın YILMAZ
İstanbul Barosu Sicil No: 77008
Yakuplu Mahallesi, Hürriyet Bulvarı, Skyport Residence Kat:12 No:133, Beylikdüzü, İstanbul
Telefon: 0 (532) 669 34 90
Alternatif Telefon: 0 (532) 732 34 90
Bu iletişim bölümü yalnızca hukuki hizmetlere ilişkin iletişim imkânının belirtilmesi amacıyla hazırlanmış olup reklam, iş sağlama, müvekkil edinme veya mesleki üstünlük iddiası amacı taşımaz.